કૂર્માસ્થિઘર્ષતા યેન પાવકો જનિતો મહાન્
કચ્છપના હાડકાંઓના ઘર્ષણથી ત્યાં મહાન અગ્નિ પ્રગટ થયો.
ન દેવૈર્દાનવૈર્વાપિ દૃષ્ટો યો હિ દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ સ્થાનને દેવો કે દાનવો કોઈએ પણ ક્યારેય જોયું નથી.
કેયૂરઘર્ષણે યેન કૃતં દેવસ્ય ચક્રિણઃ
દેવતા ચક્રધારીના કંકણોના ઘર્ષણથી ત્યાં શોભા પામી હતી.
રત્નાનાં મન્દિરં હ્યેષ બહુધાતુસમન્વિતઃ
આ પર્વત ખરેખર રત્નોનું નિવાસસ્થાન છે અને અનેક પ્રકારની ધાતુઓથી ભરપૂર છે.
સુરાઙ્ગનાનાં રતિવર્દ્ધનો યો રત્નૌષધીનાં પ્રભવો ગિરિર્મહાન્
આ મહાન પર્વત, જે રત્ન ઔષધિઓનું મૂળ છે, સ્વર્ગની સ્ત્રીઓના આનંદમાં વધારો કરે છે.
દૈર્ઘ્યેણ તાવન્તિ હિ યોજનાનિ ત્રૈલોક્યયષ્ટીવ સમુચ્છ્રિતો ઽસૌ
લંબાઈમાં એ પર્વત ત્રણેય લોકના સ્તંભ જેટલા યોજન ઊંચો છે.
યસ્મિન્ગતઃ કશ્ય પનન્દનો વૈ વિરશ્મિતામેતિ વિનષ્ટતેજાઃ
હે કશ્યપપુત્ર, એમાં પ્રવેશનાર કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાનું તેજ ગુમાવી દે છે અને તેની કાંતિ ઓછી થઈ જાય છે.
સૂર્યતેજોનિહન્તારં મન્દરં તેજસા સ્વયમ્
મંદર પર્વત પોતાનાં તેજથી સૂર્યના પ્રકાશને પણ ઓછો કરી દે છે.
નીલકાન્તિમયે દિવ્યે સપ્તયોજનવિરતૃતે
એ પર્વત નીલકાંતિથી ભરેલો, દિવ્ય છે અને સાત યોજન સુધી વિસ્તરેલો છે.
દશહસ્ત પ્રમાણં હિ વિસ્તરાદૂર્દ્ધ્વસંખ્યયા
એ પર્વત પહોળાઈ અને ઊંચાઈમાં દસ હાથ જેટલો છે.
તસ્મિન્બાલા દ્વિજશ્રેષ્ઠાશ્ચક્રે સંગીતમુત્તમમ્
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ પર્વત પર યુવતીઓએ ઉત્તમ સંગીતનું આયોજન કર્યું.
સમીપવર્તિની તસ્ય ભૂત્વા લિઙ્ગસ્ય ભામિની
એ લિંગની નજીક એક તેજસ્વી સ્ત્રી હાજર રહી.
તસ્મિન્પ્રવૃત્તે રાજેન્દ્રગીતે મન્મથવર્દ્ધને
રાજા, એ ગીત શરૂ થયું ત્યારે કામની શક્તિમાં વધારો થયો.
ન ચ દૈવં ન ચાદૈવં ગીતં તાદૃગ્બભૂવ હ
ન તો ભાગ્યથી, ન તો પ્રયત્નથી, આવું ગીત ક્યારેય થયું નહોતું.
મોહિનીમુખનિર્ગીતં ગીતં સત્વવિમોહનમ્
મોહિનીના મુખમાંથી વહેેલું ગીત બધાના મનને મોહી લે એવું હતું.
કામાતુરો ભોક્તુમનાશ્ચચાલ તાં મોહિનીં પાર્વતિદૃષ્ટિલજ્જઃ
ઇચ્છાથી ઘેરાયેલ અને ભોગવિલાસની ઈચ્છા ધરાવતો, પાર્વતીની નજરથી શરમાતો, તેણે મોહિની તરફ આગળ વધ્યો.
સંપૂજ્ય બહુશો દેવં પીતાંબરધરં હરમ્
પીતાંબર ધારણ કરનાર હરનું ઘણીવાર પૂજન કરીને,
કૃત્વા શૂન્યં યમપથં જિત્વા વૈવસ્વતં યમમ્
યમનો માર્ગ ખાલી કરીને અને વૈવસ્વત યમને જીતીને,
આહૂય તનયં કાલે ધર્માઙ્ગદમભાષત
યોગ્ય સમયે પોતાના પુત્રને બોલાવીને ધર્માંગદને કહ્યું,
પરિપાલય વીર્યેણ સ્વધર્મે કૃતનિશ્ચયઃ
તુ તારો ધર્મ દૃઢ નિશ્ચયથી અને પુરુષાર્થથી રક્ષ કર.
તસ્ય ધર્મસ્તથા કીર્તિર્વિનસ્યતિ ન સંશયઃ
તેનું ધર્મ અને કીર્તિ નાશ પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
અવશ્ય પાતકી સો ઽપિ વિજ્ઞેયો ભુવનત્રયે
તેને ત્રણેય લોકમાં પાપી તરીકે જ ઓળખવો જોઈએ.
માતુરુચ્ચારવજ્જાતો દ્વિજિહ્વો વિષવર્જિતઃ
માતાની વિસર્જના જેવો જન્મેલો, બે જીભ ધરાવતો, પણ વિષ વગરનો.
પ્રકાશયતિ સર્વત્ર સ્વકરૈરિવ ભાસ્કરઃ
તે પોતાના હાથથી સર્વત્ર પ્રકાશ ફેલાવે છે, જેમ સૂર્ય પ્રકાશ આપે છે.
સ પુત્રો નરકં યાતિ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્
એવો પુત્ર સર્વ પ્રાણીઓના વિનાશ સુધી નરકમાં જાય છે.
સ યાતિ દેવ સાયુજ્યં સ્તૂયમાનો દિવિ સ્થિતૈઃ
તે દેવલોકમાં વસતા લોકો દ્વારા વખાણાતો, દેવો સાથે એકરૂપ થાય છે.
ન ભુક્તં નૈવ સુપ્તં તુ સ્વેચ્છયા પાલને સ્થિતઃ
તે પોતાની ઈચ્છાથી ન તો ખાય છે, ન તો સુવે છે, પણ રક્ષણમાં અડગ રહે છે.
વિષ્ણુવાસરભોક્તૄણાં નિગ્રહે કૃતબુદ્ધિના
વિષ્ણુના દિવસોમાં ભાગ લેતાં લોકોને રોકવા માટે દૃઢ મનથી પ્રયત્ન કરે છે.
વિરિઞ્ચિમાર્ગગાશ્ચાન્યે પાર્વત્યાશ્ચ સ્થિતાઃ પરે
બીજાઓ વિરીંચિના માર્ગે ચાલે છે અને કેટલાક પાર્વતી સાથે રહે છે.
બાલો યુવા વા વૃદ્ધો વા ગુર્વિણી વા કુમારિકા
બાળક હોય, યુવાન હોય, વૃદ્ધ હોય, ગર્ભવતી સ્ત્રી હોય કે કુમારી,