આત્મના સહ ખેલાર્થં તન્મોદધ્વં સુહર્ષિતાઃ
તમે સૌએ આનંદથી, રમવા માટે, એમની સાથે મળીને એમને ખુશ કરવી જોઈએ.
કો હિ દીપયતે વહ્નિં સ્વદેહે દેહિનાં વર
હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, પોતાનાં શરીરમાં કોણ આગ લગાડે?
કસ્તરેત્સાગરં બદ્ધ્વા ગ્રીવાયાં દારુણાં શિલામ્
કોણ ગળામાં ભારે પથ્થર બાંધીને સમુદ્ર પાર કરે?
કો નિષીદતિ ધારાયાં ખઙ્ગસ્યા કાશભાસિનઃ
કોણ તેજસ્વી તલવારની ધાર પર બેઠો રહે?
સર્વસ્યાપિ પ્રદાનેન નૈતન્મનસિ વર્તતે
બધું દાન આપ્યા પછી પણ, આ વાત મનમાંથી જતી નથી.
કા દૃષ્ટ્યા દયિતં કાન્તં નિરીક્ષેદન્યયાહૃતમ્
કઈ સ્ત્રી પોતાના પ્રિયને, બીજાની સાથે જોઈ શકે?
આત્મપ્રાણસમં કાન્તમન્યસ્ત્રીકુચપીડનમ્
પોતાના જીવ જેટલા પ્રિય પતિને, બીજી સ્ત્રીની છાતી સાથે જોડાયેલું જોઈને—
સર્વેષામેવ દુઃખાનાં દુઃખમેતદનન્તકમ્
બધા દુઃખોમાંથી, આ દુઃખ કદી ન ખૂટે એવું છે.
વરં સર્વા મૃતાઃ પુત્ર યુગપન્માતરસ્તવ
પુત્ર, તારા માટે તો બધાજ માતાઓ એકસાથે મરી જાય એ સારું.
યદિ મે ન પિતુઃ સૌખ્યં કરિષ્યથ શુભાનનાઃ
જો તમે સૌ સુંદર મુખવાળી, મારા પિતાને સુખી ન કરો,
કર્મણા મનસા વાચા યા પિતુર્દુઃખમાચરેત્
જે કોઈ કર્મથી, મનથી કે વાણીથી પિતાને દુઃખ આપે—
સર્વાસાં સાધિકા દેવી મોહિની જનકપ્રિયા
બધીમાં, પિતાને પ્રિય મોહિની સર્વોપરી છે.
તત્પુત્રવચનં શ્રુત્વા વેપમાના હિ માતરઃ
પુત્રના એ શબ્દો સાંભળી માતાઓ કાંપવા લાગી.
અવશ્યં તવ વાક્યં હિ કર્તવ્યં ન્યાયસંયુતમ્
નિશ્ચિતપણે, તારો આ આદેશ યોગ્ય છે અને અમારે પાળવો જ જોઈએ.
યો ભાર્યામુદ્વહેદ્ભર્તા દ્વિતીયામપરામપિ
જો પતિ બીજી પત્ની લાવે,
અનુજ્ઞાપ્ય યદા ભાર્તા જ્યેષ્ઠામન્યાં સમુદ્વહેતક્
જ્યારે મોટી પત્ની મંજૂરી આપે, ત્યારે પતિ બીજી લગ્ન કરી શકે.
જ્યેષ્ઠયા સહિતઃ કુર્યાદિષ્ટાપૂર્તં નરોત્તમઃ
શ્રેષ્ઠ પુરુષે પોતાની મોટી પત્ની સાથે મળીને દાન અને યજ્ઞ જેવા પુણ્યકર્મો કરવા જોઈએ.
શ્રુત્વા તુ માતૃવચનં પ્રહષ્ટેનાન્તરાત્મનો
માતાનું વચન સાંભળીને, તે મનથી ખૂબ આનંદિત થયો.
સહસ્રં નગરાણાં ચ ગ્રામાણાં પ્રદદૌ તથા
તેણે હજારો શહેરો અને એટલાં જ ગામો દાનમાં આપ્યા.
એકૈકસ્ય દદાવષ્ટૌ રથાન્કાઞ્ચનમાલિનઃ
દરેકને તેણે સોનાની સાંકળોથી સજ્જ એવા આઠ રથ આપ્યા.
શુદ્ધસ્ય મેરુજાતસ્ય અક્ષયસ્ય નુપાત્મજઃ
મેરુ પર્વતથી ઉત્પન્ન થયેલું શુદ્ધ અને અક્ષય સોનુ રાજકુમારે દાનમાં આપ્યું.
દાસાનાં ચ શતં સાગ્રં દાસીનાં ચ નૃપાત્મજઃ
રાજકુમારે સો કરતાં વધુ દાસો અને એટલાં જ દાસીઓ પણ આપ્યા.
યુગન્ધરાણાં ભદ્રાણાં શતાનિ દશ વૈ પૃથક્
યુગંધર નામના ઉત્તમ ઘોડાઓના દસ-દસ સો જુદા જુદા આપ્યા.
વાટીનાં તુ સહસ્રાણાં શતં પ્રાદાદ્ધસન્નિવ
તેણે વાડીના લાખ જેટલા ભાગ પણ દાનમાં આપ્યા.
અજાવિકમસંખ્યાતમેકૈકસ્યૈ ન્યવેદયત્
દરેકને તેણે અનગણિત બકરાં અને ધેંસના ટોળાં આપ્યા.
આખણ્ડલાસ્ત્રયુક્તરથ ભૂષણસ્ય સુભક્તિમાન્
ભક્તિપૂર્વક તેણે ત્રણ શસ્ત્રોથી સજ્જ અને અલંકૃત રથ આપ્યા.
પ્રદદૌ સંહતાન્કૃત્વા વલયાન્પઞ્ચ સપ્ત ચ
પાંચ અને સાત કંગણો એકઠા કરીને તેણે આપ્યા.
સંધ્યાવલ્યાં સ્થિતાનીહ શીતાંશુપ્રતિમાનિ ચ
સંધ્યાવલીમાં મુકાયેલા, ચાંદની જેવાં તેજસ્વી એવા કંગણો અહીં આપ્યા.
કુઙ્કુમં ચન્દનં ભૂરિ કર્પૂરં પ્રસ્થસંખ્યયા
તેણે પ્રસ્થ માપથી ઘણું બધું કુંકુમ, ચંદન અને કપૂર આપ્યું.
માતૄણામવિશેષેણ પિતુઃ સુખમભીપ્સયન્
પિતાનું સુખ ઇચ્છીને, તેણે બધાં માતાઓને કોઈ ભેદભાવ વિના આપ્યું.