గోవర్ధనం హరిశ్చన్ద్రం కృపుచన్ద్రం పృథూదకమ్ సహస్రాక్షం హిరణ్యాక్షం తథా చ కదలీ నదీ
గోవర్ధనము, హరిశ్చంద్రుడు, కృపుచంద్రుడు, పృథూదకము, సహస్రాక్షుడు, హిరణ్యాక్షుడు, అలాగే కదళి నది ఉన్నాయి.
రామాధివాసస్తత్రాపి తథా సౌమిత్రిసంగమః ఇన్ద్రకీలం మహానాదం తథా చ ప్రియమేలకమ్
అక్కడే రాముని నివాసం, అలాగే సౌమిత్రితో కలయిక, ఇంద్రకీలము, మహానాదము, ప్రియమేళకము కూడా ఉన్నాయి.
ఏతాన్యపి సదా శ్రాద్ధే ప్రశస్తాన్యధికాని తు ఏతేషు సర్వదేవానాం సాంనిధ్యం దృశ్యతే యతః
ఈ స్థలాలు కూడా శ్రాద్ధానికి ఎప్పుడూ విశేషంగా ప్రశంసించబడతాయి. ఎందుకంటే అక్కడ అన్ని దేవతల సాన్నిధ్యం కనిపిస్తుంది.
దానమేతేషు సర్వేషు దత్తం కోటిశతాధికమ్ బాహుదా చ నదీపుణ్యా తథా సిద్ధవనం శుభమ్
ఈ అన్ని స్థలాల్లో ఇచ్చే దానం కోటి శతగుణంగా ఫలిస్తుంది. పవిత్రమైన బాహుదా నది, అలాగే శుభమైన సిద్ధవనం ఉన్నాయి.
తీర్థం పాశుపతం నామ నదీ పార్వతికా శుభా శ్రాద్ధమేతేషు సర్వేషు దత్తం కోటిశతోత్తరమ్
పాశుపతం అనే పవిత్రమైన తీర్థం ఉంది, అలాగే పార్వతికా అనే శుభ్రమైన నది. ఈ అన్ని ప్రదేశాల్లో పితృదేవతలకు చేసిన పిండప్రదానం కోటి శాతం ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
తథైవ పితృతీర్థం తు యత్ర గోదావరీ నదీ యుతా లిఙ్గసహస్రేణ సర్వాన్తరజలావహా
అదే విధంగా పితృతీర్థం కూడా ఉంది, అక్కడ గోదావరి నది వేల లింగాలతో కలసి ప్రవహిస్తుంది, అన్ని ప్రవాహాలు అక్కడ కలుస్తాయి.
జామదగ్న్యస్య తత్తీర్థం క్రమాదాయాతముత్తమమ్ ప్రతీకస్య భయాద్భిన్నం యత్ర గోదావరీ నదీ
జామదగ్న్యుని తీర్థం క్రమంగా వచ్చినది, అది అత్యుత్తమమైనది. ప్రతీకుడి భయంతో అక్కడ గోదావరి నది విడిపోయింది.
తత్తీర్థం హవ్యకవ్యానామ్ అప్సరోయుగసంజ్ఞితమ్ శ్రాద్ధాగ్నికార్యదానేషు తథా కోటిశతాధికమ్
ఆ తీర్థాన్ని అప్సరోయుగం అంటారు, అది దేవతలకు, పితృదేవతలకు నైవేద్యం సమర్పించేందుకు ప్రసిద్ధి. అక్కడ శ్రాద్ధం, హవనం చేసిన వారికి కోటి శాతం ఎక్కువ ఫలితం లభిస్తుంది.
తథా సహస్రలిఙ్గం చ రాఘవేశ్వరముత్తమమ్ సేన్ద్రఫేనా నదీ పుణ్యా యత్రేన్ద్రః పతితః పురా
అలాగే సహస్రలింగం, రాఘవేశ్వరమనే ఉత్తమమైన తీర్థం, శుద్ధమైన సేంద్రఫేనా నది ఉన్నాయి, అక్కడ ఇంద్రుడు ఒకప్పుడు పతించాడని చెబుతారు.
