પતિર્માતા પિતા વિત્તં જીવિતં ચ ગુરુર્ગતિઃ
પતિ તો માતા, પિતા, ધન, પ્રાણ, ગુરુ અને આશ્રય બધું જ છે.
વિષ્ણોઃ પદં વિત્તશરીરલુબ્ધા પ્રયાતિ યામીં ચ કુયોનિપીડામ્
જે ધન અને શરીરની લાલચ રાખે છે, તેને વિષ્ણુનું સ્થાન મળતું નથી; તે યમના રાજ્યમાં અને દુષ્ટ જન્મોની પીડામાં જાય છે.
સન્ધ્યાવલી નામ ભૃશં તામુવાચ હ સાદરમ્
પછી સંધ્યાવલી એ સ્ત્રીને ખૂબ આદરપૂર્વક એમ બોલી:
કથં દૃષ્ટા મયા ત્વં ચ યાસ્યન્તી કુત્સિતાં ગતિમ્
તમે તો હવે દુઃખદાયક અવસ્થામાં જવા લાગી છો, તો હું તમને કેમ જોઈ શકી?
તન્મે વદ વિશાલાઙ્ગે ત્વાં દૃષ્ટ્વા દુઃખિતા હ્યહમ્
હે વિશાળ કટિ ધરાવતી, મને કહો, કેમ કે તમને જોઈને હું ખરેખર દુઃખી થઈ ગઈ છું.
શરીરં તવ સંવીક્ષ્ય તયા મે જાયતે હૃદિ
તમારું શરીર જોઈને મારા હૃદયમાં એક અજીબ લાગણી થાય છે.
તથાપિ નૈવ મુચ્યેયં સદ્યઃ કુત્સિતયોનિતઃ
છતાં પણ, હું તરત જ આ નીચ જન્મમાંથી છૂટી શકતી નથી.
તન્નિર્દિશામિ સુમહદ્ગતિદં ત્વં નિશામય
હવે હું તમને એક ઉત્તમ માર્ગ બતાવું છું, તમે ધ્યાનથી સાંભળો.
યસ્મિન્ ક્રોશન્તિ પાપાનિ બ્રહ્મહત્યાદિકાનિ ચ
જેમાં બધાં પાપો—even બ્રાહ્મણ હત્યા જેવા પાપો પણ—નાશ પામે છે,
દુર્લ્લભં ચોષસિ સ્નાનં દુર્લભં કૃષ્ણસેવનમ્
જ્યાં સ્નાન કરવું દુર્લભ છે અને કૃષ્ણસેવા પણ દુર્લભ છે.
દેવૈસ્તેજઃ પરિક્ષિપ્તં માઘમાસે સ્વકં જલે
માઘ મહિનામાં દેવતાઓનું તેજ તેમના પોતાના જળમાં રહેલું હોય છે.
નેદૃશી સંગરે શૂરૈર્ગતિઃ પ્રાપ્યેત સૌખ્યદા
આવો સુખ આપતો માર્ગ તો યુદ્ધમાં પણ શૂરવીરોને મળતો નથી.
સરિત્તડાગવાપીષુ સ્નાને સત્તમમીરિતમ્
નદીઓ, તળાવો અને વાવમાં સ્નાન કરવું ઉત્તમ પુણ્યનું કહેવાયું છે.
ન સૌખ્યૈર્લભ્યતે પુણ્યં દુઃખૈરેવાપ્યતે તુ તત્
પુણ્ય સુખથી મળતું નથી; તે તો દુઃખ સહન કરવાથી જ મળે છે.
હોમાર્થં સેવનં વહ્નેર્ન ચ શીતાદિહાનયે
યજ્ઞ માટે અગ્નિની સેવા કરવી એ ઠંડી દૂર કરવા માટે નથી.
આચ્છાદિતે ઘનૈર્વ્યોમ્નિ હ્યુદ્ગમિષ્યન્તમર્થયેત્
જ્યારે આકાશમાં વાદળો છવાય, ત્યારે સૂર્યોદયે સ્નાન કરવા પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
વાયુના તાડિતં રાત્રૌ સ્નાને ગઙ્ગાસમં વિદુઃ
રાત્રે પવનથી પીડાતા સ્નાન કરવું એ ગંગાસ્નાન જેટલું મહાત્મ્ય ધરાવે છે.
તન્નાસ્તિ પાતકં યત્તુ માઘસ્નાનં ન શોધયેત્
માઘમાં સ્નાન કરીને શુદ્ધિ ન કરવી એ કરતાં મોટું પાપ બીજું નથી.
જીવતા ભુજ્યતે દુઃખં મૃતેન બહુલં સુખમ્
જીવિતાવસ્થામાં દુઃખ ભોગવવું પડે છે; મૃત્યુ પછી ઘણું સુખ મળે છે.
અહન્યહનિ દાતવ્યાસ્તિલાઃ શર્કરયાન્વિતાઃ
દરરોજ તલ અને ખાંડ મિશ્રિત દાન કરવું જોઈએ.
યાવકૈશ્ચૈવ હોતવ્યા ગવ્યસર્પિઃ સમન્વિતૈઃ
યજ્ઞમાં ગૌઘૃત સાથે યવ પણ અર્પણ કરવા જોઈએ.
સૂર્યો મે પ્રીયતાં દેવો વિષ્ણુમૂર્તિર્નિરઞ્જનઃ
સૂર્યદેવ, જે વિષ્ણુરૂપ અને નિર્દોષ છે, તેઓ મારા પર પ્રસન્ન થાય.
ત્રિંશચ્ચ મોદકા દેયાસ્તિલાન્નાઃ શર્કરામયાઃ
ત્રીસ તલ અને ખાંડથી બનેલા મોઢક આપવાના છે.
તાંબૂલાદીનિ ભોગ્યાનિ ભક્ત્યાદકદ્યાદ્વિધાનવિત્
પાન અને અન્ય ભોજનવસ્તુઓ ભક્તિપૂર્વક, વિધિ જાણનારા દ્વારા અર્પણ કરવી જોઈએ.
સ્નાયાદાવાહ્ય તીર્થાનિ ગઙ્ગાદીન્ય કર્મણ્ડલાત્
સ્નાન કરતાં પહેલાં કમંડળમાંથી ગંગાદિ તીર્થોને આમંત્રિત કરવા જોઈએ.
ત્વત્તેજસા હતં ચાસ્તુ તત્તુ પાપં સહસ્રધા
તમારા તેજથી એ પાપ હજારો ગણી નાશ પામે.
પરિપૂર્ણં કુરુષ્વેદં માઘસ્નાનં મમાચ્યુત
હે અચ્યૂત, મારું આ માઘસ્નાન પૂર્ણ કરો.
તીર્થસ્નાનાદિયાત્સ્વર્ગં માઘસ્નાનાત્પરં પદમ્
તીર્થમાં સ્નાનથી સ્વર્ગ મળે છે; પણ માઘસ્નાનથી પરમ પદ પ્રાપ્ત થાય છે.
રવિવારેણ સંયુક્તા મહાપાતકનાશિની
રવિવાર સાથે સંયુક્ત થઈ, એ મહાપાપોનો નાશ કરે છે.
વિનિર્દહતિ પાપાનિ કુનૃપો વિષયં યથા
એ પાપોને એ રીતે ભસ્મ કરી નાખે છે, જેમ દુષ્ટ રાજા પોતાનું રાજ્ય ઉજાડે છે.