આચાર્યેભ્યઃ સદા ભૂપઃ શૃણોતિ વિધિપૂર્વકમ્
રાજા હંમેશાં આચાર્ય પાસેથી નિયમ મુજબ સાંભળે છે.
ધર્મેણ પાલ્યમાનસ્ય તસ્ય દેશસ્ય ભૂપતેઃ
જ્યારે રાજા ધર્મથી દેશનું રક્ષણ કરે છે...
સ ચૈકદા તુ નૃપતિર્મૃગયાયાં મહાવને
એક વખત એ રાજા મોટાં જંગલમાં શિકાર કરવા ગયો.
દૈવાદાખેટશૂન્યસ્ય હ્યતિશ્રાન્તસ્ય તત્ર વૈ
ત્યાં તેને ભાગ્યે કોઈ શિકાર મળ્યો નહીં અને તે ખૂબ થાકી ગયો.
તતઃ શુષ્કાં તુ સરસીં દૃષ્ટ્વા તત્ર વ્યચિન્તયત્
પછી તેણે ત્યાં એક સુકાઈ ગયેલું તળાવ જોયું અને વિચારમાં પડ્યો.
કથં જલં ભવેદત્ર યેન જીવેદયં નૃપઃ
કેવી રીતે અહીં પાણી મળે જેથી હું, રાજા, જીવતો રહી શકું?
હસ્તમાત્રં તતો ગર્ત્તં ખાત્વા તોયમવાત્પવાન્
પછી તેણે હાથ જેટલું ખાડું ખોદ્યું અને તેમાં પાણી મળ્યું.
મન્ત્રિણશ્ચાપિ ભૂમિશ બુદ્ધિસાગરસંજ્ઞિનઃ
રાજાના મંત્રી ભૂમિશ નામે, જેને બુદ્ધિસાગર પણ કહેતા, ત્યાં હાજર હતો.
રાજન્નિયં પુષ્કરિણી વર્ષાજલવતી પુરા
હે રાજા, આ તળાવ પહેલાં વરસાદના પાણીથી ભરેલું હતું.
તદ્ભવાન્મોદતાં દેવ દત્તાદાજ્ઞાં ચ મે ઽનઘ
માટે, હે નિર્દોષ સ્વામી, આપ ખુશ થાઓ અને મને આજ્ઞા આપો.
મુમુદે ઽતિતરાં ભૂપઃ સ્વયં કર્તું સમુદ્યતઃ
રાજા ખૂબ આનંદિત થયો અને પોતે જ કામ કરવા ઉત્સુક થયો.
તતો રાજાજ્ઞયા સો ઽપિ બુદ્ધિસાગરકો મુદા
પછી રાજાની આજ્ઞાથી બુદ્ધિસાગર પણ આનંદપૂર્વક—
ધનુષાં ચૈવ પઞ્ચાશત્સર્વતો વિસ્તૃતાયતામ્
—તળાવને ચારે બાજુ પચાસ ધનુષ લાંબું અને પહોળું બનાવ્યું.
તાં વિનિર્માય સરસીં રાજ્ઞે સર્વં ન્યવેદયત્
એ તળાવ તૈયાર કરીને તેણે બધું રાજાને જાણાવ્યું.
પાન્થાઃ પિપાસિતા ભૂપ લભન્તે સ્મ જલં શુભમ્
હે રાજા, તરસેલા મુસાફરોને ત્યાં શુદ્ધ પાણી મળતું હતું.
પ્રમૃતો ગતવાંલ્લોકં લોકશાસ્તુર્મમ પ્રભો
પાપ ધોઈને તે મારા પ્રભુના લોકમાં ગયો.
ચિત્રગુત્પસ્તુ તત્કર્મ મહ્યં સર્વં ન્યવેદયત્
પછી ચિત્રગુપ્તે એ બધાં કાર્યો મને જણાવી દીધાં.
તસ્માદ્ધર્મવિમાનં તુ સમારોઢુમિહાર્હતિ
માટે, હવે તે ધર્મના વિમાન પર ચડવા યોગ્ય છે.
વિમાનં ધર્મસંજ્ઞં તુ આરોઢું બુદ્ધિસાગરઃ
બુદ્ધિસાગરે ધર્મ નામના વિમાન પર ચડ્યું.
મૃતો ગતો મમ સ્થાનં નમશ્ચક્રે મુદાન્વિતઃ
મૃત્યુ પછી તે મારા સ્થાને આવ્યો અને આનંદથી નમસ્કાર કર્યો.
કથિતં ચિત્રગુત્પેન ધર્મં સરસિસંભવમ્
ચિત્રગુપ્તે સરોવરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલ ધર્મનું વર્ણન કર્યું હતું.
અધિત્યકાયાં ભૂપાલ સૈકતસ્ય ગિરેઃ પરા
હે રાજા, રેતાળ પર્વતની ઢાળની પાર, ત્યાં—
તતઃ કાલાન્તરે તેન વારાહેણ નૃપોત્તમ
પછી, થોડા સમય બાદ, એ જ વરાહ દ્વારા, હે શ્રેષ્ઠ રાજા—
તતો ઽન્યદામુયા કાલ્યાહસ્ત યુગ્મમિતઃ કૃતઃ
પછી, બીજાં સમયે, એ જ વરાહે અહીં બે સરોવરો બનાવ્યાં.
પીતં ક્ષુદ્રૈર્વનચરૈઃ સત્ત્વૈસ્તૃષ્ણાસમાકુલૈઃ
એ પાણી નાના જંગલના પ્રાણીઓએ, તરસથી પીડાતા, પીધું હતું.
હસ્તત્રયમિતઃ ખાતઃ કૃતસ્તત્રાધિકં જલમ્
ત્યાં ત્રણ હાથ ઊંડો ખાડો ખોદાયો અને વધુ પાણી ભેગું કરાયું.
ભવાંસ્તત્ર સમાયાતો જલશોષાદ નન્તરમ્
પાણી સુકાઈ ગયું પછી, તમે ત્યાં આવ્યા હતા.
તતસ્તસ્યોપદેશેન મન્ત્રિણો નૃપતે ત્વયા
પછી, તમારા મંત્રીના ઉપદેશથી, હે રાજા, તમે—
વૃક્ષાશ્ચ રોપિતાસ્તત્ર સર્વલોકોપકારિણઃ
ત્યાં બધા લોકોના કલ્યાણ માટે વૃક્ષો વાવવામાં આવ્યા.
વિમાનં ધર્મ્યમારુઢાસ્ત્વમાણ્યેનં સમારુહ
પછી તમે ધર્મમય વિમાન પર આરૂઢ થઈ એ વાહન પર બેઠા.