ચિન્તયેદ્વીક્ષયેદ્વાપિ જનનીં વા સુતામપિ
કોઈ પોતાની માતા કે દીકરીને મનમાં વિચારે કે નજરે જુએ,
સ યાતિ નરકં ઘોરં સંચિન્ત્ય શ્વપચીમપિ
અથવા નીચ જાતિની સ્ત્રીને પણ મનમાં વિચારે તો તે ભયાનક નરકમાં જાય છે.
તસ્ય જન્મકૃતં પુણ્યં વૃથા ભવતિ નાન્યથા
એના જન્મથી મળેલું પુણ્ય વ્યર્થ થાય છે, બીજું કંઈ શક્ય નથી.
પુણ્યસ્ય સંક્ષયાત્પાપી પાષાણાખુર્ભવેદ્ધ્રુવમ્
પુણ્ય નષ્ટ થતાં પાપી મનુષ્ય ચોક્કસ પથ્થર જેટલો કઠોર બની જાય છે.
જનન્યા અપિ પાદૌ તુ નાદેયૌ દ્વાદશાબ્દિકૈઃ
બાર વર્ષના પુત્રએ પોતાની માતાના પગ પણ સ્પર્શવા નહીં જોઈએ.
ષષ્ટ્યતીતાં સુતો ઽભ્યઙ્ગે નિયુઞ્જીત વિચક્ષણઃ
છપ્પન વર્ષ પછી જ બુદ્ધિશાળી પુત્રએ માતાને તેલ લગાવવું જોઈએ.
ઉભયોઃ પતનં પ્રોક્તં રૌરવે ઽઙ્ગારસંચયે
બન્નેના પતનનું ફલ રૌરવ નરકમાં અગ્નિની ઢગલીઓ વચ્ચે કહેવામાં આવ્યું છે.
વધૂહસ્તેન યઃ પાપઃ પાદશૌચં કરોતિ હિ
જે વધૂના હાથથી પગ ધોવડાવે છે, તે પાપ કરે છે.
સૂચીમુખૈઃ કૃષ્ણવક્ત્રોર્ભુજ્યતે કલ્પસંસ્થિતિમ્
એવો મનુષ્ય કાળી ચહેરાવાળા, સોઇ જેવી ચાંચ ધરાવનારા પ્રાણીઓ દ્વારા એક કલ્પ સુધી ભક્ષાય છે.
સાભિલાષેણ મનસા તત્ક્ષણાત્પતતે નરઃ
મનમાં ઈચ્છા રાખીને જો કોઈ કરે તો એ ક્ષણે જ મનુષ્ય પતિત થાય છે.
યદિદં વર્તુલં વક્ત્રં સોન્નતં દૃશ્યતે શુભમ્
જ્યારે પણ આ ગોળ અને ઉંચું, શુભ મુખ દેખાય છે,
વસા મેદો ઽથ નયને સોજ્વલે સ્ત્રીષુ સંસ્થિતે
ચરબી, મજ્જા અને તેજસ્વી આંખો સ્ત્રીઓમાં જોવા મળે છે.
નિમ્નાંશતાં દર્શયતિ ત્રિવલી જઠરસ્થિતા
પેટ પર આવેલી ત્રણ વાંકીયાં રેખાઓ એના નીચે વળેલા સ્વરૂપને બતાવે છે.
મૂત્રદ્વારમિદં ગુહ્યં યત્ર મુગ્ધં જગત્ત્રયમ્
આ ગુપ્ત સ્થાન છે, જ્યાં મૂત્રનું દ્વાર છે અને જ્યાં ત્રણેય લોક મોહમાં પડે છે.
ભસ્ત્રાવર્ગાધિકં ક્ષિપ્તં માંસં જઘનવર્ત્મનિ
કમરના ભાગે, ધમણી કરતાં પણ વધુ માંસનો ઢગલો છે.
શુક્રાસ્થિપૂરિતં માંસૈઃ કથં સુન્દરતાં વ્રજેત્
જેમાં વીરસ્ખલન અને હાડકાં ભરેલા છે અને ઉપરથી માંસથી ઢંકાયેલું છે, એ કેવી રીતે સુંદર લાગી શકે?
