વિમાનેનાર્કવર્ણેન સ વ્રજેદ્વિષ્ણુમન્દિરમ્
સૂર્ય જેવી તેજસ્વી વિમાનમાં બેસી એ વિષ્ણુના મહેલમાં જાય છે.
તપઃસમં કાર્તિકે ઽપિ ગઙ્ગાસ્નાને ફલં વિદુઃ
કાર્તિક માસમાં પણ ગંગાસ્નાનનું ફળ તપસ્યા જેટલું મહત્ત્વનું માનવામાં આવે છે.
માઘસ્નાનાધિકં પ્રાહુઃ કમલાસનપૂર્વકાઃ
બ્રહ્મા સહિતના પ્રાચીન ઋષિઓએ માઘ મહિનામાં સ્નાનને સર્વોત્તમ ગણાવ્યું છે.
કાર્તિકે વાપિ વૈશાખે ઇતિ પ્રાહ પિતા તવ
તમારા પિતાએ પણ કાર્તિક અને વૈશાખ માસમાં એ જ વાત કહી છે.
સ્નાનૈન યાજ્યવનિતે ત્રિમાસ્યાપિ ચ તત્ફલમ્
આ ત્રણ મહિનામાં સ્નાન કરવાથી જે ફળ મળે છે, તે સારા સ્વભાવવાળી સ્ત્રીએ યજ્ઞ કરવાથી મળતા ફળ જેટલું છે.
આર્દ્રાયાં ચ ચતુર્દશ્યાં ગઙ્ગાસ્નાનં સુદુર્લભમ્
આર્દ્રા નક્ષત્ર કે ચતુર્દશી તિથિએ ગંગામાં સ્નાન કરવું બહુ દુર્લભ છે.
અમાવસ્યાસ્તથૈતેષાં ગઙ્ગાસ્નાને સુદુર્લભાઃ
આમાંથી અમાવાસ્યાના દિવસે પણ ગંગાસ્નાન કરવું અત્યંત મુશ્કેલ છે.
અમાયાં ચ તથાષ્ટમ્યાં માઘાસિતદલે સતિ
અમાવાસ્યા અને અષ્ટમીના દિવસે, જ્યારે માઘ માસના શુક્લપક્ષમાં આવે, ત્યારે પણ એ જ વાત લાગુ પડે છે.
મહોદયે શતગુણં લક્ષમર્દ્ધોદયે સ્મૃતમ્
મહોદય દિવસે પુણ્યનું ફળ સો ગણું થાય છે અને લક્ષ્મી અર્ધોદય દિવસે તો એ ફળ પણ વધારે ગણાય છે.
માસત્રયસ્નાનફલં ફાલ્ગુનાષાઢ માસયોઃ
ત્રણ માસ સુધી સ્નાન કરવાનું ફળ ફાગણ અને આષાઢ મહિનામાં પણ મળે છે.
જન્મપ્રભૃતિ પાપં વૈ સંચિતં હિ વિનશ્યતિ
જન્મથી જે પાપો સંચિત થયા હોય, એ બધું એથી નાશ પામે છે.
કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં વિશેષેણ વૈધૃતિર્જાહ્નવીજલે
ખાસ કરીને કૃષ્ણ અષ્ટમીના દિવસે, વૈધૃતિ યોગમાં જાહ્નવીના જળમાં સ્નાન કરવું બહુ પ્રશંસિત છે.
અરુણોદયકે સ્નાયી સ તુ જાતિસ્મરો ભવેત્
જે વ્યક્તિ અરુણોદય સમયે સ્નાન કરે છે, તેને પોતાના ભૂતકાળના જન્મોની યાદ આવી જાય છે.
સંક્રાન્ત્યાં પક્ષયોરન્તે ગ્રહણે ચન્દ્રસૂર્યયોઃ
સંક્રાંતિના સમયે, પક્ષના અંતે અને ચંદ્ર કે સૂર્યગ્રહણ વખતે—
ઇન્દોર્લક્ષગુણં પ્રોક્તં રવેર્દશગુણં તતઃ
ચંદ્રગ્રહણમાં પુણ્ય લાખ ગણું કહેવાયું છે અને સૂર્યગ્રહણમાં એથી દસ ગણું વધારે છે.
