સંધ્યાવલીતિ સંબોધ્ય સખીમધ્યસમાસ્થિતામ્
સખી મંડળી વચ્ચે બેઠેલી સંધ્યાવલીને સંબોધી ને કહ્યું,
પૂર્વજન્મનિ પત્ની ચ કૈણ્ડિન્યસ્ય શુભાનને
હે શુભમુખી, પૂર્વ જન્મમાં હું કૈંડિન્યની પત્ની હતી.
જનન્યા બન્ધુવર્ગસ્ય પિતુરિષ્ટતમા હ્યહમ્
મારા માતા, પિતા અને આખા કુટુંબમાં હું બધાની સૌથી પ્રિય હતી.
કુલીનાય સરૂપાય સ્ત્રીસંગરહિતાય ચ
મને એક ઉંચા કુળના, સુંદર અને બીજાં સ્ત્રીઓથી રહિત પતિને આપવામાં આવી હતી.
શ્વશુરેણાપિ મે દત્તં સુવર્ણસ્યાયુતં પુરા
કેટલાય વર્ષો પહેલાં મારા સસરાએ પણ મને દસ હજાર સોનાના સikka આપ્યા હતા.
ગોમહિષ્યાદિસંયુક્તા ધનધાન્યસમન્વિતા
મારે પાસે ગાય, ભેંસ અને બીજાં પશુઓ હતા, અને ધન-ધાન્યથી પણ હું સમૃદ્ધ હતી.
કાલેન પઞ્ચતાં પ્રાપ્તઃ શ્વશુરો વેદતત્ત્વવિત્
સમય જતાં મારા સસરા, જે વેદના તત્વ જાણનારા હતા, અવસાન પામ્યા.
તતો ભર્તાઞ્જલિં દત્વા પિત્રોઃ શ્રાદ્ધમથાકરોત્
પછી મારા પતિએ વિનમ્રતાથી હાથ જોડીને માતા-પિતાનું શ્રાદ્ધ કર્યું.
ગતઃ કૌતુકભાવેનહૃચ્છયેન પ્રપીડિતઃ
પછી તે ઉત્સુકતાથી અને મનમાં તીવ્ર ઇચ્છા લઈને ગયો.
પ્રવિશત્યાં નૃપગૃહે દૃષ્ટાસ્તેન દ્વિજન્મના
જ્યારે તે રાજાના મહેલમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે તેને તે દ્વિજએ જોઈ લીધો.
સ્વગૃહે ધારયામાસ ક્રીડાર્થં દુર્મતિઃ પતિઃ
મારો મૂર્ખ પતિ મારેને પોતાના ઘરમાં રમણ માટે રાખતો.
વર્ષત્રયે ગતે દેવિ નિસ્વો જાતઃ પતિર્મમ
ત્રણ વર્ષ વીતી ગયા પછી, હે દેવી, મારો પતિ ગરીબ બની ગયો.
તન્મયા નહિ દત્તં તુ ભર્ત્રે વ્યસનિને તદા
તે સમયે, દુઃખી પતિને મેં કશું આપ્યું નહોતું.
તતઃ પિતૃગૃહે વિત્તં ભૃત્યાદિકમશેષતઃ
પછી મારા પિતાના ઘરમાં રહેલું બધું ધન અને નોકર-ચાકર,
ક્ષેત્રધાન્યાદિકં યચ્ચ સભાણ્ડં સપરિચ્છદમ્
અને ખેતર, અનાજ, ઘરનાં વાસણો અને સહાયક બધું,
નાવમારુહ્ય મે ભર્તા વિવેશાન્તર્મહોદધેઃ
મારો પતિ નાવમાં બેઠો અને મહાસાગરનાં ઊંડાણમાં ગયો.
શુભે સમુદ્રજાતાનિ જીવચેષ્ઠાઙ્કિતાનિ ચ
હે શુભે, સમુદ્રમાં જન્મેલા જીવ અને જીવનનાં ચિહ્નો હતા.
ગતા વિશીર્ણતાં તત્ર મૃતાસ્તે નાવમાશ્રિતાઃ
ત્યાં નાવ તૂટી ગઈ અને તેમાં બેઠેલા બધા લોકો મૃત્યુ પામ્યા.
વાયુના નીયમાનો ઽસૌ પ્રાચીનેન સ્વકર્મણા
પવનના પ્રવાહે, પોતાના કર્મના પ્રભાવે, એ પૂર્વ દિશામાં આગળ વધ્યો.
બહુનિર્ ઝરણોપેતં બહુપક્ષિસમન્વિતમ્
એ બહુ જરા વહી રહી હતી અને અનેક પક્ષીઓથી ભરેલું સ્થાન ત્યાં પહોંચ્યો.
ઉલ્લિખન્તં હિ શિખરૈઃ ખમધ્યં સ્વાત્મનસ્ત્રિભિઃ
એ પહાડોની ચોટીઓ જાણે આકાશના મધ્ય સુધી પહોંચતી હોય એમ ઊંચી હતી, ત્રણ ત્રણ શિખરો જાણે પોતાનાં જ સ્વરૂપે આકાશને સ્પર્શતા હોય.
આરુરોહ મુદાયુક્તો વિત્તાકાઙ્ક્ષી સુલોચને
એ આનંદથી ભરાઈને, ધન મેળવવાની ઇચ્છાથી, એ પહાડ પર ચડી ગયો, હે સુંદર નેત્રવાળી.
તત ઉત્થાય ભક્ષ્યાર્થં વૃક્ષાંસ્તત્ર વ્યલોકયત્
પછી, ખોરાકની શોધમાં ઊભો રહીને, એ ત્યાંના વૃક્ષોને જોયા.
શાન્તિં પ્રાપ્તસ્તતો ઽપશ્યત્સાલમેકં સુનિર્મલમ્
શાંતિ પ્રાપ્ત કરીને, એ એકદમ શુદ્ધ અને સુંદર સાળનું એક ઝાડ જોયું.
તસ્યાધસ્તાત્સ સુષ્વાપ સ્વોત્તરીયં પ્રસાર્ય ચ
એ ઝાડની નીચે પોતાનું ઉપરનું વસ્ત્ર પાથરીને સુઈ ગયો.
તાવત્સુપ્તો ઽતિખિન્નો ઽસૌ યાવત્સૂર્યો ઽસ્તતાં ગતઃ
એ ખૂબ થાકી ગયો હતો અને સુતો રહ્યો, ત્યાં સુધી કે સૂર્ય અસ્ત થઈ ગયો.
અભ્યગાદ્રાક્ષસો ઘોરો ગર્જમાનો યથા ઘનઃ
એ સમયે એક ભયાનક રાક્ષસ ગર્જના કરતાં, જાણે મેઘ ગર્જે તેમ, ત્યાં આવી પહોંચ્યો.
શુભાં કાશીપતેઃ પુત્રીં નામ્ના રત્નાવલીં શુભામ્
કાશીનાં રાજાની સુંદર પુત્રી, નામ રત્નાવલી.
પતિકામા કુમારી સા નાવિન્દત્સદૃશં પતિમ્
એ કુમારી પતિની ઇચ્છાવાળી હતી, પણ તેને યોગ્ય પતિ મળ્યો નહીં.
પિતા તસ્યાઃ પ્રદાને તુ ચિન્તાવિષ્ટો હ્યહર્ન્નિશમ્
એના પિતા તેના લગ્નની ચિંતા કરીને, દિવસ-રાત ચિંતિત રહેતા.