ઉત્પાદ્ય કીર્તિં સ્વયમેવ જતુર્નિકૃન્તતિ પ્રાણભયાચ્ચ પાપાત્
—તો એ પોતાની જ પ્રતિષ્ઠા ઊભી કરીને, પછી પાપના ડરથી અને જીવના ભયથી, પોતે જ તેને નાશ કરી નાખે છે.
વૃથા હિ સૂતા મમ સા જનિત્રી ભવેન્નિરાશા દ્વિજપિતૃદેવાઃ
મારી માતા વ્યર્થ છે, એમણે મને જન્મ આપ્યો, અને દ્વિજ, પિતૃ અને દેવતાઓ પણ નિરાશ થઈ જાય છે.
કિં તેન જાતેન દુરાત્મના હિ દદાતિ હર્ષં રિપુસુંદરીણામ્
એવા દુષ્ટ જન્મેલા માણસથી શું ફાયદો, જે દુશ્મનના સ્ત્રીઓને જ આનંદ આપે છે?
ન મન્યતે વેદપુરાણશાસ્ત્રાનન્તે પુરીં યાતિ દિનેશસૂનોઃ
એ વેદ, પુરાણ કે શાસ્ત્રને માનતો નથી અને સૂર્યપુત્રની નગરીમાં જાય છે.
વેદા ન શાસ્ત્રં ન ચ તત્પુરાણં ન ચાપિ સન્તઃ સ્મૃતયો ન ચ સ્યુઃ
ત્યાં ન તો વેદ છે, ન શાસ્ત્ર, ન એ પુરાણ છે, અને ન તો પવિત્ર સ્મૃતિઓ છે.
શ્રાદ્ધેન તેનાપિ ન ચાસ્તિ તૃપ્તિઃ પિતુશ્ચ ચીર્ણેન હરેર્દિને તુ
એ શ્રાદ્ધથી પણ સંતોષ મળતો નથી, કે પિતાને હરિના દિવસે જે કરાય છે તેનાથી પણ.
વ્રતેન યદ્વિષ્ણુપદપ્રદેન સાકં ક્ષયાહેન વદન્તુ મૂઢાઃ
મૂર્ખો કહે છે કે જે વ્રત વિષ્ણુના ધામે લઈ જાય છે, એ શરીર સાથે જ નાશ પામે છે.
કોપસંરક્તનયના ભર્તારં પર્યભાષત્
ક્રોધથી આંખો લાલ કરીને, તેણીએ પોતાના પતિને કહ્યું.
ધર્મબાહ્યો હિ પુરુષઃ પાંશુના તુલ્યતાં વ્રજેત્
જે પુરુષ ધર્મથી દૂર રહે છે, એ ધૂળ સમાન બની જાય છે.
ત્વયા મમાર્પિતઃ પાણિર્વરાય પૃથિવીપતે
પૃથ્વીના રાજા, મારા પિતા એ મને યોગ્ય પતિ માટે તને સોંપી હતી.
કૃતકૃત્યા તદા યાસ્યે પ્રાપ્તો ધર્મો મયા તવ
હવે હું મારું કર્તવ્ય પૂરું કરીને જઇશ, કેમ કે તારો ધર્મ મને પ્રાપ્ત થયો છે.
ઉપધાનં કરિષ્યામિ સ્વકં બાહું ન તે યુધિ
હવે યુદ્ધમાં હું મારું હાથ જ તકલિયા તરીકે રાખીશ, તારો નહીં.
મ્લેચ્છેષ્વપિ ન દૃશ્યેત ત્વાદૃશો ધર્મલોપકઃ
વિદેશીઓમાં પણ, તારા જેવો ધર્મનો ભંગ કરનાર કોઈ નથી મળતો.
એવમુક્ત્વા વરારોહા હ્યુદતિષ્ઠત્ત્વરાન્વિતા
આવી વાત કહીને, તે મહાન સ્ત્રી જલદી ઊભી થઈ.
