તસ્ય ધર્મસ્તથા કીર્તિર્વિનસ્યતિ ન સંશયઃ
તેનું ધર્મ અને કીર્તિ નાશ પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
અવશ્ય પાતકી સો ઽપિ વિજ્ઞેયો ભુવનત્રયે
તેને ત્રણેય લોકમાં પાપી તરીકે જ ઓળખવો જોઈએ.
માતુરુચ્ચારવજ્જાતો દ્વિજિહ્વો વિષવર્જિતઃ
માતાની વિસર્જના જેવો જન્મેલો, બે જીભ ધરાવતો, પણ વિષ વગરનો.
પ્રકાશયતિ સર્વત્ર સ્વકરૈરિવ ભાસ્કરઃ
તે પોતાના હાથથી સર્વત્ર પ્રકાશ ફેલાવે છે, જેમ સૂર્ય પ્રકાશ આપે છે.
સ પુત્રો નરકં યાતિ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્
એવો પુત્ર સર્વ પ્રાણીઓના વિનાશ સુધી નરકમાં જાય છે.
સ યાતિ દેવ સાયુજ્યં સ્તૂયમાનો દિવિ સ્થિતૈઃ
તે દેવલોકમાં વસતા લોકો દ્વારા વખાણાતો, દેવો સાથે એકરૂપ થાય છે.
ન ભુક્તં નૈવ સુપ્તં તુ સ્વેચ્છયા પાલને સ્થિતઃ
તે પોતાની ઈચ્છાથી ન તો ખાય છે, ન તો સુવે છે, પણ રક્ષણમાં અડગ રહે છે.
વિષ્ણુવાસરભોક્તૄણાં નિગ્રહે કૃતબુદ્ધિના
વિષ્ણુના દિવસોમાં ભાગ લેતાં લોકોને રોકવા માટે દૃઢ મનથી પ્રયત્ન કરે છે.
વિરિઞ્ચિમાર્ગગાશ્ચાન્યે પાર્વત્યાશ્ચ સ્થિતાઃ પરે
બીજાઓ વિરીંચિના માર્ગે ચાલે છે અને કેટલાક પાર્વતી સાથે રહે છે.
બાલો યુવા વા વૃદ્ધો વા ગુર્વિણી વા કુમારિકા
બાળક હોય, યુવાન હોય, વૃદ્ધ હોય, ગર્ભવતી સ્ત્રી હોય કે કુમારી,
ઇત્યેવં જલ્પિતં યૈસ્તુ તાન્નિરસ્ય સમન્તતઃ
જે લોકો આવું બોલે છે, તેમને તે સર્વ રીતે ખંડન કરે છે.
સંબોધયિત્વા બહુશઃ પ્રજાનાં સુખહેતવે
પુનઃપુનઃ પ્રજાને સુખ માટે સમજાવ્યું છે.
શાસ્ત્રદૃષ્ટ્યા તુ વિદુષો મૂર્ખાન્દણ્ડનપૂર્વકમ્
શાસ્ત્ર પ્રમાણે, વિદ્વાનોએ મૂર્ખોને દંડ આપવો જોઈએ.
તેન મે ન સુખં કિઞ્ચિદવલીઢં ધરાતલે
આ કારણે, મને ધરતી પર જરા પણ સુખ મળ્યું નથી.
સ્વેભ્યો વાપિ પરેભ્યો વા યા રક્ષેચ્ચ પ્રજા નૃપઃ
રાજાએ પોતાના કે પરાયાંમાંથી, સૌ પ્રજાનું રક્ષણ કરવું જ પડે.
સો ઽહં પ્રજાકૃતે સૌમ્ય સંસ્થિતો નાત્મનઃ ક્વચિત્
મિત્ર, મેં ક્યારેય પોતાનાં માટે નહીં, પણ પ્રજાના હિત માટે જ કામ કર્યું છે.
ન પાનદ્યૂતજં પુત્ર કામયે ઽહં કદાચન
પુત્ર, મેં ક્યારેય પીણાં કે જુગારથી મળતાં સુખની ઈચ્છા કરી નથી.
ત્વત્પ્રસાદાદહં પુત્ર મૃગયાવ્યાજતો ઽધુના
પુત્ર, તારી કૃપાથી હું હવે શિકારના બહાને અહીં આવ્યો છું.
ભોક્તુકામઃ પ્રિયાન્કામાંસ્ત્વયિ ભારં નિવેશ્ય ચ
પ્રિય સુખ ભોગવવાની ઈચ્છાથી, મેં તારો ભાર તને સોંપ્યો છે.
કૃતે તવ મહાકીર્તિરકૃતે નરકસ્થિતિઃ
તારે કર્યાથી તારી મહાન કીર્તિ થશે, ન કર્યે તો નરકમાં જવું પડશે.
ગુર્વીં રાજ્યધુરં તાત ત્વદીયામુદ્ધરામ્યહમ્
પુત્ર, હું તારા ઉપરનો ભારે રાજકિય ભાર ઊઠાવી રહ્યો છું.
પિતુર્વાક્યમકુર્વાણઃ કુર્વન્ધર્માનધો વ્રજેત્
પિતાનું કહેવું ન માનનાર, ભલે ધર્મ કરે, પણ અંતે નીચે પડી જાય છે.
એવમુક્તે તુ વચને રાજા હૃષ્ટો બભૂવ હ
આવી વાત સાંભળીને રાજા ખૂબ આનંદિત થયો.
ધર્માઙ્ગદો ઽપિ દૃષ્ટાત્મા પ્રજા આહૂય ચાબ્રવીત્
ધર્માંગદે, મનથી સ્થિર રહી, પ્રજાને બોલાવીને કહ્યું.
પિતુર્વાક્યં મયા કાર્યં સર્વથા ધર્મમિચ્છતા
ધર્મની ઈચ્છાથી, મને પિતાનું કહેવું હંમેશા માનવું જ પડશે.
મયિ દણ્ડધરે શાસ્તા ન યમો ભવતિ ક્વચિત્
જ્યારે હું દંડ આપનાર શાસક છું, ત્યારે યમરાજની જરૂર પડતી નથી.
બ્રહ્માર્પણપ્રયોગેણ યજનીયો જનાર્દનઃ
બ્રહ્મને અર્પણ કરીને જ જનાર્દનનું પૂજન થવું જોઈએ.
યેન વો હ્યક્ષયા લોકા ભવેયુર્નાત્ર સંશયઃ
આથી તમને અવિનાશી લોક મળશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
બ્રહ્માર્પણક્રિયાયુક્તા ભવન્તુ જ્ઞાનકોવિદાઃ
જેઓ જ્ઞાનમાં નિપુણ છે, તેઓ બ્રહ્મને અર્પણ કરીને કર્મ કરે.
વિશેષો હિ મયાખ્યાતો ભવતાં બ્રહ્મસંસ્થિતિઃ
મેં તમને વિશેષ રીતે બ્રહ્મમાં સ્થિત થવાની સ્થિતિ સમજાવી છે.