నిహత్య నముచిం శక్రస్ తపసా స్వర్గమాప్తవాన్ తత్ర దత్తం నరైః శ్రాద్ధమ్ అనన్తఫలదం భవేత్
నముచిని సంహరించిన తరువాత శక్రుడు తపస్సుతో స్వర్గాన్ని పొందాడు. అక్కడ మనుషులు చేసిన శ్రాద్ధం అనంతమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
తీర్థం తు పుష్కరం నామ శాలగ్రామం తథైవ చ సోమపానం చ విఖ్యాతం యత్ర వైశ్వానరాలయమ్
పుష్కరం అనే తీర్థం ఉంది, అలాగే శాలగ్రామం కూడా. సోమపానం అనే ప్రసిద్ధ ప్రదేశం ఉంది, అక్కడ వైశ్వానరుని నివాసం ఉంది.
తీర్థం సారస్వతం నామ స్వామితీర్థం తథైవ చ మలందరా నదీ పుణ్యా కౌశికీ చన్ద్రికా తథా
సారస్వతం అనే తీర్థం, అలాగే స్వామితీర్థం కూడా ఉన్నాయి. మలందరా, కౌశికీ, చంద్రికా అనే పవిత్ర నదులు కూడా ఉన్నాయి.
వైదర్భా వాథ వైరా చ పయోష్ణీ ప్రాఙ్ముఖా పరా కావేరీ చోత్తరా పుణ్యా తథా జాలంధరో గిరిః
వైదర్భా లేదా వైరా, తూర్పు వైపు ప్రవహించే పయోష్ణీ, ఉత్తర దిశలో ఉన్న పవిత్రమైన కావేరీ, అలాగే జాలంధర అనే పర్వతం ఉన్నాయి.
ఏతేషు శ్రాద్ధతీర్థేషు శ్రాద్ధమానన్త్యమశ్నుతే లోహదణ్డం తథా తీర్థం చిత్రకూటస్తథైవ చ
ఈ శ్రాద్ధతీర్థాలలో చేసిన శ్రాద్ధానికి అనంతమైన ఫలితం లభిస్తుంది. అలాగే లోహదండం, చిత్రకూటం వంటి తీర్థాలలో కూడా అదే ఫలితం లభిస్తుంది.
విన్ధ్యయోగశ్చ గఙ్గాయాస్ తథా నదీతటం శుభమ్ కుబ్జాభ్రం తు తథా తీర్థమ్ ఉర్వశీపులినం తథా
వింధ్య పర్వతంతో గంగా కలిసే ప్రదేశం, పవిత్రమైన నది తీరాలు, కుబ్జాభ్ర తీర్థం, అలాగే ఉర్వశీ తీరప్రాంతం కూడా ఉన్నాయి.
సంసారమోచనం తీర్థం తథైవ ఋణమోచనమ్ ఏతేషు పితృతీర్థేషు శ్రాద్ధమ్ ఆనన్త్యమశ్నుతే
సంసార బంధనాన్ని తొలగించే తీర్థం, అలాగే ఋణ విమోచన తీర్థం ఉన్నాయి. ఈ పితృతీర్థాలలో చేసిన శ్రాద్ధానికి అనంతమైన ఫలితం లభిస్తుంది.
అట్టహాసం తథా తీర్థం గౌతమేశ్వరమేవ చ తథా వసిష్ఠతీర్థం ను హారీతం తు తతః పరమ్
అట్టహాస తీర్థం, గౌతమేశ్వర తీర్థం, అలాగే వసిష్ఠ తీర్థం, ఆ తరువాత హారీత తీర్థం ఉన్నాయి.
బ్రహ్మావర్తం కుశావర్తం హయతీర్థం తథైవ చ పిణ్డారకం చ విఖ్యాతం శఙ్ఖోద్ధారం తథైవ చ
బ్రహ్మావర్తం, కుశావర్తం, హయతీర్థం, అలాగే ప్రసిద్ధమైన పిండారకం, శంఖోద్ధార తీర్థం ఉన్నాయి.
ఘణ్టేశ్వరం బిల్వకం చ నీలపర్వతమేవ చ తథా చ ధరణీతీర్థం రామతీర్థం తథైవ చ
ఘంటేశ్వర తీర్థం, బిల్వక తీర్థం, నీలపర్వతం, అలాగే ధరణీ తీర్థం, రామ తీర్థం ఉన్నాయి.
