ઉપાસીનશ્ચ તૈઃ સાર્દ્ધં સસ્નૌ પ્રીતિસમન્વિતઃ
પછી તેઓ સાથે બેઠા અને આનંદથી સ્નાન કર્યું.
સ્ત્રાત્વા સંતર્ત્ય દેવર્ષિપિતન્વિગતકલ્મષાઃ
સ્નાન કર્યા પછી દેવર્ષિ અને તેમના મિત્રો પાપમુક્ત થઈ પાર ઉતર્યા.
કથાં પ્રચક્રુર્વિવિધાઃ નારાયણ ગુણાશ્રિતાઃ
તેમણે નારાયણના ગુણોથી ભરપૂર અનેક વાર્તાઓ કહેવી શરૂ કરી.
ચકારનારદઃ પ્રશ્નં નાનાખ્યાનકયાન્તરે
વિવિધ કથાઓ વચ્ચે નારદે એક પ્રશ્ન પૂછ્યો.
યૂયં સર્વે જગન્નાથા ભગવન્તઃ સનાતનાઃ
તમે બધા જગતના સ્વામી છો, હે ભગવંતો, શાશ્વત છો.
પૃચ્છે તતો વદત મે ભગવલ્લક્ષણં બુધાઃ
માટે હું પૂછું છું—હે વિદ્વાનો, ભગવંતના લક્ષણો મને કહો.
ગઙ્ગાપાદોદકં યસ્ય સ કથં જ્ઞાયતે હરિઃ
જેનાં પગનું પાણી ગંગા છે, એ હરિને કેવી રીતે ઓળખી શકાય?
જ્ઞાનસ્ય લક્ષણ બ્રૂત તપસશ્ચાપિ માનદાઃ
જ્ઞાનનાં લક્ષણો અને તપનાં લક્ષણો પણ કહો, હે માન આપનારા.
પરાવર નિવાસાય સગુણાયાગુણાય ચ
જે પરમ અને અધમ બંને સ્થાનોમાં વસે છે, જે ગુણવાળો પણ છે અને ગુણોથી પરે પણ છે, એ ભગવાનને હું વંદન કરું છું.
યોગીશ્વરાય યોગાય યોગગમ્યાય વિષ્ણવે
યોગીઓના સ્વામી, યોગ સ્વરૂપ, યોગ દ્વારા પ્રાપ્ત થનારા અને શ્રીવિષ્ણુને હું વંદન કરું છું.
જ્ઞાચેશ્વરાય જ્ઞેયાય જ્ઞાત્રે વિજ્ઞાનસંપદે
જ્ઞાનના ઈશ્વર, જાણવાના લાયક, જાણનાર અને પરિપૂર્ણ સમજ ધરાવનારા ભગવાનને હું વંદન કરું છું.
ધ્યાનેશ્વરાય સુધિયેધ્યેયધ્યાતૃસ્વરુપિણે
ધ્યાનના સ્વામી, સુજ્ઞાની દ્વારા ધ્યાન કરવામાં આવતા, ધ્યાનનો વિષય અને ધ્યાન સ્વરૂપ એવા ભગવાનને હું વંદન કરું છું.
યચ્છક્તિયુક્તાસ્તમજં પુરાણં સત્યં સ્તુતીશં સતતં નતો ઽસ્મિ
જેમાં એ શક્તિ છે, જે જન્મરહિત, પ્રાચીન, સત્ય અને હંમેશા સ્તુતિપાત્ર છે, એવા ભગવાનને હું સતત નમું છું.
કલ્પાન્તરુદ્રાખ્યતમુઃ સ દેવઃ શેતેંઽઘ્રિપાનસ્તમજં ભજામિ
કલ્પના અંતે રુદ્ર કહેવાતા, જેઓના ચરણો જ્ઞાની લોકો દ્વારા પૂજાય છે, એવા જન્મરહિત દેવને હું ભજું છું.
વિરાજમાનઃ સ્વપદે પરાખ્યે તં વિષ્ણુમાદ્યં શરણં પ્રપદ્યે
પારમ અને તેજસ્વી પોતાના ધામમાં વિરાજમાન એવા પ્રાચીન શ્રીવિષ્ણુને હું શરણું પામું છું.
