સ કાઞ્ચનં તથા તામ્રં સઘૃતં દીપકં પ્રિયે
સોનુ, તાંબુ અને ઘીથી ભરેલો દીવો પણ આપવો જોઈએ, પ્રિયે.
એકાન્તરોપવાસી તુ ક્ષૌમવસ્ત્રં પ્રદાપયેત્
એક દિવસ છોડીને ઉપવાસ કરનારએ કપાસના કપડાં આપવું જોઈએ.
ષડ્રરાત્રાદ્યુપવાસેષુ શિબિકાં છત્રસંયુતામ્
છ દિવસ કે વધુ ઉપવાસે છત્રીવાળી પલકી આપવી જોઈએ.
અજાવિકં ત્વેકભક્તે ફલાહારે સુવર્ણકમ્
દિવસે એક જ વાર ભોજન લેતા અને ફળાહારીને બકરો અને સોનુ આપવું જોઈએ.
રસાનાં ચૈવ સર્વેષાં ત્યાગે ઽનુક્તસ્ય વાપિ ચ
બધા રસો ત્યજી દેતાં, અથવા જ્યાં ખાસ કશું કહેવામાં ન આવ્યું હોય,
યથોક્તસ્યાપ્રદાને તુ યથોક્તાકરણે ઽપિ વા
કહેલું દાન ન આપવું કે કહેલું કાર્ય ન કરવું,
વૃથા વિપ્રવચો યસ્તુ મન્યતે મનુજઃ શુભે
જે મનુષ્ય બ્રાહ્મણના વચનને વ્યર્થ માને છે, શુભે,
વ્રતવૈકલ્યમાસાદ્ય કુષ્ઠી ચાન્ધઃ પ્રજાયતે
વ્રત પાળવામાં ત્રુટિ આવે તો માણસ કૂષ્ટરોગી કે અંધ બની જન્મે છે.
કો લઙ્ઘયેત્સુભ્રુ વચો હિ તેષાં શ્રેયોભિકામો મનુજસ્તુ વિદ્વાન્
સુંદર ભ્રૂવાળી વ્યક્તિઓના વચનને કયો વિદ્વાન, પોતાનું કલ્યાણ ઇચ્છતો, અવગણે છે?
પ્રકાશિતં તુભ્યમનન્યવાચ્યં ફલપ્રદં માધવતુષ્ટિહેતુમ્
આ તને કહ્યું છે, બીજાને કહેવું નહીં; આ ફળદાયક છે અને માધવને પ્રસન્ન કરે છે.
વ્રતાદિકરણં રાજ્ઞાં નોક્તં ક્વાપિ નિદર્શને
રાજાઓના વ્રતાદિ કરમોનું ઉદાહરણ ક્યાંય બતાવાયું નથી.
દાનં હિ પાલનં યુદ્ધં તૃતીયં ભૂભુજાં સ્મૃતમ્
રાજાઓ માટે દાન, રક્ષા અને યુદ્ધ – આ ત્રણ કર્મો માનવામાં આવ્યા છે.
મુહૂર્તમપિ રાજેન્દ્ર ન શક્નોમિ ત્વયા વિના
હે રાજા, હું તારી વિના એક ક્ષણ પણ રહી શકતી નથી.
યત્રોપવાસકરણં મન્યસે વસાધાધિપ
હે ધરતીના સ્વામી, તું જ્યાં ઉપવાસ રાખવા ઈચ્છે ત્યાં હું જઈશ.
એવમુક્તે તુ વચને મોહિન્યા રુક્મભૂષણઃ
મોહિનીએ આ રીતે બોલ્યા પછી, સોનાથી શોભતા રાજાએ જવાબ આપ્યો.
આહૂતા તત્ક્ષણાત્પ્રાપ્તા રાજાનં ભૂરિદક્ષિણમ્
બોલાવતાં જ તે ક્ષણે, દાનમાં ઉદાર એવા રાજા પાસે તે આવી પહોંચી.
સંઘૃષ્ટં હિ કુચાગ્રેણ સ્વર્ણકુંભનિભેન હિ
સોનાના કુંભ જેવી તેની છાતી રાજાને હળવે અડકી.
કૃતાં જલિપુટા ભૂત્વા ભર્તુર્નમિતકન્ધરા
પતિ સામે ગળું ઝુકાવી, તેણે હાથથી પાણી માટે કપ બનાવ્યો.
તવ વાક્યે સ્થિતા કાન્ત દુઃસાપત્ન્યવિવર્જિતા
હે પ્રિયે, તું મારા વચનમાં અડગ રહી છે અને સહપત્નીઓના દુઃખથી મુક્ત છે.
તથા તથા મમ પ્રીતિર્વર્દ્ધતે નાત્ર સંશયઃ
આ રીતે, મારું તારા પ્રત્યેનું પ્રેમ સતત વધે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
સા તુ શ્યેની ભવેદ્રાજંસ્ત્રીણિ વર્ષાણિ પઞ્ચ ચ
પણ, હે રાજા, તે ત્રણ અને પાંચ વર્ષ માટે શ્યેની બની જશે.
આજ્ઞાં મે દેહિ રાજેન્દ્ર મા વ્રીહાં કામિકાં કુરુ
હે રાજેન્દ્ર, મને આદેશ આપ અને મને ભાતની ઈચ્છા ન થવા દે.
તવ વાક્યેન હિ ચિરં મોહિની રમિતા મયા
મારા વચનથી મોહિની લાંબા સમયથી મારે આનંદિત રહી છે.
પ્રિયા સૌખ્યેન મુગ્ધસ્ય ન ગતો હરિવાસરઃ
મારી નિર્દોષ પ્રિયાના સુખમાં, હરિનો દિવસ વીતી ગયો નથી.
જ્ઞાતો ઽયં કાર્તિકો માસઃ સર્વપાપક્ષયઙ્કરઃ
આ કાર્તિક માસ છે, જે બધા પાપોનો નાશ કરે છે.
ઇયં વારયતે માં ચ વ્રતાદ્બ્રહ્મસુતા શુભે
હે શુભે, આ બ્રહ્માની પુત્રી મને વ્રતથી રોકે છે.
મામકં વ્રતમાધત્સ્વ કૃચ્છ્રાખ્યં કાયશોષકમ્
મારા માટે તું કૃચ્છ્ર નામનું, શરીરને દુર્બળ બનાવતું વ્રત ધારણ કર.
ઉવાચ વાક્યં દ્વિજરાજકક્ત્રાવ્રતં ચરિષ્યે તવ તુષ્ટિહેતોઃ
તેણીએ કહ્યું: 'હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તારી પ્રસન્નતા માટે હું તું કહેલું વ્રત પાલન કરીશ.'
કરોમિ સૌમ્યં નરદેવનાથ ક્ષિપામિ દેહં જ્વલનેત્વદર્થમ્
હે સૌમ્ય મનુષ્યરાજ, હું એ કરીશ અને તારા માટે જ્વલંત શરીર ત્યાગી દઈશ.
કિન્ત્વેવમેતદ્વ્રતકર્મ ભૂયઃ કરોમિ સૌમ્યં નરદેવનાથ
પણ, હે સૌમ્ય મનુષ્યરાજ, હું આ વ્રતકર્મ ફરીથી કરીશ.