ప్రభాతకాలే సమ్ప్రాప్తే కాఙ్క్షితవ్యే సమాగమే భగవంస్తర్పితః పుత్రః కైర్హవ్యైః ప్రాప్స్యతే సుఖమ్
'కాంక్షించిన సమయం ఉదయం వచ్చినప్పుడు, పితృదేవతల నైవేద్యంతో సంతృప్తి చెందిన నీ కుమారుడు సుఖంగా ఉంటాడు.'
కుత్ర చాస్య నివాసః స్యాద్ భోజనం వా కిమాత్మకమ్ విధాస్యతీహ భగవాన్ వీర్యతుల్యం మహౌజసః
'అతని నివాసం ఎక్కడ ఉంటుంది? అతని ఆహారం ఏమిటి? ఈ మహాశక్తివంతుడికి భగవంతుడు సముచితంగా ఏర్పాటుచేస్తాడు.'
వడవాముఖే ఽస్య వసతిః సముద్రే వై భవిష్యతి మమ యోనిర్జలం విప్ర తస్య పీతవతః సుఖమ్
'సముద్రంలో వడవాముఖంలో అతని నివాసం ఉంటుంది; ఓ మునీశ్వరా, నా గర్భం నీరు, దాన్ని తాగినవారికి సుఖం కలుగుతుంది.'
యత్రాహమాస నియతం పిబన్వారిమయం హవిః తద్ధవిస్తవ పుత్రస్య విసృజామ్యాలయం చ తత్
'నేను ఎక్కడ నిరంతరం నీటిని హవిగా పుచ్చుకున్నానో, ఆ హవిని నీ కుమారునికి ఇస్తున్నాను; అదే అతని నివాసమవుతుంది.'
తతో యుగాన్తే భూతానామ్ ఏష చాహం చ పుత్రక సహితౌ విచరిష్యావో నిష్పుత్రాణామృణాపహః
'యుగాంతంలో, కుమారా, నేను ఈ అగ్నితో కలిసి, సంతానం లేని వారి ఋణాలను తొలగిస్తూ సంచరిస్తాను.'
ఏషో ఽగ్నిర్ అన్తకాలే తు సలిలాశీ మయా కృతః దహనః సర్వభూతానాం సదేవాసురరక్షసామ్
'ఈ అగ్ని, నీటిని తాగుతూ, నా చేత యుగాంతానికి సిద్ధమైంది; దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులతో సహా అన్ని భూతాలను కాల్చే అగ్నిగా ఏర్పడింది.'
ఏవమస్త్వితి తం సో ఽగ్నిః సంవృతజ్వాలమణ్డలః ప్రవివేశార్ణవముఖం ప్రక్షిప్య పితరి ప్రభామ్
అగ్ని తన చుట్టూ జ్వాలలు మెరిపిస్తూ, "అలా జరగనీ" అని అనీ, తన తండ్రిపై ప్రకాశాన్ని ప్రసరించి, సముద్రపు నోటిలో ప్రవేశించాడు.
ప్రతియాతస్తతో బ్రహ్మా యే చ సర్వే మహర్షయః ఔర్వస్యాగ్నేః ప్రభాం జ్ఞాత్వా స్వాం స్వాం గతిముపాశ్రితాః
ఆ తర్వాత బ్రహ్మ, అందరు మహర్షులు, ఔర్వుని అగ్నిప్రభను గమనించి, ఒక్కొక్కరు తమ తమ స్థలాలకు వెళ్ళిపోయారు.
హిరణ్యకశిపుర్దృష్ట్వా తదా తన్మహదద్భుతమ్ ఉచ్చైః ప్రణతసర్వాఙ్గో వాక్యమేతదువాచ హ
ఆ అద్భుతమైన ఘట్టాన్ని చూసిన హిరణ్యకశిపుడు, తన శరీరం అంతా వంగి నమస్కరించి, గట్టిగా ఇలా అన్నాడు:
భగవన్నద్భుతమిదం సంవృత్తం లోకసాక్షికమ్ తపసా తే మునిశ్రేష్ఠ పరితుష్టః పితామహః
"భగవన్, ఈ అద్భుతం ప్రపంచమంతా చూస్తుండగానే జరిగింది. మునిశ్రేష్ఠా! నీ తపస్సుతో బ్రహ్మదేవుడే సంతృప్తి చెందాడు."
అహం తు తవ పుత్రస్య తవ చైవ మహావ్రత భృత్య ఇత్యవగన్తవ్యః సాధ్యో యదిహ కర్మణా
"మహావ్రతుడా! నేను నీ కుమారుడి, నీ సేవకుడిని అని తెలుసుకో. ఇది కార్యంగా సాధ్యమైతే, నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను."
తన్మాం పశ్య సమాపన్నం తవైవారాధనే రతమ్ యది సీదేన్మునిశ్రేష్ఠ తవైవ స్యాత్పరాజయః
"ఇప్పుడు నన్ను చూడు, నీ ఆరాధనలో నిశ్చలంగా లీనమై ఉన్నాను. మునిశ్రేష్ఠా! నేను ఓడిపోతే, అది నా పరాజయమే అవుతుంది."
ధన్యో ఽస్మ్యనుగృహీతో ఽస్మి యస్య తే ఽహం గురుః స్థితః నాస్తి మే తపసానేన భయమద్యేహ సువ్రత
"నాకు మహా అదృష్టం, నీ అనుగ్రహం లభించింది. గురువుగా నువ్వు నన్ను ఎదురుగా నిలబడి ఉన్నావు. ఓ సువ్రతా! నీ తపస్సుతో నాకు ఇప్పుడు భయం లేదు."