ગઙ્ગાયાં યદિ લભ્યેત સૂર્યગ્રહશતૈઃ સમા
જો કોઈને સૂર્યગ્રહણ વખતે ગંગામાં સ્નાન કરવાનો અવસર મળે, તો એ સો સૂર્યગ્રહણ જેટલું ફળ આપે છે.
પાપાન્યસ્યાં હરતિ હિ તિથૌ સા દશૈષાદ્યગઙ્ગા પુણ્યં દદ્યાદપિ શતગુણં વાજિમેધક્રતોશ્ચ
એ તિથિએ ગંગા પાપો દૂર કરે છે અને અશ્વમેધ યજ્ઞ કરતા પણ સો ગણું વધારે પુણ્ય આપે છે.
ગોવિન્દદ્વાદશીં પ્રાપ્ય તાનિ મે હન જાહ્નવિ
હે જાહ્નવી, ગોવિંદ દ્વાદશી પ્રાપ્ત કરીને, મારા બધા પાપો નાશ કરી દે.
ગુરુણા યાતિ સંયોગં તન્મહત્વં તિથેઃ સ્મૃતમ્
જ્યારે એ તિથિ ગુરુ ગ્રહ સાથે આવે છે, ત્યારે એ તિથિનું મહાત્મ્ય વિશેષ ગણાય છે.
અથ દેશવિશેષેણ સ્નાનસ્ય ફલમુચ્યતે
હવે, વિવિધ સ્થળો પ્રમાણે સ્નાનનું ફળ જણાવવામાં આવે છે.
કુરુક્ષેત્રાચ્છતગુણા યત્ર વિન્ધ્યેન સંયુતા
વિંધ્ય પર્વત પાસે જ્યાં ગંગા મળે છે, ત્યાં ગંગાનું પુણ્ય કુરુક્ષેત્ર કરતાં સો ગણું વધારે છે.
સર્વત્ર દુર્લભા ગઙ્ગા ત્રિષુ સ્થાનેષુ ચાધિકા
ગંગા બધે દુર્લભ છે, પણ આ ત્રણ સ્થળોએ વિશેષ મહિમા ધરાવે છે.
એષુ સ્નાતા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ
આ સ્થળે જે લોકો સ્નાન કરે છે, તેઓ સ્વર્ગ પામે છે; અને અહીં મૃત્યુ પામનારને ફરી જન્મ લેવો પડતો નથી.
સપ્તાનાં રાજસૂયાનાં ફલં સ્યાદશ્વમેધયોઃ
અહીં સાત રાજસૂય અને દસ અશ્વમેધ યજ્ઞના ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે.
દશાયુતાનાં તુ ગવાં દાનપુણ્યં વિદુર્બુધાઃ
વિદ્વાનો કહે છે કે અહીં દસ હજાર ગાય દાન આપવાના બરાબરનું પુણ્ય મળે છે.
સ્નાત્વા વાપ્યેષુ ગઙ્ગાયાં પુણ્યમક્ષયમાપ્નુયાત્
ગંગાના કુંડોમાં સ્નાન કરવાથી અખૂટ પુણ્ય મળે છે.
યસ્મિન્નાવિરભૂત્પૂર્વં વારાહાકૃતિરચ્યુતઃ
જે સ્થળે પ્રાચીન સમયમાં અચ્યૂત વરાહ રૂપે પ્રગટ થયા હતા,
અગ્નિષ્ટોમસહસ્રસ્ય ફલમાપ્નોતિ માનવઃ
ત્યાં માણસને હજાર અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞના ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે.
અશ્વમેધત્રયસ્યાપિ સ્નાતઃ પુણ્યં લભેન્નરઃ
ત્યાં સ્નાન કરવાથી ત્રણ અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું પુણ્ય મળે છે.
નશ્યન્તિ સર્વજન્મોત્થં પાતકં ચાપિ મોહિનિ
મોહિની, ત્યાં બધા જન્મોમાં થયેલા બધા પાપો નાશ પામે છે.