વિષ્ઠામૂત્રમલૈઃ પુષ્ટે કો દેહે રજ્યતે નરઃ
મળ, મૂત્ર અને ગંદકીથી પોષાયેલી દેહમાં કોણ રુચિ રાખે?
ધૈર્યં કૃત્વા વ નારીં તામુવાચ ગજગામિનીમ્
પછી તેણે હિંમત ભેગી કરી અને હાથી જેવી ચાલવાળી એ સ્ત્રીને કહ્યું.
તથા ભૂતાસિ ચાર્વઙ્ગિ માનસોન્માદકારિણી
હે સુંદર અંગવાળી, તું મનમાં ઉન્માદ પેદા કરતી એવી છે.
પશ્ય મૂચ્છાન્વતનાથ જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્
હે બેભાન થયેલાઓના સ્વામી, જગતમાં ચાલતા અને અચળ બધા જીવોને જો.
સ નાસ્તિ ત્રિષુ લોકેષુ યઃ પુમાન્મમ દર્શનાત્
ત્રણે લોકમાં એવો કોઈ પુરુષ નથી, જે મને જોઈને—
આત્મસ્તુતિર્ન કર્તવ્યા કેનચિચ્છુભમિચ્છતા
જે સારા ફળ ઇચ્છે છે, તેને પોતાનો વખાણ કરવો જોઈએ નહીં.
તથાપિ સ્તવનં બ્રહ્મન્ કર્તવ્યં કાર્યહેતુના
તોય, હે બ્રાહ્મણ, કોઈ ખાસ કામ માટે વખાણ કરવો પડે તો કરવો જોઈએ.
તમાદિશ જગન્નાથ ક્ષોભયિષ્યે ન સંશયઃ
હે જગન્નાથ, મને આજ્ઞા આપો, હું તેને ચોક્કસ ચંચળ કરી દઈશ.
કિં પુનશ્ચેતનોપેતઃ શ્વાસોચ્છાસી નરસ્ત્વિતિ
તો પછી, જે પુરુષ ચેતનાવાન છે અને શ્વાસ લે છે— તેની શું વાત?
ઉન્માદકરણં નૄણાં દુશ્ચરવ્રતનાશનમ્
આ મનુષ્યોમાં ઉન્માદ પેદા કરે છે અને કઠિન વ્રતોને તોડી નાખે છે.
ભ્રૂચાપાક્ષેપયુક્તાઃ શ્રવણપથગતા નીલપક્ષ્માણ એતે યાવલ્લીલાવતીનાં ન હૃદિ ધૃતિમુષો દૃષ્ટિબાણાઃ પતન્તિ
જ્યારે સુધી આ રમતી યુવતીઓની ભ્રૂકમાની અને વાદળી પાંપણવાળી નજરના તીક્ષ્ણ બાણ કાન સુધી પહોંચતા નથી, ત્યાં સુધી એ દિલની સ્થિરતા હરી લઈ જતી નથી.
ભ્રૂક્ષેપવિસ્મિતકટાક્ષનિરીક્ષનિરીક્ષિતાનિ કોપપ્રસાદહસિતાનિ કુતઃ શશાઙ્કે
ભ્રૂ ઉંચકવી, આશ્ચર્ય, તિરછા નજર, રોષ, કૃપા અને હાસ્યથી ભરેલી એવી નજર ચંદ્રમાં ક્યાં છે?
સ્મૃતા ચ દૃષ્ટા યુવતી નરેણ વિમોહયેદેવ સુરાધિકા હિ
યુવતીને પુરુષ યાદ કરે કે જુએ, તે તેને મોહમાં પાડી દે છે, દેવી-દેવતાઓથી પણ વધારે.
તમાદિશજગન્નાથ ત્રૈલોક્યં મોહયામ્યહમ્
હે જગન્નાથ, મને આજ્ઞા આપો, હું ત્રણે લોકને મોહમાં પાડી દઈશ.