મમોદ્વાહેન નિર્વિણ્ણાન્નિરાશાન્કામભોગયોઃ
મારા સાથે લગ્ન કરીને, તમે ઇચ્છાઓના આનંદથી નિરાશ અને ઉદાસ બની ગયા છો.
મૂર્ઘ્નિ કીલં કનિષ્ઠાખ્યં યો હિ રાજન્નિખાનયેત્
હે રાજા, જે કોઈ 'કનિષ્ઠા' નામની કીલ માથા પર મૂકે છે—
પતિવ્રતાશ્રુદગ્ધાયાઃ કા શાન્તિર્મે ભવિષ્યતિ
પતિવ્રતા સ્ત્રીના આંસુથી દાઝાયેલી હોય ત્યારે મને શાંતિ ક્યાંથી મળશે?
કિં પુનઃ પ્રાકૃતં ભૂપ ત્વાદૃશીં તથા
તો પછી, હે રાજા, તમારી જેવી સામાન્ય સ્ત્રીનું શું કહેવું?
તવ સ્નેહનિબદ્ધાઙ્ગી સંભોજયતિ ષડ્રસૈઃ
તમારા પ્રેમથી બંધાયેલી, એ તમને છ સ્વાદના ભોજનથી તૃપ્ત કરે છે.
એવંવિધા હિ શતશો નાર્યઃ સંતિ ગૃહે તવ
આવી સ્ત્રીઓ તો તમારા ઘરમાં સૈંકડો છે.
મોહિની વચનં શ્રુત્વા વ્રીડિતો હ્યભવન્નૃપઃ
મોહિનીના વચન સાંભળીને રાજા લજ્જિત થયા.
ઇઙ્ગિતજ્ઞઃ સુતો જ્ઞાત્વા દશાવસ્થાગતાં નૃપમ્
ઇશારો સમજતા પુત્રએ રાજાની સ્થિતિ સમજાઈ.
માતૃઃ સર્વાઃ સમાહૂય સંધ્યાવલિપુરોગમાઃ
માતાઓને, સંધ્યાવલિ આગળ રાખીને, બધાને બોલાવ્યા.
વિમોહિની મે જનની નવોઢા બ્રાહ્મણઃ સુતા
મારી માતા વિમોહિની નવી જ લગ્ન કરેલી છે અને બ્રાહ્મણની દીકરી છે.
આત્મના સહ ખેલાર્થં તન્મોદધ્વં સુહર્ષિતાઃ
તમે સૌએ આનંદથી, રમવા માટે, એમની સાથે મળીને એમને ખુશ કરવી જોઈએ.
કો હિ દીપયતે વહ્નિં સ્વદેહે દેહિનાં વર
હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, પોતાનાં શરીરમાં કોણ આગ લગાડે?
કસ્તરેત્સાગરં બદ્ધ્વા ગ્રીવાયાં દારુણાં શિલામ્
કોણ ગળામાં ભારે પથ્થર બાંધીને સમુદ્ર પાર કરે?
કો નિષીદતિ ધારાયાં ખઙ્ગસ્યા કાશભાસિનઃ
કોણ તેજસ્વી તલવારની ધાર પર બેઠો રહે?
સર્વસ્યાપિ પ્રદાનેન નૈતન્મનસિ વર્તતે
બધું દાન આપ્યા પછી પણ, આ વાત મનમાંથી જતી નથી.
કા દૃષ્ટ્યા દયિતં કાન્તં નિરીક્ષેદન્યયાહૃતમ્
કઈ સ્ત્રી પોતાના પ્રિયને, બીજાની સાથે જોઈ શકે?
આત્મપ્રાણસમં કાન્તમન્યસ્ત્રીકુચપીડનમ્
પોતાના જીવ જેટલા પ્રિય પતિને, બીજી સ્ત્રીની છાતી સાથે જોડાયેલું જોઈને—
સર્વેષામેવ દુઃખાનાં દુઃખમેતદનન્તકમ્
બધા દુઃખોમાંથી, આ દુઃખ કદી ન ખૂટે એવું છે.
વરં સર્વા મૃતાઃ પુત્ર યુગપન્માતરસ્તવ
પુત્ર, તારા માટે તો બધાજ માતાઓ એકસાથે મરી જાય એ સારું.
યદિ મે ન પિતુઃ સૌખ્યં કરિષ્યથ શુભાનનાઃ
જો તમે સૌ સુંદર મુખવાળી, મારા પિતાને સુખી ન કરો,
કર્મણા મનસા વાચા યા પિતુર્દુઃખમાચરેત્
જે કોઈ કર્મથી, મનથી કે વાણીથી પિતાને દુઃખ આપે—
સર્વાસાં સાધિકા દેવી મોહિની જનકપ્રિયા
બધીમાં, પિતાને પ્રિય મોહિની સર્વોપરી છે.
તત્પુત્રવચનં શ્રુત્વા વેપમાના હિ માતરઃ
પુત્રના એ શબ્દો સાંભળી માતાઓ કાંપવા લાગી.
અવશ્યં તવ વાક્યં હિ કર્તવ્યં ન્યાયસંયુતમ્
નિશ્ચિતપણે, તારો આ આદેશ યોગ્ય છે અને અમારે પાળવો જ જોઈએ.
યો ભાર્યામુદ્વહેદ્ભર્તા દ્વિતીયામપરામપિ
જો પતિ બીજી પત્ની લાવે,
અનુજ્ઞાપ્ય યદા ભાર્તા જ્યેષ્ઠામન્યાં સમુદ્વહેતક્
જ્યારે મોટી પત્ની મંજૂરી આપે, ત્યારે પતિ બીજી લગ્ન કરી શકે.
જ્યેષ્ઠયા સહિતઃ કુર્યાદિષ્ટાપૂર્તં નરોત્તમઃ
શ્રેષ્ઠ પુરુષે પોતાની મોટી પત્ની સાથે મળીને દાન અને યજ્ઞ જેવા પુણ્યકર્મો કરવા જોઈએ.
શ્રુત્વા તુ માતૃવચનં પ્રહષ્ટેનાન્તરાત્મનો
માતાનું વચન સાંભળીને, તે મનથી ખૂબ આનંદિત થયો.
સહસ્રં નગરાણાં ચ ગ્રામાણાં પ્રદદૌ તથા
તેણે હજારો શહેરો અને એટલાં જ ગામો દાનમાં આપ્યા.
એકૈકસ્ય દદાવષ્ટૌ રથાન્કાઞ્ચનમાલિનઃ
દરેકને તેણે સોનાની સાંકળોથી સજ્જ એવા આઠ રથ આપ્યા.