હે મહાન ઋષિ, શાસ્ત્રના ગહન વિધાનને સમજાવતાં, આ રીતે વિધાન કરવામાં આવે છે: નિર્જીવ વસ્તુઓ માટે બે વિભક્તિઓનો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં મનસ્વી ક્રિયા અથવા અવગણના દર્શાવવામાં આવે છે. ચોથી વિભક્તિનો ઉપયોગ પણ ઉદ્દેશ્ય માટે થાય છે, તેમજ ‘તું’ પ્રત્યયથી આવતાં અર્થ માટે પણ થાય છે. સાતમી વિભક્તિ સમય અને અવસ્થાના સંદર્ભમાં વપરાય છે, અને આવા સંદર્ભોમાં છઠ્ઠી વિભક્તિ પણ લાગુ પડે છે. નિર્દિષ્ટતા માટે બે વિભક્તિઓ વપરાય છે; કારણ દર્શાવવા માટે છઠ્ઠી વિભક્તિનો ઉપયોગ થાય છે. જે ક્રિયાપદોમાં હાનિ દર્શાવવામાં આવે છે, અથવા સાધન કે કર્તા દ્વારા કરેલી ક્રિયામાં, એ વિભક્તિઓ લાગુ પડે છે. ‘ભૂ’થી શરૂ થતી ધાતુઓમાં દસ લકારો, અર્થાત્ દસ કાળ અને વિધિઓ માન્ય છે. ‘મિ’, ‘વસ’, ‘મસ’ અને ‘સઃ’ આત્મનેપદના છે, જ્યારે ‘પા’, ‘ના’, ‘મ્’, ‘પ’, ‘ને’ અને ‘દમ્’ પરસ્મૈપદના છે. ‘એ’, ‘વહે’ અને ‘મહ’ જેવા પ્રત્યયોને વિશેષરૂપે, ઇચ્છાર્થક વિધિથી શરૂ થતા લકારોમાં, અન્ય માટે ઓળખવા યોગ્ય છે. મધ્યમ પુરુષ ‘યુષ્મદ’થી અને પ્રથમ પુરુષ ‘અસ્મદ’થી દર્શાવવામાં આવે છે. ‘લટ્’ કાળ વર્તમાન માટે અને આજના દિવસ સિવાયના ભૂતકાળ માટે પણ વપરાય છે. ઇચ્છાર્થક અને તેના જેવાં વિધિઓ, તેમજ આશીર્વાદાત્મક વિધિ, બંને પ્રકારની છે, હે મહામુનિ. ‘લૃટ્’ કાળ ભવિષ્ય માટે વપરાય છે, સિવાય કે ધાતુ પોતે ભવિષ્યનો અર્થ આપે. પરિપક્વ કાળના રૂપો સંહિતા વગેરે ઉદાહરણોથી સમજાવવામાં આવે છે. ‘હોતૃ’, ‘કાર’, ‘સેયં’, ‘લાંગલી’ અને ‘ષા’ જેવા રૂપો પરંપરાથી સ્વીકારવામાં આવ્યા છે. હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, ‘શીતાર્ત’, ‘સેન્દ્ર’ અને ‘સૌકાર’ પણ આવા જ રૂપો છે. આ પ્રારંભિક રૂપો અહીં વિષ્ણુ માટે છે; તેથી અર્પણ ગુરુની નીચે મૂકવામાં આવે છે. ‘શૌરી’ અને ‘એતૌ’ વિષ્ણુને સંબોધે છે; ‘ઇમૌ’ દુર્ગાને, ‘અમૂ’ અમને, અને ‘અર્જુનઃ’ પણ એ જ રીતે. અહીં ‘ષડ્’નો અર્થ છે છ; ‘ષણમાતરઃ’ એટલે છ માતાઓ; ‘વાક્ચુર’ અને ‘વાગ્ધસ્રિથા’ પણ આવા શબ્દો છે. હવે, ‘પ્રશ્ન’ હરિનું છઠ્ઠું રૂપ છે; ‘કૃષ્ણષ્ટીક’ પણ એવો જ શબ્દ છે. તુ જ ચક્રધારી છે; તુ જ ચોર છે; તુ જ પરાક્રમી છે. એ સ્ત્રી શક્તિઓને ગંગા સમાન માને છે; જો હરિ કપાય તો મૃત્યુ, શિવ કપાય તો વિનાશ થાય છે. વાળ દેખાય છે; અહીં દુર્બળો ઊંઘમાં છે; આ બધું ઇચ્છિત છે, એ કારણોથી. આ ચાપધારી શારંગધારી છે; આ રામ છે; આ રીતે સંહિતાનું વર્ણન કરવામાં આવે છે. મારું મન રામમાં આનંદ પામે છે, જે સ્વચ્છ અને નિર્મળ છે; હે રામ, હું તને નમસ્કાર કરું છું. ગોપાળથી શરૂ કરીને બધા મિત્ર છે; અને હરિ પતિ છે. નિર્દોષ, ગાયના અંગવાળા, બે, ત્રણ, ચાર પણ છે. આ અષ્ટમ, હે મુનિ, આ રાજા છે, જે ચંચળ સ્વરૂપ અને મન ધરાવે છે. ઉશનસ અને આવિ મનુષ્યમાં છે; તેઓ લાલ છે અને નિવૃત્તિનું ચિહ્ન ધરાવે છે. ગાય, નૌકાઓ, રૂપો, દુધ, ભૂખ, આકાશ અને ક્યારેક જ્ઞાન—all આ પ્રમાણે છે. નાયક, જળ, વાણી, કર્તા, અધિક અને પવન—all પણ આવાં છે. આ બ્રહ્મા છે, દંડધારી છે, રક્ત છે, થોડું છે અને આરંભ છે. આડું હલન, કઠિન, આપવું; થવું, ખાવું, અને મારવું—આ બધું છે. કેટલા ગુણ, દ્રવ્ય, ક્રિયા, સંયોગ અને લિંગ છે, એ હું જણાવું છું. કુશળ, સ્વયંભૂ, કર્તા અને માતા છે, પણ પિતા નથી. ધન, ચંદ્ર અને ગાયનો હાથ; રથ, સોનુ અને અનેક અન્ય છે. અંગથી જન્મેલા, વિષ, વજ્ર, સાપ; આ રીતે, સર્વ, જગત, બંને અને પરસ્પર પણ છે. પૂર્વ, ઉત્તર, દક્ષિણ, ઉપર અને નીચે—all આવાં છે. પ્રથમ, છેલ્લું, નાનું, અડધું—આ બધું તારી અને અમારી બાબતમાં છે. તેમ જ, પોતાના અને પરના વિરોધ, વિપરીત અને અક્ષય—all આવાં છે. ગાર્ગ્ય, નાડાયણ, આત્રેય અને ગાંગેય—all માતૃપક્ષના ભાઈ છે. આ રીતે, હે મહામુનિ, સંસ્કૃત વ્યાકરણ અને પરંપરા પ્રમાણે શબ્દો, રૂપો અને અર્થનું વિધાન અહીં શ્રદ્ધાપૂર્વક સમજાવવામાં આવ્યું.