વિદ્ધિ તચ્છૂન્યકં નામ પ્રાણાયામં યથાસ્થિતમ્
આને, જે રીતે શીખવાયું છે, તે પ્રમાણે શૂન્યક શ્વાસનિયંત્રણ કહો.
અન્યથા ખલુ જાયન્તે મહારોગા ભયઙ્કરાઃ
નહીંતર, ખરેખર, ભારે અને ભયાનક રોગો થાય છે.
સ સર્વપાપનિર્મુક્તો બ્રહ્મણઃ પદમાન્પુયાત્
જે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે, તે બ્રહ્મનું સ્થાન પામે છે.
સમામાહૃત્ય નિગૃહ્ણાતિ પ્રત્યાહારસ્તુ સ સ્મૃતઃ
જ્યારે ઇન્દ્રિયોને એકત્ર કરીને રોકી લે, તેને પ્રતિાહાર કહે છે.
પ્રયાન્તિ પરમં બ્રહ્મ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્
એવી વ્યક્તિઓ પરમ બ્રહ્મમાં જાય છે, જ્યાંથી પાછા ફરવું અઘરું છે.
મૂઢાત્માનં ચ તં વિદ્યાદ્ધ્યાનં ચાસ્ય ન સિધ્યતિ
જેનું મન મૂઢ છે, તેને ધ્યાન ક્યારેય સિદ્ધ થતું નથી.
પ્રત્યાહૃતાનીન્દ્રિયાણિ ધારયેત્સા તુ ધારણા
ઇન્દ્રિયોને પાછા ખેંચીને મનને એકાગ્ર રાખવું, એ જ ધારણા કહેવાય છે.
આત્માનં પરમં ધ્યાયેત્સર્વધાતારમચ્યુતમ્
માણસે સર્વને ધારણ કરનારા, અચલ અને સર્વોચ્ચ આત્માનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
વિકસત્પદ્યપત્રાક્ષં ચારુકુણ્ડલભૂષિતમ્
જેના નેત્ર ખીલેલા કમળની પાંખડી જેવાં છે અને જે સુંદર કુંડળોથી શોભાયમાન છે.
પીતામ્બરધરં દેવં હેમયજ્ઞોપવીતિનમ્
પીળાં વસ્ત્ર ધારણ કરનાર, દેવરૂપ અને સોનાના યજ્ઞોપવીત ધારણ કરનાર ભગવાનનું ધ્યાન કરવું.
શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્
જેના વક્ષસ્થળ પર શ્રીવત્સનો ચિહ્ન છે અને જેને દેવો તથા દાનવો બંને વંદન કરે છે.
ધ્યાયેદાત્માનમવ્યક્તં પરાત્પરતરં વિભુમટ્
માણસે અવ્યક્ત, સર્વોચ્ચ અને સર્વત્ર વ્યાપક એવા પોતાના આત્માનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
ધ્યાનં કૃત્વા મુહુર્ત્તં વા પરં મોક્ષં લભેન્નરઃ
જ્યારે માત્ર એક ક્ષણ માટે પણ ધ્યાન કરવામાં આવે, ત્યારે મનુષ્યને પરમ મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.
ધ્યાનાત્પ્રસીદતિ હરિદ્ધર્યાનાત્સર્વાર્થસાધનમ્
ધ્યાનથી હરિ પ્રસન્ન થાય છે અને ધારણાથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
તેન ધ્યાનેન તુષ્ટાત્મા હરિર્મોક્ષં દદાતિ વૈ
જ્યારે ધ્યાનથી આત્મા તૃપ્ત થાય છે, ત્યારે હરિ ખરેખર મુક્તિ આપે છે.
ધ્યાનં ધ્યેયં ધ્યાતૃભાવં યથા નશ્યતિ નિર્ભરમ્
જ્યારે ધ્યાન, ધ્યાનનો વિષય અને ધ્યાન કરનારનું ભાન સંપૂર્ણપણે લય પામે છે.
ભવેન્નિરન્તરં ધ્યાનાદભેદપ્રતિપાદનમ્
અવિરત ધ્યાનથી અદ્વૈતનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.
નિર્વાતદીપવત્સંસ્થઃ સમાધિરભિધીયતે
જે સ્થિતિ પવનથી બચાવેલી દીવટ જેવી સ્થિર હોય, તેને સમાધિ કહે છે.
ન જિઘ્રતિ ન સ્પૃશતિ ન કિઞ્ચદ્વક્તિ સત્તમ
એ સમયે તે સુગંધ લેતો નથી, સ્પર્શતો નથી કે કંઈ બોલતો નથી, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય.
સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તો યોગિનાં ભાત્યચઞ્ચલઃ
બધા ઉપાધિથી મુક્ત થયેલો યોગી અડગ અને તેજસ્વી બને છે.
વિભાત્યજ્ઞાનનાશે તુ યથાપૂર્વં વ્યવસ્થિતમ્
જ્યારે અજ્ઞાન નાશ પામે છે, ત્યારે તે પહેલાં જેવું જ સ્થિર રૂપ દેખાય છે.
તન્નાશે નિર્મલં બ્રહ્મ પ્રકાશયતિ પણ્ડિતં
જ્યારે તે નાશ પામે છે, ત્યારે નિર્મળ બ્રહ્મ જ્ઞાનીને પ્રકાશિત થાય છે.
સર્વેષામેવ ભૂતાનામન્તર્યામિતયા સ્થિતમ્
જે સર્વ જીવોમાં અંતર્યામી રૂપે નિવાસ કરે છે.
પશ્યન્તિ યજ્જ્ઞાનવિદાં વરિષ્ટાઃ પરાત્પરસ્માત્પરમં પવિત્રમ્
જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો પરમ પવિત્ર અને સર્વોચ્ચને જુએ છે.
પુરાણપુરુષો ઽનાદિઃ શબ્દબ્રહ્મેતિ ગીયતે
પ્રાચીન અને અનાદિ પુરુષને લોકો ધ્વનિરૂપ બ્રહ્મ કહે છે.
આનન્દં નિર્મલશાન્તં પરં બ્રહ્મેતિ ગીયતે
એ આનંદમય, નિર્મળ અને શાંત છે અને તેને સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ કહેવામાં આવે છે.
અવિકારમજં શુદ્ધં પરં બ્રહ્મેતિ ગીયતે
એ બદલાતો નથી, જન્મતો નથી, શુદ્ધ છે અને તેને સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ કહે છે.
સંસારતાપતત્પાનાં સુધાવૃષ્ટિસમં નૃણામ્
સંસારના દુઃખથી તપાયેલા લોકો માટે એ અમૃતવર્ષા જેવું છે.
નાદરુપમનૌપમ્યમર્દ્ધમાત્રોપરિસ્થિતમ્
એ ધ્વનિરૂપ છે, અનન્ય છે અને અર્ધમાત્રા ઉપર સ્થિત છે.
મકારં રુદ્રરુપં સ્યાદર્ધ્દમાત્રં પરાત્મકમ્
'મ' અક્ષર રુદ્રનું સ્વરૂપ છે અને અર્ધમાત્રા પરમાત્માનું સ્વરૂપ છે.