સંકલ્પપૂર્વાત્મકદેહહેતુસ્તંસ્તમેવ નિત્યં શરણં પ્રપદ્યે
જેની ઈચ્છાથી શરીરનું કારણ બને છે, એવા ભગવાનને હું હંમેશા એકલાં શરણું પામું છું.
દેવં ચ ભૂમારવિનોદશીલં તં વાસુદેવં સતતં નતો ઽસ્મિ
ભૂમિ અને નદીઓને આનંદ આપનારા દેવ, એવા વાસુદેવને હું હંમેશા નમું છું.
વિદાર્યસંરાક્ષિતવાન્સ્વભક્તં પ્રહ્લાદમીશં તમજં મનામિ
જેણે પોતાના ભક્ત પ્રહલાદને દુશ્મનને ફાડી બચાવ્યો, એવા જન્મરહિત ભગવાનને હું વંદન કરું છું.
જગદ્વિધાતારમકર્મકં ચ પરં પુરાણં પુરુષમ નતો ઽસ્મિ
જગતના સર્જનહાર, કર્મથી રહિત, પરમ, પ્રાચીન પુરુષને હું નમું છું.
સ્વમૂર્તિભેદૈઃ સ્થિત એક ઈશસ્તમાદિમાત્મા નમહં ભજામિ
પોતાની અનેક મૂર્તિમાં એકજ સ્વરૂપે રહેનારા, મૂળ આત્મા એવા ભગવાનને હું નમું છું અને ભજું છું.
યસ્મિન્નેષ્યતિ પશ્ચાચ્ચ તમસ્તિ શરણં ગતઃ
જેમા બધું પ્રવેશે છે અને જેમાથી બધું બહાર આવે છે, એવા ભગવાનને હું શરણું પામ્યો છું.
અસઙ્ગી પરિપૂર્ણશ્ચ તમસ્મિ શરણં ગતઃ
જે આસક્તિથી રહિત અને સંપૂર્ણ છે, એવા ભગવાનને હું શરણું પામ્યો છું.
ન જ્ઞાયતે પરઃ શુદ્ધસ્તમસ્મિ શરણં ગતઃ
જે પરમ શુદ્ધ છે અને જેને જાણવું શક્ય નથી, એવા ભગવાનને હું શરણું પામ્યો છું.
સર્વત્ર ભાતિ જ્ઞાનાત્મા તમસ્મિ શરણં ગતઃ
જે સર્વત્ર પ્રકાશે છે અને જ્ઞાનમય આત્મા છે, એવા ભગવાનને હું શરણું પામ્યો છું.
દેવતાનાં હિતાર્થાય તં કૂર્મં શરણં ગતઃ
દેવતાઓના કલ્યાણ માટે, કૂર્મ સ્વરૂપ ભગવાનને હું શરણું પામ્યો છું.
તસ્થાવિદં જગત્કૃત્સ્નં વારાહં તં નતો ઽસ્મ્યહમ્
જેણે આખું જગત સંભાળ્યું, એવા વરાહ ભગવાનને હું નમું છું.
વિદાર્ય હતવાન્યો હિ તં નૃસિંહં નતો ઽસ્મ્યહમ્
જેણે પોતાના દુશ્મનોનો નાશ કર્યો, એવા નરસિંહ ભગવાનને હું વંદન કરું છું.
આબ્રહ્મભુવનં પાદાત્સુરેભ્યસ્તં નતો ઽજિતમ્
બ્રહ્માજીના લોકથી લઈને પાદ સુધી, દેવોમાં અજય એવા પરમેશ્વરને હું નમસ્કાર કરું છું.
ક્ષત્રિયાન્વયભેત્તા યો જામદગ્ન્યં નતો ઽસ્મિ તમ્
જેમણે ક્ષત્રિય વંશનો વિનાશ કર્યો, એવા જમદગ્નિના પુત્રને હું નમું છું.
હતવાન્રાક્ષસાનીકં રામચન્દ્રં નતો ઽસ્મ્યહમ્
જેણે રાક્ષસોની સેના નાશ કરી, એવા રામચંદ્રજીને હું વંદન કરું છું.