મનુજાઃ પિતૃભિઃ સાર્દ્ધં તથૈવ ચ પિતામહૈઃ
માનવો પોતાના પિતાઓ અને દાદા સાથે એકસાથે જાય છે.
તથા માતામહા યાન્તિ માતુર્યે જનકાદયઃ
એ જ રીતે, તેઓ માતાના પિતાઓ અને માતાપક્ષના પૂર્વજો સાથે પણ જાય છે.
એતદ્દુઃખં પુનર્દેવ મમ મર્મવિભેદનમ્
હે દેવ, આ દુઃખ ફરીથી મારા અંતર સુધી વીંધે છે.
પિતૄણાં બીજતો યસ્માદ્ધાત્ર્યા કુક્ષૌ ધૃતો યતઃ
કારણ કે પિતાઓના બીજથી, બાળક માતાની ગર્ભમાં ધારણ થાય છે.
તતો ઽન્યસ્ય કૃતં બ્રહ્મન્બીજં ધાત્રીસમુદ્ભવમ્
હે બ્રાહ્મણ, તેથી બીજું જે બીજ છે અને માતાના ગર્ભમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે, તે તેમનું નથી.
ન ભાર્યાયા ભવેદ્વીજં ન ભાર્યા કુક્ષિધારિણી
પત્ની પાસે બીજ નથી, અને પત્ની ગર્ભમાં તેને ધરાવતી પણ નથી.
જામાતુઃ પુણ્યમાહાત્મ્યત્તિન મે શિરસો રુજા
જામાઈના પુણ્ય અને મહિમાથી, મને માથામાં કોઈ દુઃખ નથી.
એકાદશ્યુપવાસી યઃ સ માં ત્યક્ત્વા વ્રજેદ્ધરિમ્
જે એકાદશીનું ઉપવાસ કરે છે, તે મને છોડીને હરિ પાસે જાય છે.
ત્યક્ત્વા તુ મામકં માર્ગં પ્રયાતિ હરિમન્દિરમ્
મારો માર્ગ છોડીને, તે હરિના મંદિરમાં જાય છે.
ન તીર્થૈર્નાપિ દાનૈર્વા ન વ્રતૈર્વિષ્ણુવર્જિતૈઃ
વિષ્ણુ વિના તીર્થ, દાન કે વ્રતથી મુક્તિ મળતી નથી.
યોગેન સંપ્રણષ્ટો વા ભૃગુપાતેન વા વિધે
યોગથી ગુમાવેલો હોય કે ભૃગુના પાતનથી, હે વિદ્વાન—
ગતિં મતિમતાં શ્રેષ્ઠ સત્યમેતદુદીરિતમ્
હે વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ, માર્ગ વિશે જે કહેવામાં આવ્યું છે, એ સાચું છે.
પ્રયાતિ લોકે ધરણીધરસ્ય વિદુષ્ટકર્માપિ મનુષ્યજન્મા
દુષ્ટ કર્મો ધરાવતો માનવ પણ, ધરતીના સ્વામીના લોકને પામે છે.
વિજ્ઞપ્તિ માત્રાભયદાપ્તિકાલં કુરુષ્વ સર્ગસ્થિતિનાસહેતોઃ
સર્જન, પાલન અને વિનાશ માટે, માત્ર વિનંતીથી નિર્ભયતા આપવાનો સમય નક્કી કર.
નિયન્ત્રિતાઃ શૃઙ્ખલરજ્જુબન્ધનૈઃ સમીપગા મે વશગા ભવેયુઃ
શૃંખલાઓ અને દોરડાંથી બંધાયેલા, મારા નજીકના બધા મારા વશમાં થઈ જાય.
વિમુચ્ય કુંભીં સકલો જનૌઘઃ પ્રયાતિ તદ્ધામ પરાત્પરસ્ય
કુંભમાંથી બધા લોકો મુક્ત થઈને, પરમ પરમાત્માના ધામે જાય છે.
અચ્છિદ્રૈર્ગમ્યનાનૈશ્ચ નરૈસ્ત્રિભુવનાર્ચિત
ત્રણે લોકમાં પૂજાતા નિર્દોષ અને અનેક યાત્રિક પુરુષો દ્વારા—
યો ન પૂર્યતિ લોકૈઘૈઃ સર્વસત્વસરોરુહૈઃ
જેને અનેક લોકોથી કે સર્વ જીવના કમળોથી પણ તૃપ્તિ થતી નથી—
સ્વકર્મસ્થા વિકર્મસ્થાઃ શુચયો ઽશુચયો ઽપિ વા
કોઈ પોતાના કર્તવ્યમાં રહે કે વિપરીત વર્તે, શુદ્ધ હોય કે અશુદ્ધ—even તેમ છતાંયે,
સો ઽસ્માકં હિ મહાન્ શત્રુર્ભવતાં ચ વિશેષતઃ
એ તો અમારો મહાન શત્રુ છે, ખાસ કરીને તમારો પણ.
તેન વર્ષસહસ્રેણ શાસિતં ક્ષિતિમણ્ડલમ્
એણે હજારો વર્ષ સુધી ધરતી પર રાજ કર્યું હતું.
આરોપયિત્વા ગરુડે કૃત્વા રૂપં ચતુર્ભુજમ્
ગરૂડ પર બેસીને, ચાર ભુજાવાળું રૂપ ધારણ કર્યું હતું.
યદિ સ્થાસ્યતિ દેવેશ માધવ્યાં માધવપ્રિયઃ
જો દેવોના સ્વામી, માધવીના પ્રિય, અહીં જ રહેશે,
એષ દણ્ડઃ પટો હ્યેષ તવ પદ્ભ્યાં વિસર્જિતઃ
આ દંડ અને કપડો તમારા પગથી ફેંકી દેવામાં આવ્યા છે.
રુક્માઙ્ગદેન દેવેશ ધન્યા સા સ ધૃતો યયા
દેવોના સ્વામી, જે સ્ત્રીએ સુવર્ણાંગીધારીને ધારણ કર્યો, એ ધન્ય છે.
કિમપત્યેન જાતેન માતુઃ ક્લેશકરેણ હિ
માતાને દુઃખ આપતો સંતાન જન્મે તો તેનો શું લાભ?
વૃથાશૂલા હિ જનની જાતા દેવ કુપુત્રિણી
દેવ, જે માતાએ દુષ્ટ પુત્રને જન્મ આપ્યો, એ વ્યર્થ દુઃખ ભોગવે છે.
યઃ પિતુર્નોદ્ધરેત્પક્ષં વિદ્યયા વા બલેન વા
જે પુત્ર જ્ઞાનથી કે બળથી પિતાનું સહારો નથી આપતો,
ધર્મે ચાર્થે ચ કામે ચ પ્રતીપો યો ભવેત્સુતઃ
અને જે પુત્ર ધર્મ, અર્થ કે કામમાં પિતાનો વિરોધ કરે,
એકા હિ વીરસૂરેવ વિરઞ્ચે નાત્ર સંશયઃ
હકીકતમાં, જે માતા વીર પુત્રને જન્મ આપે એજ સાચી માતા છે, બ્રહ્મા, એમાં કોઈ શંકા નથી.