అశ్వతీర్థం చ విఖ్యాతమ్ అనన్తం శ్రాద్ధదానయోః తీర్థం వేదశిరో నామ తథైవౌఘవతీ నదీ
ప్రసిద్ధమైన అశ్వతీర్థం, ఇది శ్రాద్ధం, దానాలకు ఎన్నటికీ తరుగని ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. వేదశిరస్ అనే తీర్థం, అలాగే ఔఘవతీ నది ఉన్నాయి.
తీర్థం వసుప్రదం నామ ఛాగలాణ్డం తథైవ చ ఏతేషు శ్రాద్ధదాతారః ప్రయాన్తి పరమం పదమ్
వసుప్రద అనే తీర్థం, అలాగే ఛాగలాండ అనే తీర్థం ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశాల్లో శ్రాద్ధం చేసిన వారు పరమ పదాన్ని పొందుతారు.
తథాచ బదరీతీర్థం గణతీర్థం తథైవ చ జయన్తం విజయం చైవ శక్రతీర్థం తథైవ చ
అలాగే బదరీ తీర్థం, గణ తీర్థం, అలాగే జయంత, విజయ, శక్ర తీర్థాలు ఉన్నాయి.
శ్రీపతేశ్చ తథా తీర్థం తీర్థం రైవతకం తథా తథైవ శారదాతీర్థం భద్రకాలేశ్వరం తథా
శ్రీపతి తీర్థం, రైవతక తీర్థం, శారదా తీర్థం, భద్రకాళేశ్వర తీర్థం కూడా అలాగే ప్రసిద్ధి చెందినవి.
వైకుణ్ఠతీర్థం చ పరం భీమేశ్వరమథాపి వా ఏతేషు శ్రాద్ధదాతారః ప్రయాన్తి పరమాం గతిమ్
వైకుంఠ తీర్థం, భీమేశ్వర తీర్థం కూడా ఉన్నవి. ఈ తీర్థాలలో శ్రాద్ధం చేసినవారు పరమగతి పొందుతారు.
తీర్థం మాతృగృహం నామ కరవీరపురం తథా కుశేశయం చ విఖ్యాతం గౌరీశిఖరమేవ చ
మాతృగృహం అనే తీర్థం, కరవీరపురం, ప్రసిద్ధమైన కుశేశయం, గౌరీశిఖరం కూడా ఉన్నాయి.
నకులేశస్య తీర్థం చ కర్దమాలం తథైవ చ దిణ్డిపుణ్యకరం తద్వత్ పుణ్డరీకపురం తథా
నకులేశ తీరము, కర్దమాలం, దిండిపుణ్యకరం, పుండరీకపురం కూడా ఉన్నాయి.
సప్తగోదావరీతీర్థం సర్వతీర్థేశ్వరేశ్వరమ్ తత్ర శ్రాద్ధం ప్రదాతవ్యమ్ అనన్తఫలమీప్సుభిః
ఏడు గోదావరి తీర్థాలు, సర్వతీర్థేశ్వర తీర్థం కూడా ఉన్నాయి. అనంత ఫలితాన్ని కోరేవారు అక్కడ శ్రాద్ధం చేయాలి.
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తస్ తీర్థానాం సంగ్రహో మయా వాగీశో ఽపి న శక్నోతి విస్తరాత్ కిమ్ ఉ మానుషః
ఇవి నేను సంక్షిప్తంగా చెప్పిన తీర్థాల సమాహారం. వాగీశ్వరుడికీ పూర్తిగా వివరించలేరు, మరి మనుష్యుడు ఎలా చెబుతాడు?
సత్యం తీర్థం దయా తీర్థం తీర్థమిన్ద్రియనిగ్రహః వర్ణాశ్రమాణాం గేహే ఽపి తీర్థం తు సముదాహృతమ్
సత్యం కూడా ఒక తీర్థం, దయ కూడా ఒక తీర్థం, ఇంద్రియ నియమం కూడా తీర్థమే. వర్ణాశ్రముల ఇళ్లలో కూడా తీర్థంగా చెప్పబడింది.
ఏతత్తీర్థేషు యచ్ఛ్రాద్ధం తత్కోటిగుణమిష్యతే యస్మాత్తస్మాత్ప్రయత్నేన తీర్థే శ్రాద్ధం సమాచరేత్
ఈ తీర్థాలలో చేసిన శ్రాద్ధం కోటి రెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. అందుకే శ్రద్ధతో తీర్థంలో శ్రాద్ధం చేయాలి.