જગત્યેકાર્ણવીભૂતે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે
જ્યારે આખું જગત એક જ મહાસાગર બની ગયું અને બધું જ ચાલતું અને અચળ નાશ પામ્યું,
અસંખ્યાતાબ્જજન્માદ્યૈરાભૂષિતતનૂરૂહઃ
અનંત કમળોમાંથી જન્મેલા અનેક રૂપો અને દેહોથી શોભિત,
સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતરો દેવો બ્રહ્માણ્ડગ્રાસંબૃંહિતઃ
સૌથી સૂક્ષ્મ એવા દેવ, જે બ્રહ્માંડને વિસ્તારે અને સંકોચે,
માર્કણ્ડેયઃ સ્થિનસ્તસ્ય લીલાઃ પશ્યન્મહે શિતુઃ
ત્યાં સ્થિર રહેલા માર્કંડેયે મહાદેવની રમણીઓને જોયા.
હરિરેકઃ સ્થિત ઇતિ મુને પૂર્વં હિ શુશ્રુમ
હે મુનિ, અમે પહેલેથી સાંભળ્યું છે કે એ સમયે માત્ર હરિ જ બાકી રહ્યા હતા.
સર્વગ્રસ્તેન હરિણા કિમર્થં સો ઽવશેષિતઃ
જ્યારે બધું હરિએ ગ્રહણ કરી લીધું, ત્યારે એ પોતે કેમ બાકી રહ્યા?
હરિકીર્તિસુધાપાને કસ્યાલસ્યં પ્રજા યતે
હરિના યશરૂપ અમૃત પાનમાં કોણ આળસ કરશે?
શાલગ્રામે મહાતીર્થે સો ઽતપ્યત મહાતપાઃ
શાલગ્રામ નામના મહાપવિત્ર તીર્થમાં એ મહાતપસ્વીએ તપ કર્યું.
નિરાહારઃ ક્ષમાયુક્તઃ સત્યસન્ધો જિતેન્દ્રિયઃ
જે ઉપવાસી, ક્ષમાશીલ, સત્યનિષ્ઠ અને ઇન્દ્રિયજિત હતો,
સર્વભૂતહિતો દાન્ત સ્તતાપ સુમહત્તપઃ
સ્વયં સંયમી અને સર્વજીવોના કલ્યાણમાં લાગેલો એ મહાન તપસ્વી તપ કરતો રહ્યો.
પરેશં શરણં જગ્મુર્નારાયણમનામયમ્
તેઓ સર્વોપરી ભગવાન, નિર્દોષ નારાયણના આશ્રયમાં ગયા.
તુષ્ટુવુર્દેવદેવેશં પહ્મનાભં જગદ્ગુરુમ્
તેઓએ દેવોના દેવ, કમળનાભ અને જગતના ગુરુની સ્તુતિ કરી.
મૃકણ્ડુતપસા ત્રસ્તાન્પાહિ નઃ શરણાગતાન્
મૃકંડુના તપથી ડરેલા, આશ્રય લીધેલા અમને, હે પ્રભુ, તમે રક્ષા કરો.
જયો લોકસ્વરુપાય જયો બ્રહ્માણ્ડહેતવે
વિજય હોય તમને, જે જગતરૂપ છો! વિજય હોય તમને, જે બ્રહ્માંડના કારણ છો!
નમસ્તે લોકનાથાય નમસ્તે લોકસાક્ષિણે
લોકોના નાથને વંદન! લોકોના સાક્ષીને વંદન!
નમસ્તે ધ્યાનરુપાય નમસ્તે ધ્યાનપાક્ષિણે
ધ્યાનરૂપને વંદન! ધ્યાનના ફળ સ્વરૂપને વંદન!
નમો ભૂમ્યાદિરૂપાય નમશ્ચૈતન્યરુપિણે
ભૂમિના મૂળ સ્વરૂપને વંદન! ચૈતન્ય સ્વરૂપને વંદન!
અરુપાય સ્વરુપાય બહુરુપાય તે નમઃ
અરૂપ, સ્વરૂપ અને અનેક રૂપ ધરાવનારને વંદન!
જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમોનમઃ
જગતના કલ્યાણ માટે કૃષ્ણને, ગોવિંદને વારંવાર વંદન છે.
નમઃ સૂર્ય્યાદિરુપાય હવ્યકવ્યભુજે નમઃ
સૂર્ય અને અન્ય રૂપે પ્રગટ થતા, હવન અને પિતૃકાર્ય સ્વીકારનારા ભગવાનને નમન છે.
નમઃ સ્મૃતાર્તિનાશાય ભૂયો ભૂયો નમો નમઃ
જે ભગવાનને સ્મરણ કરનારા લોકોના દુઃખ દૂર કરે છે, તેમને ફરી ફરી નમન છે.
પ્રત્યક્ષતામગાત્તેષાં શઙ્કચત્રગદાધરઃ
શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર ભગવાન તેમને દેખાયા.
સર્વાલઙ્કારસંયુક્તં શ્રીવત્સાઙ્કિતવક્ષસમ્
તેમના શરીરે સર્વે આભૂષણો શોભતા હતા અને છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન હતું.
સ્તૃયમાનં મુનિવરૈઃ પાર્ષદપ્રવરાવૃત્તમ્
મહાન ઋષિઓએ સ્તુતિ કરી અને શ્રેષ્ઠ પરિચારો તેમને ઘેરીને ઊભા હતા.
નમશ્ચક્રુર્મુદા યુક્તા અષ્ટાઙ્ગૌરવનિં ગતાઃ
હર્ષ અને શ્રદ્ધાથી ભરેલા તેઓએ અષ્ટાંગ પ્રણામથી નમન કર્યું.
ઉવાચ પ્રીણયન્દેવાન્નતાનિન્દ્રપુરોગમાન્
પ્રસન્ન થઈને, ઇન્દ્ર સહિત નમન કરનારા દેવતાઓને ભગવાને વાત કરી.
યુષ્માન્ન બાધતે દેવાઃ સ ઋષિઃ સજ્જનાગ્રાણીઃ
એ મહાન ઋષિ, જે સદ્ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ છે, દેવતાઓ, તમને ક્યારેય દુઃખ આપતો નથી.
સર્વથાન્યં ન બાધન્તે સ્વપ્ને ઽપિ સુરસત્તમાઃ
સર્વ રીતે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ બીજાને, સપનામાં પણ, ક્યારેય દુઃખ આપતા નથી.
અવિધાયાત્મનો રક્ષામન્યાન્દ્વેષ્ટિ કથં સુધીઃ
પહેલા પોતાનો બચાવ કર્યા વિના, બુદ્ધિશાળી મનુષ્ય બીજાથી દુશ્મની કેમ રાખે?
અન્યં ક્રીડયિતું શક્તઃ કથં ભવતિ સત્તમઃ
સાચો સજ્જન બીજાને દુઃખ આપવાનો કે રમાડવાનો વિચાર પણ કેમ કરી શકે?