દેવાઃ પરાઙ્મુખાસ્તસ્ય પિતરં યો ઽવમન્યતે
જે પોતાના પિતાનું અપમાન કરે છે, તેના તરફ દેવતાઓ પણ મોઢું ફેરવી લે છે.
જિત્વા દ્વીપવતીં પૃથ્વીં બહુભૂપાલસંવૃતામ્
જેણે દ્વીપોવાળી ધરતીને અનેક રાજાઓથી ઘેરાયેલી હોવા છતાં જીત લીધી છે,
પિતુરભ્યધિકઃ પુત્રો યદ્ભવેત્ક્ષિતિમણ્ડલે
જો પુત્ર પૃથ્વી પર પિતાથી પણ મહાન બને,
ત્વયા સાધયતા ભૂપાન્યથા હરિદિનં શુભમ્
તમે, હે રાજા, જેમ હરિએ શુભ દિવસે કર્યું હતું તેમ, બધા રાજાઓને જીત્યા છે.
ક્ક ગતસ્તુ ભવાંસ્તાત નિવેશ્ય મયિ સંપદઃ
પિતા, તમે તમારી સંપત્તિ મારી પાસે સોંપીને હવે ક્યાં ગયા છો?
મન્યે નિર્વેદમાપન્ન ઇમાં સૃષ્ટ્વા પ્રજાપતિઃ
મને લાગે છે કે જગતના સર્જનહાર બ્રહ્માએ આ સૃષ્ટિ બનાવીને હવે નિરાશ થઈ ગયા છે.
મન્યે ભૂધરજાતેયમથવા સાગરોદ્ભવા
મને લાગે છે કે એ પર્વતોમાંથી જન્મેલી છે, અથવા તો કદાચ સમુદ્રમાંથી ઊભી થયેલી છે.
બાલાગ્રશતભાગો હિ વ્યલીકો નોપપદ્યતે
એમાં એક વાળના શતભાગ જેટલું પણ દોષ શોધી શકાય તેમ નથી.
એવં વિધા મે જનની યદિ સ્યાત્કો ઽન્યો ઽસ્તિ મત્તઃ સુકૃતી મનુષ્યઃ
જો આવી સ્ત્રી મારી માતા બને, તો મારા કરતાં વધુ ભાગ્યશાળી માણસ બીજો કોણ હશે?
સત્ય તે જનની પુત્ર સંપ્રાપ્તા મન્દરે મયા
બેટા, તારી માતા મને ખરેખર મન્દર પર્વતે મળી ગઈ છે.
કુર્વન્તી દારુણં પુત્ર તપો દેવગિરૌ પુરા
પહેલાં, બેટા, એ દેવગિરિ પર કઠિન તપસ્યા કરતી હતી.
મન્દરે પર્વતશ્રેષ્ઠે બહુધાતુસમન્વિતે
મન્દર એ ખનિજોથી ભરપૂર શ્રેષ્ઠ પર્વત છે,
સ્થિતા ગાનપરા દૃષ્ટા મયા તત્ર સુદર્શના
ત્યાં મેં એને સંગીતમાં તલીન અને સુંદર રૂપે જોયી હતી.
અનઙ્ગબાણસંવિદ્ધો વ્યાધવિદ્ધો યથા મૃગઃ
કામદેવના બાણોથી ઘાયલ, એ શિકારીના બાણથી ઘાયલ થયેલા હરણ જેવી હતી.
વૃતશ્ચૈવાપિ ભર્તૃત્વે કિઞ્ચિત્પ્રાર્થનયા સહ
થોડી વિનંતી સાથે એને પત્ની રૂપે પસંદ કરવામાં આવી.
સેયં ભાર્યા વિશાલાક્ષી કૃતા ભૂધરમસ્તકે
આ વિશાળ નેત્રવાળી સ્ત્રી પર્વતની ચોટી પર મારી પત્ની બની.
દિનત્રયેણ ત્વરિતઃ સંપ્રાપ્તસ્તવ સન્નિધૌ
ત્રણ દિવસમાં જ હું ઉતાવળથી તારી પાસે આવી પહોંચ્યો.
ઇયં હિ જનની પુત્ર તવ પ્રીતિવિવર્દ્ધિની
બેટા, આ તારી માતા છે, જે તારો આનંદ વધારતી રહે છે.
તત્પિતુર્વચનં શ્રુત્વા હયસંસ્થામરિન્દમઃ
પિતાનું વચન સાંભળી, શત્રુવિજયી પોતાના ઘોડા પર ચઢ્યો.
પ્રસીદ દેવિ માતસ્ત્વં ભૃત્યો દાસઃ સુતસ્તવ
દેવી માતા, કૃપા કર; હું તારો દાસ છું, તારો પુત્ર છું.
તં પુત્રમવનીં પ્રાપ્તં મોહિની પ્રેક્ષ્ય ભૂપતે
રાજા, જ્યારે પુત્ર પૃથ્વી પર આવ્યો, ત્યારે મોહિનીએ તેને જોયો.
અવાગૂહત બાહુભ્યામુત્થાપ્ય પતિતં સુતમ્
એણે પોતાના હાથથી પડેલા પુત્રને ભેટી લીધો અને ઊભો કર્યો.
તતસ્તાં સુમનોજ્ઞૈસ્તુ ચારુવસ્ત્રૈસ્ચ ભૂષણૈઃ
પછી એણે મનમોહક વસ્ત્રો અને સુંદર આભૂષણોથી તેને શણગાર્યો.
સ્વપૃષ્ઠે ચરણં કૃત્વા તસ્યા રાજીવલોચનઃ
પદ્મનેત્રે પોતાના પગ તેની પીઠ પર મૂકી...
ભૂપાલૈઃ સંવૃતો ગચ્છન્પભ્દ્યાં ધર્માઙ્ગદઃ સુતઃ
ધર્માંગદ પોતાના આસપાસ રાજાઓથી ઘેરાયેલો રસ્તે આગળ વધ્યો.
સ્તૂયમાનઃ સ્વયં ચાપિ મેઘગંભીરયા ગિરા
લોકો તેની પ્રશંસા કરતા, અને એ પોતે પણ મેઘ જેવો ગૂંજીલ અવાજે બોલતો હતો.
નવા નવતરા ભાર્યાઃ પિતુરિષ્ટા મનોહરાઃ
તેના પિતાને હંમેશાં નવી અને વધુ યુવાન, મનમોહક પત્નીઓની ઈચ્છા હતી.
પિતુર્દુઃખેન કિં સૌખ્યં પુત્રસ્ય હૃદિ વર્તતે
પિતાને દુઃખ હોય ત્યારે પુત્રના હૃદયમાં સુખ ક્યાં રહી શકે?
માતૄણાં વન્દને મહ્યં ગહત્પુણ્યં ભવિષ્યતિ
મારે તો માતાઓને વંદન કરવાથી ઘણું પુણ્ય મળશે.
એકમુચ્ચરમાણો ઽસૌ રાજભિઃ પરિવારિતઃ
એ એક જ શબ્દ બોલતો હતો અને રાજાઓએ તેને ઘેરી લીધો હતો.