પ્રસ્થિતા સા તદા તન્વી ભૂસુરૈશ્ચ સમન્વિતા
પછી તે સુખદેવી બ્રાહ્મણો સાથે ત્યાંથી નીકળી.
વરં નીલાંબરસ્પર્શો નાસ્ય ધર્મચ્યુતસ્ય હિ
ધર્મથી પડેલા માણસને સ્પર્શ કરવાથી તો વાદળી કપડાંને સ્પર્શ કરવું સારું.
ગૌતમાદિસમાયુક્તા નિર્જગામ ગૃહાદ્બ્રહિઃ
ગૌતમ અને બીજા સાથે, તે બ્રાહ્મણ સ્ત્રી ઘરમાંથી બહાર નીકળી.
ઇત્યેવ શબ્દં ક્રોશન્તી બ્રહ્મણોમાનસોદ્ભવા
બ્રહ્માના મનમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી એ સ્ત્રી, આ જ શબ્દો બોલતી બહાર ગઈ.
અટિત્વા સકલામુર્વીં સંપ્રાપ્તો ધર્મભૂષણઃ
ધર્મના આભૂષણએ આખી ધરતી પર ફર્યા પછી ત્યાં પહોંચ્યા.
કર્ણાભ્યાં તસ્ય શબ્દો ઽસૌ વિશ્રુતઃ પિતૃવત્સલઃ
પિતૃપ્રેમી એના કાન સુધી એ પ્રસિદ્ધ અવાજ પહોંચ્યો.
ધર્માઙ્ગદો ધર્મમૂર્તિઃ રુક્માગદસુતસ્તદા
પછી ધર્મમૂર્તિ, ધર્માંગદ, રુક્માંગદનો પુત્ર, ત્યાં હતો.
પુનરુત્થાય વિપ્રેન્દ્રાન્નનામ વિહિતાઞ્જલિઃ
પછી ફરી ઊભા રહી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને જોડેલા હાથથી નમસ્કાર કર્યો.
આલક્ષ્ય તરસા માતઃ પ્રાહ રાજન્ કૃતાઞ્જલિઃ
માતા, તમને ઝડપથી જોઈ, રાજા, એ જોડેલા હાથથી બોલ્યા:
એતૈર્દ્વિજેન્દ્રૈઃ સહિતા ક્વ ત્વં સંપ્રસ્થિતાધુના
માતા, આ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો સાથે, તમે હવે ક્યાં જઈ રહ્યા છો?
પિતા તવાનૃતી પુત્ર કરો યેન વૃથા કૃતઃ
પુત્ર, તમારાં પિતા અસત્ય બોલનાર છે, જેમણે તમને વ્યર્થ બનાવી દીધા.
ધ્વજાઙ્કુશાઙ્કિતઃ શ્રીમાન્દક્ષિણઃ કનકાઙ્ગદઃ
એના દાયાં હાથ પર ધ્વજ અને અંકુશના ચિહ્ન છે, અને એ સોનાની કડીઓથી શોભે છે.
રુક્માઙ્ગદેન તે પિત્રા ન ચાહં વસ્તુમુત્સહે
તમારા પિતા રુક્માંગદને કારણે, હું અહીં રહી શકતી નથી.
મા કોપં કુરુ માતસ્ત્વં નિવર્ત્તતસ્વ પિતુઃ પ્રિયે
માતા, ગુસ્સો ન કરો; પતિપ્રિયે, પાછા વળી જાઓ.
કૃતા ભાર્યા શિવઃ સાક્ષ્યે સ્થિતો યત્ર સુરાધિપઃ
શિવ સાક્ષી રહીને, જ્યાં દેવોના રાજા હાજર હતા, ત્યાં લગ્ન થયા છે.
ન પ્રયચ્છતિ મે દેયં તસ્ય વૃદ્ધિં વિચિન્તયે
એ મને આપવાનું નથી આપતો; હું એની સમૃદ્ધિ વિશે વિચારું છું.