સત્યે સમાસ્થિતો બ્રહ્મા સત્યે સન્તઃ સમાસ્થિતાઃ
બ્રહ્મા સત્યમાં સ્થિર છે; સારા લોકો પણ સત્યમાં સ્થિર છે.
સત્યં બ્રૂયાદિતિ વચો વેદાન્તેષુ પ્રગીયતે
'સત્ય બોલવું' એ વાક્ય ઉપનિષદોમાં વખાણાયું છે.
સત્યં તુ સર્વદા વિપ્ર મઙ્ગલં મઙ્ગલપ્રદમ્
હંમેશા સત્ય બોલવું શુભ છે અને શુભ ફળ આપે છે, હે બ્રાહ્મણ.
સ્ત્રીષુ સત્યં ન વક્તવ્યં તત્રાપિ શૃણુ કારણમ્
પણ સ્ત્રીઓ પાસે સત્ય બોલવું યોગ્ય નથી; એનું કારણ પણ સાંભળો.
ઉક્તં તદ્ધર્મજનકં ધર્મસૂક્ષ્મત્વદર્શકમ્
જે કહેવામાં આવ્યું છે, એ ધર્મનું મૂળ છે અને ધર્મની સૂક્ષ્મતા બતાવે છે.
સાક્ષ્યે યત્ર વિવાહેષુ દાંપત્યં તદુદીરિતમ્
લગ્નમાં સાક્ષી આપવાની વાત દાંપત્ય સંબંધને લગતી છે.
સ્ત્રીપુંસોર્દ્વિજસંસ્કારે નિર્દિષ્ટં ગુરુશિષ્યયોઃ
સ્ત્રી-પુરુષના સંસ્કાર અને ગુરુ-શિષ્યના સંસ્કારમાં પણ એ જ નિયમ છે.
નાનયોરણુમાત્રો ઽપિ ભેદો બોધ્યો વિજાનતા
જાણનારો એ સમજવો જોઈએ કે આ બેમાં રત્તી જેટલો પણ ફરક નથી.
ક્વચિદ્વ્યત્યયદોષશ્ચેદ્દૈવમેવાત્ર કારણમ્
ક્યારેક કોઈ ઉલટફેરથી દોષ થાય તો એમાં માત્ર ભાગ્ય જ કારણ બને છે.
દૈવં તત્પૂર્વજન્માનિ સંચિતાઃ કર્મવાસનાઃ
એ ભાગ્ય એટલે પૂર્વજન્મના સંસ્કાર અને સંચિત કર્મો છે.
શુભં વાપ્યશુભં વિપ્ર તં તુ શાન્તં વિદુર્બુધાઃ
શુભ કે અશુભ જે હોય, હે બ્રાહ્મણ, જ્ઞાની લોકો એને શાંત થયેલું માને છે.
એવમાદિ વિદિત્વા તુ નાયં ભર્તા નિપાતિતઃ
આ રીતે જાણીને, પતિને પતિત કહેવાયો નથી.
ગતિં પ્રયાતઃ કૃતિનાં ત્વદ્ધસ્તવિનિપાતિતઃ
તમે જે કર્યું એથી, એ પુણ્યવાન પતિ સારા માર્ગે ગયો છે.
ત્વત્પ્રાણરક્ષણે ધર્મો મમાભૂદ્દ્વિજસત્તમ
તમારી પ્રાણરક્ષા કરવી એ જ મારો ધર્મ હતો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
રાક્ષસીં યોનિમાપન્ના રાક્ષસસ્ય પ્રિયા હ્યહમ્
હું રાક્ષસી યોનિમાં આવી છું અને રાક્ષસને પ્રિય છું.
ધર્મકામદુઘા ધેનુઃ સંતોષો નન્દનં વનમ્
ધર્મ અને કામ આપતી ગાય, સંતોષ અને આનંદમય નંદનવન.
વૈતરણ્યાં પતન્ભર્તા મયોદ્ધૃત ઇહાભવત્
પતિ વૈતરણીમાં પડી રહ્યો હતો, પણ મેં એને ઉગાર્યો અને એ અહીં આવ્યો.
ઇયં ત્વસંગિની ભાર્યા ભવિષ્યતિ પિતુર્ગૃહે
આ પત્ની હવે પિતાના ઘરે રહેશે, કારણ કે એ જોડાયેલી નથી.
મત્સંગમાત્પૂર્વમેવ યા ભાર્યા વિપ્ર તે ઽભવત્
મારા સંપર્ક પહેલા, હે બ્રાહ્મણ, જે પત્ની તમારી હતી.
સાપિ તિર્યગ્ગતિં પ્રાપ્ય મુચ્યતે મદનુગ્રહાત્
એ પણ પશુગતિમાં જઈને, મારી કૃપાથી મુક્ત થાય છે.
કન્દલીતિ ચ વિખ્યાતા તનયૌર્વમુનેર્દ્વિજ
તે ઋષિની પુત્રી તરીકે કંદળી નામે જાણીતી થઈ.
પુરુષો મે સહભવો દમિતો ધર્મકારણાત્
ધર્મના હિત માટે મેં મારા સાથી પુરુષને રોકી રાખ્યો હતો.
તં પતિં પ્રાપ્ય વિપ્રેન્દ્ર પ્રાક્કર્મવશાગા હ્યહમ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ પતિને પામ્યા પછી હું પૂર્વકર્મના પ્રભાવે બંધાઈ ગઈ.
કિઞ્ચિત્પાપાવશેષેણ રાક્ષસીં યોનિમાગતા
થોડુંક પાપ બાકી હોવાથી હું રાક્ષસીના ગર્ભમાં જન્મી.
ગોભિલો નામ તેજસ્વી સ ત્વયા વિનિપાતિતઃ
ગોભિલ નામે એક તેજસ્વી હતો, જેને તું માર્યો હતો.
કસ્યાશ્ચિદ્રાજકન્યાયાઃ સ્ત્રિયાઽરબ્ધા મૃતિસ્તવ
કોઈ રાજકન્યા માટે, હે સ્ત્રી, તારી દ્વારા મૃત્યુ શરૂ થઈ હતી.
શુભસ્ય બલમાપન્ના જાતા તવ સહાયિની
શુભતાનો બળ મળતાં હું તારી સાથી બની જન્મી.
ભાર્યાથ પાપિના બ્રહ્મંસ્તેન વ્યાપાદિતો મયા
પછી, હે બ્રાહ્મણ, પાપી પુરુષની પત્ની બનીને હું તેના હાથોં નાશ પામી.
તતસ્ત્વાં ગોપયિષ્યામિ સર્વભાવેન કામુક
હવે હું તને સર્વ રીતે રક્ષીશ, હે કામુક.
કૃત્સ્નસ્ય પુરુષસ્યેહ સન્નિધૌ વ્યાહૃતો મયા
આ પુરુષની હાજરીમાં મેં આ બધું જાહેર કર્યું છે.