તમેકં દેવતાશ્રેષ્ઠં સંપ્રાપ્તે હરિવાસરે
હરિનો દિવસ આવે ત્યારે હું એ એકમાત્ર, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભગવાનને શરણું જઉં છું.
સ મે શત્રુર્મહાન્દેવ તેન લુપ્તઃ પટો મમ
એ મારો મોટો દુશ્મન છે, હે દેવ; એની કારણે મારું વસ્ત્ર ગુમાયું છે.
કૃતકૃત્યો ભવિષ્યામિ ગયાપિણ્ડપ્રદો યથા
હું એ રીતે પૂર્ણ કાર્ય કરનાર બનીશ, જેમ ગયામાં પિંડ આપનાર પૂર્ણ થાય છે.
ઉપોષિતઃ સ્તુતોવાપિ ન નિયમ્યા મયા હિ તે
ઉપવાસ રાખે કે સ્તુતિ થાય, એ લોકો મને દ્વારા નિયંત્રિત થવાના નથી.
સૌતિરુવાચ
સૂતાએ કહ્યું:
ર્ચિતયામાસ દેવેશો વિરિઞ્ચિઃ કુશલાઞ્છનઃ
દેવતાઓના સ્વામી વિરીંચિએ, સર્જનકલા જાણનારા, તેમને રચ્યા.
ભૂતત્રાસનમાત્રં તુ રૂપં સ જગૃહે વિભુઃ
વિશાળ શક્તિવાન ભગવાને માત્ર જીવોમાં ભય પેદા કરવા માટે રૂપ ધારણ કર્યું.
સર્વયોષિદ્વરા દેવીમનસા નિર્ભિતા બભૌ
બધી સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી દેવી અડગ મનથી તેજસ્વી દેખાતી હતી.
દૃષ્ટ્વા પિતામહસ્તાં તુ રૂપદ્રવિણસંયુતામ્
સૌંદર્ય અને સંપત્તિથી શોભતા તેને જોઈ પિતામહે તેને નિહાળી.
પ્રત્યવાયભયાદ્બ્રહ્યા ચક્ષુષી સંન્યમીલયત્
પાપના ભયથી બ્રહ્માએ પોતાની આંખો બંધ કરી લીધી.
ચિન્તયેદ્વીક્ષયેદ્વાપિ જનનીં વા સુતામપિ
કોઈ પોતાની માતા કે દીકરીને મનમાં વિચારે કે નજરે જુએ,
સ યાતિ નરકં ઘોરં સંચિન્ત્ય શ્વપચીમપિ
અથવા નીચ જાતિની સ્ત્રીને પણ મનમાં વિચારે તો તે ભયાનક નરકમાં જાય છે.
તસ્ય જન્મકૃતં પુણ્યં વૃથા ભવતિ નાન્યથા
એના જન્મથી મળેલું પુણ્ય વ્યર્થ થાય છે, બીજું કંઈ શક્ય નથી.
પુણ્યસ્ય સંક્ષયાત્પાપી પાષાણાખુર્ભવેદ્ધ્રુવમ્
પુણ્ય નષ્ટ થતાં પાપી મનુષ્ય ચોક્કસ પથ્થર જેટલો કઠોર બની જાય છે.
જનન્યા અપિ પાદૌ તુ નાદેયૌ દ્વાદશાબ્દિકૈઃ
બાર વર્ષના પુત્રએ પોતાની માતાના પગ પણ સ્પર્શવા નહીં જોઈએ.
ષષ્ટ્યતીતાં સુતો ઽભ્યઙ્ગે નિયુઞ્જીત વિચક્ષણઃ
છપ્પન વર્ષ પછી જ બુદ્ધિશાળી પુત્રએ માતાને તેલ લગાવવું જોઈએ.
ઉભયોઃ પતનં પ્રોક્તં રૌરવે ઽઙ્ગારસંચયે
બન્નેના પતનનું ફલ રૌરવ નરકમાં અગ્નિની ઢગલીઓ વચ્ચે કહેવામાં આવ્યું છે.
વધૂહસ્તેન યઃ પાપઃ પાદશૌચં કરોતિ હિ
જે વધૂના હાથથી પગ ધોવડાવે છે, તે પાપ કરે છે.
સૂચીમુખૈઃ કૃષ્ણવક્ત્રોર્ભુજ્યતે કલ્પસંસ્થિતિમ્
એવો મનુષ્ય કાળી ચહેરાવાળા, સોઇ જેવી ચાંચ ધરાવનારા પ્રાણીઓ દ્વારા એક કલ્પ સુધી ભક્ષાય છે.
સાભિલાષેણ મનસા તત્ક્ષણાત્પતતે નરઃ
મનમાં ઈચ્છા રાખીને જો કોઈ કરે તો એ ક્ષણે જ મનુષ્ય પતિત થાય છે.
યદિદં વર્તુલં વક્ત્રં સોન્નતં દૃશ્યતે શુભમ્
જ્યારે પણ આ ગોળ અને ઉંચું, શુભ મુખ દેખાય છે,
વસા મેદો ઽથ નયને સોજ્વલે સ્ત્રીષુ સંસ્થિતે
ચરબી, મજ્જા અને તેજસ્વી આંખો સ્ત્રીઓમાં જોવા મળે છે.
નિમ્નાંશતાં દર્શયતિ ત્રિવલી જઠરસ્થિતા
પેટ પર આવેલી ત્રણ વાંકીયાં રેખાઓ એના નીચે વળેલા સ્વરૂપને બતાવે છે.
મૂત્રદ્વારમિદં ગુહ્યં યત્ર મુગ્ધં જગત્ત્રયમ્
આ ગુપ્ત સ્થાન છે, જ્યાં મૂત્રનું દ્વાર છે અને જ્યાં ત્રણેય લોક મોહમાં પડે છે.
ભસ્ત્રાવર્ગાધિકં ક્ષિપ્તં માંસં જઘનવર્ત્મનિ
કમરના ભાગે, ધમણી કરતાં પણ વધુ માંસનો ઢગલો છે.
શુક્રાસ્થિપૂરિતં માંસૈઃ કથં સુન્દરતાં વ્રજેત્
જેમાં વીરસ્ખલન અને હાડકાં ભરેલા છે અને ઉપરથી માંસથી ઢંકાયેલું છે, એ કેવી રીતે સુંદર લાગી શકે?
વિષ્ઠામૂત્રમલૈઃ પુષ્ટે કો દેહે રજ્યતે નરઃ
મળ, મૂત્ર અને ગંદકીથી પોષાયેલી દેહમાં કોણ રુચિ રાખે?
ધૈર્યં કૃત્વા વ નારીં તામુવાચ ગજગામિનીમ્
પછી તેણે હિંમત ભેગી કરી અને હાથી જેવી ચાલવાળી એ સ્ત્રીને કહ્યું.
તથા ભૂતાસિ ચાર્વઙ્ગિ માનસોન્માદકારિણી
હે સુંદર અંગવાળી, તું મનમાં ઉન્માદ પેદા કરતી એવી છે.
પશ્ય મૂચ્છાન્વતનાથ જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્
હે બેભાન થયેલાઓના સ્વામી, જગતમાં ચાલતા અને અચળ બધા જીવોને જો.