શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્
જેના વક્ષસ્થળ પર શ્રીવત્સનો ચિહ્ન છે અને જેને દેવો તથા દાનવો બંને વંદન કરે છે.
ધ્યાયેદાત્માનમવ્યક્તં પરાત્પરતરં વિભુમટ્
માણસે અવ્યક્ત, સર્વોચ્ચ અને સર્વત્ર વ્યાપક એવા પોતાના આત્માનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
ધ્યાનં કૃત્વા મુહુર્ત્તં વા પરં મોક્ષં લભેન્નરઃ
જ્યારે માત્ર એક ક્ષણ માટે પણ ધ્યાન કરવામાં આવે, ત્યારે મનુષ્યને પરમ મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.
ધ્યાનાત્પ્રસીદતિ હરિદ્ધર્યાનાત્સર્વાર્થસાધનમ્
ધ્યાનથી હરિ પ્રસન્ન થાય છે અને ધારણાથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
તેન ધ્યાનેન તુષ્ટાત્મા હરિર્મોક્ષં દદાતિ વૈ
જ્યારે ધ્યાનથી આત્મા તૃપ્ત થાય છે, ત્યારે હરિ ખરેખર મુક્તિ આપે છે.
ધ્યાનં ધ્યેયં ધ્યાતૃભાવં યથા નશ્યતિ નિર્ભરમ્
જ્યારે ધ્યાન, ધ્યાનનો વિષય અને ધ્યાન કરનારનું ભાન સંપૂર્ણપણે લય પામે છે.
ભવેન્નિરન્તરં ધ્યાનાદભેદપ્રતિપાદનમ્
અવિરત ધ્યાનથી અદ્વૈતનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.
નિર્વાતદીપવત્સંસ્થઃ સમાધિરભિધીયતે
જે સ્થિતિ પવનથી બચાવેલી દીવટ જેવી સ્થિર હોય, તેને સમાધિ કહે છે.
ન જિઘ્રતિ ન સ્પૃશતિ ન કિઞ્ચદ્વક્તિ સત્તમ
એ સમયે તે સુગંધ લેતો નથી, સ્પર્શતો નથી કે કંઈ બોલતો નથી, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય.
સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તો યોગિનાં ભાત્યચઞ્ચલઃ
બધા ઉપાધિથી મુક્ત થયેલો યોગી અડગ અને તેજસ્વી બને છે.
વિભાત્યજ્ઞાનનાશે તુ યથાપૂર્વં વ્યવસ્થિતમ્
જ્યારે અજ્ઞાન નાશ પામે છે, ત્યારે તે પહેલાં જેવું જ સ્થિર રૂપ દેખાય છે.
તન્નાશે નિર્મલં બ્રહ્મ પ્રકાશયતિ પણ્ડિતં
જ્યારે તે નાશ પામે છે, ત્યારે નિર્મળ બ્રહ્મ જ્ઞાનીને પ્રકાશિત થાય છે.
સર્વેષામેવ ભૂતાનામન્તર્યામિતયા સ્થિતમ્
જે સર્વ જીવોમાં અંતર્યામી રૂપે નિવાસ કરે છે.
પશ્યન્તિ યજ્જ્ઞાનવિદાં વરિષ્ટાઃ પરાત્પરસ્માત્પરમં પવિત્રમ્
જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો પરમ પવિત્ર અને સર્વોચ્ચને જુએ છે.
પુરાણપુરુષો ઽનાદિઃ શબ્દબ્રહ્મેતિ ગીયતે
પ્રાચીન અને અનાદિ પુરુષને લોકો ધ્વનિરૂપ બ્રહ્મ કહે છે.
આનન્દં નિર્મલશાન્તં પરં બ્રહ્મેતિ ગીયતે
એ આનંદમય, નિર્મળ અને શાંત છે અને તેને સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ કહેવામાં આવે છે.
અવિકારમજં શુદ્ધં પરં બ્રહ્મેતિ ગીયતે
એ બદલાતો નથી, જન્મતો નથી, શુદ્ધ છે અને તેને સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ કહે છે.
સંસારતાપતત્પાનાં સુધાવૃષ્ટિસમં નૃણામ્
સંસારના દુઃખથી તપાયેલા લોકો માટે એ અમૃતવર્ષા જેવું છે.
નાદરુપમનૌપમ્યમર્દ્ધમાત્રોપરિસ્થિતમ્
એ ધ્વનિરૂપ છે, અનન્ય છે અને અર્ધમાત્રા ઉપર સ્થિત છે.
મકારં રુદ્રરુપં સ્યાદર્ધ્દમાત્રં પરાત્મકમ્
'મ' અક્ષર રુદ્રનું સ્વરૂપ છે અને અર્ધમાત્રા પરમાત્માનું સ્વરૂપ છે.
તેષાં સમુચ્ચયં વિપ્ર પરબ્રહ્મપ્રબોધકમ્
હે વિદ્વાન, એ બંનેનું મિલન પરબ્રહ્મના જ્ઞાનને પ્રગટ કરે છે.
વાચ્યવાચકસંબન્ધો હ્યુપચારાત્તયોર્દ્વિજા
હે દ્વિજ, અર્થ અને શબ્દનો સંબંધ બંનેમાં ઉપચારરૂપ છે.
તદભ્યાસેન સંયુક્તાઃ પરં મોક્ષં લભન્તિ ચ
એનું અભ્યાસ કરીને જોડાય છે ત્યારે સર્વોચ્ચ મુક્તિ મળે છે.
કોટિસૂર્યસમં તેજો ધ્યાયેદાત્મનિ નિર્મલમ્
પોતાના અંતરમાં કરોડો સૂર્ય જેટલું શુદ્ધ તેજ ધ્યાનમાં લાવવું જોઈએ.
યદ્યત્પાપહરં વસ્તુ તત્તદ્વા ચિન્તયેદ્ધૃદિ
જે કંઈ પાપ નાશક છે, એ જ હૃદયમાં વિચારવું જોઈએ.
એતદ્વિદિત્વા યોગીન્દ્રો લભતે મોક્ષમુત્તમમ્
આ જાણીને યોગીઓનો સ્વામી સર્વોચ્ચ મુક્તિ પામે છે.
સ સર્વપાપનિર્મુક્તો હરિસાલોક્યમાન્પુયાત્
એ સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને હરિ સાથેનું લોક પ્રાપ્ત કરે છે.
ઇદાનીમપિ સર્વજ્ઞ યત્પૃચ્છામિ તદુચ્યતામ્
હવે, હે સર્વજ્ઞ, હું જે પૂછું તે કહો.
યસ્ય તુષ્યતિ સર્વેશસ્તસ્ય ભક્તિશ્ચ શાશ્વતમ્
જેના પર સર્વેશ્વર પ્રસન્ન થાય છે, તેની ભક્તિ શાશ્વત રહે છે.
તન્મમાખ્યાહિ સર્વજ્ઞ મુને કારુણ્યવારિધે
હે સર્વજ્ઞ મુનિ, હે દયાના સાગર, એ મને કહો.