તાવત્પ્રણમ્ય નૃપતેઃ પુત્રો વચનમબ્રવીત્
પછી રાજાના પુત્રએ નમન કરીને આ શબ્દો કહ્યા.
તવ ભર્તુઃ પ્રસાદેન વૃદ્ધિં સંપ્રાપ્તવાનહમ્
તમારા પતિની કૃપાથી મને વિકાસ અને સુખ મળ્યું છે.
અસ્યાઃ પીતં પયો ભૂરિ કુચયોઃ સ્નેહસંપ્લુતમ્
મારે એના સ્તનમાંથી પ્રેમથી ભરપૂર દુધ ઘણું પીધું છે.
ઇયં માં જનયિત્વૈવ જાતા શિથિલબન્ધના
મારે જન્મ આપ્યા પછી એના સંબંધો ઢીલા પડી ગયા.
માતુઃ પુત્રસ્ય ચાર્વઙ્ગિ સત્યમેતન્મયેરિતમ્
હે સુંદરાંગી, માતા અને પુત્ર વિશે મેં જે કહ્યું તે સાચું છે.
ઉત્સંગે વર્તયિષ્યામિ માતૃસંઘસ્ય નિત્યશઃ
હું હંમેશા માતાઓના ગોળમાં એમના ખોળામાં રહીશ.
માતૃસૌખ્યં ન જાનાતિ કુમારી ભર્તૃજં યથા
કન્યાને એ આનંદ ખબર નથી જે પતિથી જન્મેલીને માતૃત્વમાં મળે છે.
હારમુત્તમદેહસ્થં હસ્તેનાહર્તુમિચ્છતિ
એ પોતાના હાથથી શ્રેષ્ઠ શરીર પર રહેલો હાર લેવા ઈચ્છે છે.
સમીહતે જગદ્ધર્તું સવીર્યં માતૃજં પયઃ
એ ઈચ્છે છે કે માતાનું શક્તિથી ભરેલું દુધ પી લે, જે આખા જગતને પોષે છે.
અસ્યાશ્ચૈવાપરાણાં ચ વિશેષો યદિ મે ન ચેત્
જો મને એની અને બીજાની વચ્ચેનો ફરક ખબર ન હોય—
એવં બ્રુવાણે તનયે મોહિની વિસ્મયં ગતા
પુત્રે આવું બોલતાં મોહિની આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ.
વિનીતસ્ય હ્યપાપસ્ય ઔચિત્યં પાપિનો ગૃહે
સારા માણસનું વર્તન તો દોષી ઘરમાં પણ યોગ્ય જ હોય છે.
એવં ગુણાધિકસ્યાહં કર્તું કર્મ જુગુપ્સિતામ્
આવી રીતે, એમાં ગુણો હોવા છતાં, મને આ કામ કરવું પડે છે જે ખરેખર ન કરવું જોઈએ.
એવં વિમૃશ્ય બહુધા મોહિની લોકસુંદરી
આ રીતે અનેક રીતે વિચાર્યા પછી, મોહિની જે સ્ત્રીઓમાં સૌથી સુંદર છે,
ન શક્નોમિ વિના તેન મુહૂર્તમપિ વર્તિતુમ્
હું તેના વિના એક ક્ષણ પણ રહી શકતી નથી.
કનિષ્ઠા જનની તાત શીઘ્રં ત્વાં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ
પ્યારા, તારી સૌથી નાની માતા તને તરત જ જોવા માંગે છે.
પુત્રવાક્યેન નૃપતિરતત્ક્ષણાદ્ગન્તુમુદ્યતઃ
પુત્રના શબ્દો સાંભળીને રાજા તરત જ જવા તૈયાર થયો.
સંપ્રવિશ્ય ગૃહે રાજા દદર્શ શયનસ્થિતામ્
ઘરમાં પ્રવેશીને રાજાએ તેને પથારી પર પડેલી જોઈ.
ઉપાસ્ય માનાં પ્રિયયા સંધ્યાવલ્યા શનૈઃ શનૈઃ
પ્રીય સંધ્યાવલીનું સન્માન કરીને, રાજા ધીમે ધીમે તેની પાસે ગયો.
દૃષ્ટ્વા રુક્માઙ્ગદં પ્રાપ્તં શયને મોહ્ય સુંદરી
રુક્માંગદને પથારી પર આવતો જોઈ, સુંદર સ્ત્રી ભાવવિહ્વલ થઈ પથારી પર પડી રહી.
ઇહોપવિશ્યતાં કાન્ત પર્યઙ્કે મૃદુતૂલકે
આ પ્યારા, આ નરમ બિછાણ પર આવીને બેસી જા.
અદ્યાપિ નહિ તે વાઞ્છા રાજ્યે પરિનિવર્તતે
આજે પણ તારી રાજ્યની ઇચ્છા ઓછી થઈ નથી.
યઃ સમર્થં સુતં જ્ઞાત્વા સ્વયં પશ્યેન્નૃપશ્રિયમ્
જે પિતા પોતાના પુત્રને યોગ્ય જાણીને પણ પોતે રાજસિંહાસનની લાલસા રાખે છે—
સુપુત્રાણાં પિતૄણાં હિ સુખં યાતિ ક્ષણં નૃપ
રાજા, સારા પુત્રો ધરાવનારા પિતાઓનું સુખ માત્ર એક ક્ષણ માટે જ રહે છે.
સર્વાશ્ચ પ્રકૃતી રાજંસ્તવેષ્ટાઃ પૂર્ણપુણ્યજાઃ
રાજા, તારા બધા પ્રજાજનો તને ખૂબ પ્રેમ કરે છે, તેઓ સારા કર્મોથી જન્મેલા છે.
પરિત્યજ્ય પ્રિયાસૌખ્યં કીનાશ ઇવ દુર્બલઃ
પ્રીયાના સુખનો ત્યાગ કરીને, એ દુર્બળ થઈ ગયો છે, જાણે મૃત્યુ પામતો માણસ હોય.
નિષ્પ્રયોજનમાનીતા ક્ષીરસાગરમસ્તકાત્
જેવું કે દુધના દરિયાના શિખર પરથી અહીં લાવ્યા હોય, પણ કોઈ કામનું નથી.
યો ભાર્યાં યૌવનોપેતાં ન સેવેદિહ દુર્મતિઃ
જે માણસે યુવાન પત્ની હોવા છતાં તેની સાથે સુખ માણ્યું નથી, એ ખરેખર મૂર્ખ છે.
અસેવિતા વ્રજેદ્ભાર્યા અદત્તં હિ ધનં વ્રજેત્
જેવી રીતે ન વપરાયેલું ધન ચાલ્યું જાય છે, તેવી રીતે ન માણેલી પત્ની પણ છોડી જાય છે.
નાલસૈઃ પ્રાપ્યતે વિદ્યા ન ભાર્યા વ્રતસંસ્થિતૈઃ
આળસુ માણસને વિદ્યા મળતી નથી અને ઉપવાસમાં રહેનારને પત્ની મળતી નથી.