કિમર્થમેતદ્વૃત્તાન્તં યથાવદ્વક્તુમર્હસિ
આ ઘટના કયા કારણસર બની છે? તું સાચું સાચું કહીને સમજાવવું જોઈએ.
આશ્ચર્યભૂતં લોકાનામાવયોશ્ચરિતં ત્વિહ
અહીં આપણા બંનેના કાર્યો જગતમાં ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે.
કુમાર્ગગનિરતો નિત્યં સર્વલોકાહિકે રતઃ
હંમેશા દુષ્કર્મોમાં રત અને બધા જીવને નુકસાન પહોંચાડવામાં આનંદ માણતો.
ગોધ્નશ્ચ બ્રહ્મહા ચૌરઃ સર્વપ્રાણિવધે રતઃ
ગાયનો હત્યારો, બ્રાહ્મણનો ઘાતક, ચોર અને સર્વજીવોના વિનાશમાં રત.
એવં સ્થિતઃ કિયત્કાલમનાહત્યં મહદૃચઃ
હે મહાન ઋષિ, આવી સ્થિતિમાં હું કેટલો સમય સુધી અડગ રહ્યો, મારી ઉપર કોઈ આંચ ન આવી?
મૃગમાંસાશનો નિત્યં તથા પાન્થાવિલ્લમ્પકઃ
હંમેશા પ્રાણીઓનું માંસ ખાવું અને મુસાફરોને લૂંટવું એ જ જીવન હતું.
એકદા ક્ષુત્પરિશ્રાન્તો નિદાઘાર્ત્તઃ પિપાસિતઃ
એકવાર હું ભૂખથી થાકેલો, ઉનાળાની તાપમાં બળી રહ્યો હતો અને તરસથી પીડાતો હતો.
હંસકારણ્ડવાકીર્ણં તત્સમીપે મહત્સરઃ
એ નજીક એક વિશાળ સરોવર હતું, જેમાં હંસ અને અન્ય જળપંખીઓ ભરપૂર હતા.
અપિબં તત્ર પાનીયં તત્તીરે વિગતશ્રમઃ
ત્યાં મેં પાણી પીધું અને તટ પર મારી થાક ઉતરી ગયો.
તસ્મિઞ્જીર્ણીલયે વિષ્ણોનર્નિવાસં કૃતકવાનહમ્
એ જર્જરિત વિષ્ણુના મંદિરમાં મેં પોતાને માટે એક આશ્રય બનાવ્યો.
પર્ણૈસ્તૃણૈશ્ચ કાષ્ઠૈઘૈર્ ગૃહં સમ્યક્ પ્રકલ્પિતમ્
પર્ણો, ઘાસ અને લાકડાંથી મેં સારી રીતે એક ઝૂંપડી બનાવી.
તત્રાહં વ્યાધવૃત્તિસ્થો હત્વા બહુવિધાન્મૃગાન્
ત્યાં હું શિકારીની જેમ રહીને અનેક પ્રકારના પ્રાણીઓનો શિકાર કરતો.
અથેયમાગતા સાધ્વી વિન્ધ્યદેશસમુદ્ભવા
પછી ત્યાં આવી એ સતી સ્ત્રી, જે વિંધ્ય પ્રદેશમાં જન્મેલી હતી.
બન્ધુવર્ગપરિત્યક્તા દુઃખિતા જીર્ણવિગ્રહા
સગાં-સંબંધીઓએ ત્યજી દીધી, દુઃખી, અને વૃદ્ધાવસ્થાથી શરીર ક્ષીણ થયેલું.
દૈવયોગાકત્સમાયાતાભ્રમન્તી વિજને વને
દૈવના ઇચ્છાથી, એ એકલી જંગલમાં વિહાર કરતી ફરતી આવી.
ઇમાં દુઃખાર્દિતાં દૃષ્ટ્વા જાતા મે વિપુલા દયા
એ દુઃખથી પીડાયેલી જોઈને, મારા હૃદયમાં મોટી દયા જાગી.
ગતશ્રમાત્વિયં બ્રહ્મન્મયા પૃષ્ટા યથા તયમ્
હે બ્રાહ્મણ, જ્યારે એ થાકી ગઈ હતી, ત્યારે મેં તેને આ રીતે પૂછ્યું.
નાન્માવકોકિલા ચાહં નિષાદકુલસભ્ભવા
"હું કોયલ નથી, હું તો શિકારીના કુટુંબમાં જન્મેલી છું.
પરસ્વહારિણી નિત્યં સદા પૈશુન્યવાદિની
હંમેશા બીજાનું ધન ચોરી લેતી અને સતત દુષ્પરિણામવાળી વાતો કરતી.
કિયત્કાલં તતઃ પત્યા ભૃતાહં લોકનિન્દિતા
થોડો સમય સુધી પતિએ મને રાખી, છતાં લોકોની નજરે હું અપમાની હતી.
કાન્તારે વિજને ચૈકા ભ્રમન્તી દુઃખપીડિતા
એકલી જંગલમાં દુઃખથી પીડાયેલી ફરતી હતી.
ઇત્યેવં સ્વકૃતં કર્મ મહ્યં સર્વં ન્યવેદયત્
આ રીતે, તેણે પોતે કરેલા બધા કર્મો મને કહી સંભળાવ્યા.
સ્થિતૌ વર્ષાણિ દશ ચ આવાં માંસફલાશિનૌ
અમે બંને ત્યાં દસ વર્ષ સુધી માંસ અને ફળ ખાઈને રહ્યા.
તત્ર દેવાલયે રાઘત્રૌ મુદિતૌ માંસભોજનાત્
ત્યાં મંદિરમાં, રાત્રે માંસ ભોજન કરીને આનંદ કરતાં.
પ્રારબ્ધકર્મ ભોગાન્તમાવાં યુગપદાગતૌ
જ્યારે અમારા ભાગ્યના કર્મોનો ભોગ પૂરો થયો, ત્યારે બંને સાથે જ છુટ્યા.
નેતુમાવાં નૃત્યરતૌ સુધોરાં યમયાતનામ્
જ્યારે અમે નૃત્યમાં આનંદ માણતા, ત્યારે ભયાનક દૂતોએ અમને યમના ઘર તરફ લઈ જવા આવ્યા.
દેવાવસથસંસ્કારસંજ્ઞિતેન કૃતેન નઃ
પણ અમે જે 'મંદિરશુદ્ધિ' નામની વિધિ કરી હતી એના કારણે—
તે દૂતા દેવદેવસ્ય શઙ્ખચક્ર ગદાધરાઃ
દેવોના દેવના દૂતોએ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરી હતી.
કિરીટકુણ્ડલધરા હારિણો વનમાલિનઃ
માથા પર મુગટ, કાનમાં કુંડળ અને ગળામાં વનમાલા પહેરી હતી.
ભયઙ્કરાન્યાશહસ્તાન્દંષ્ટ્રિણો યમકિઙ્કરાન્
એ ભયાનક દૂતોએ, હથિયાર અને દાંત બતાવી, યમના સેવકોને દૂર હાંકી દીધા.