తామేవ మాయాం గృహ్ణీష్వ మమ పుత్రేణ నిర్మితామ్ నిరిన్ధనామగ్నిమయీం దుర్ధర్షాం పావకైరపి
"నా కుమారుడు సృష్టించిన, ఇంధనం లేని, అగ్నిలా భయంకరమైన, అగ్నికిరణాలతో కూడా జయించలేని ఈ మాయను తీసుకో."
ఏషా తే స్వస్య వంశస్య వశగారివినిగ్రహే సంరక్షత్యాత్మపక్షం చ విపక్షం చ ప్రధక్ష్యతి
"ఇది నీ వంశాన్ని అదుపులో పెట్టడానికి, నీవారిని కాపాడటానికి, శత్రువులను నాశనం చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది."
ఏవమస్త్వితి తాం గృహ్య ప్రణమ్య మునిపుంగవమ్ జగామ త్రిదివం హృష్టః కృతార్థో దానవేశ్వరః
"అలా జరగనీ" అని ఆ శక్తిని స్వీకరించి, మునిపుంగవునికి నమస్కరించి, తన కోరిక నెరవేరిన దానవేశ్వరుడు ఆనందంగా స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు.
ఏషా దుర్విషహా మాయా దేవైరపి దురాసదా ఔర్వేణ నిర్మితా పూర్వం పావకేనోర్వసూనునా
దేవతలకూ తట్టుకోలేని ఈ మాయను, పూర్వంలో ఔర్వుడు, అగ్నిస్వరూపంగా సృష్టించాడు.
తస్మింస్తు వ్యుత్థితే దైత్యే నిర్వీర్యైషా న సంశయః శాపో హ్యస్యాః పురా దత్తః సృష్టా యేనైవ తేజసా
ఆ దైత్యుడు ఓడిపోయిన తర్వాత, ఈ శక్తికి ప్రభావం లేకుండా పోయింది. ఎందుకంటే, దాన్ని సృష్టించినవాడే దీనిపై శాపం పెట్టాడు.
యద్యేషా ప్రతిహన్తవ్యా కర్తవ్యో భగవాన్సుఖీ దీయతాం మే సఖా శక్ర తోయయోనిర్నిశాకరః
"ఈ మాయను అడ్డుకోవాలంటే, భగవంతుడు సంతోషించాలంటే, సోముడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, చంద్రుడు నాకు తోడుగా ఇవ్వబడాలి."
తేనాహం సహ సంగమ్య యాదోభిశ్చ సమావృతః మాయామేతాం హనిష్యామి త్వత్ప్రసాదాన్న సంశయః
"వారితో కలిసి, యాదవులతో చుట్టుముట్టి, నీ అనుగ్రహంతో ఈ మాయను నేను నాశనం చేస్తాను — ఇందులో సందేహం లేదు."
ఏవమస్త్వితి సంహృష్టః శక్రస్త్రిదశవర్ధనః సందిదేశాగ్రతః సోమం యుద్ధాయ శిశిరాయుధమ్
"అలా జరగనీ" అని దేవతలకు శ్రేయస్సు కలిగించే ఇంద్రుడు ఆనందంతో, యుద్ధానికి శిశిరాయుధుడైన సోముని ముందుకు పిలిచాడు.
గచ్ఛ సోమ సహాయత్వం కురు పాశధరస్య వై అసురాణాం వినాశాయ జయార్థం చ దివౌకసామ్
"సోమా! పాశధారి దేవునికి తోడుగా వెళ్ళి, అసురులను నాశనం చేసి, దేవతలకు విజయాన్ని సాధించు."
త్వం మత్తః ప్రతివీర్యశ్చ జ్యోతిషాం చేశ్వరేశ్వరః త్వన్మయం సర్వలోకేషు రసం రసవిదో విదుః
"నీ శక్తి నా శక్తికి సమానం. నీవు జ్యోతిర్మయులలో అధిపతి. లోకాలన్నిటిలోని రసాన్ని తెలిసినవారు, అది నీదే అని చెబుతారు."
క్షయవృద్ధీ తవ వ్యక్తే సాగరస్యేవ మణ్డలే పరివర్తస్యహోరాత్రం కాలం జగతి యోజయన్
"నీ క్షయం, వృద్ధి సముద్రపు వలయంలా స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. నువ్వు రాత్రి, పగలు కలిపి, లోకంలో కాలాన్ని నడిపిస్తావు."
లోకచ్ఛాయామయం లక్ష్మ తవాఙ్కః శశసంనిభః న విదుః సోమ దేవాపి యే చ నక్షత్రయోనయః
నీ శరీరంపై ఉన్న ఆ ముద్ర, చందమామలా మెరిసిపోతూ, లోకపు నీడలతో ఏర్పడింది. దానిని దేవతలు గానీ, నక్షత్రాల నుంచి పుట్టినవారు గానీ, ఎవ్వరూ తెలుసుకోలేరు, ఓ సోమా!
త్వమాదిత్యపథాదూర్ధ్వం జ్యోతిషాం చోపరి స్థితః తమః ప్రోత్సార్య మహసా భాసయస్యఖిలం జగత్
నీవు ఆదిత్యుని మార్గానికి, ఇతర జ్యోతిర్మయులకన్నా ఎత్తుగా నిలిచివున్నావు. నీ వెలుగుతో చీకటిని తొలగించి, ఈ జగత్తంతా ప్రకాశింపజేస్తావు.
శ్వేతభానుర్ హిమతనుర్ జ్యోతిషామ్ అధిపః శశీ అధికృత్ కాలయోగాత్మా ఇష్టో యజ్ఞరసో ఽవ్యయః
వెన్నెలలా తెల్లగా మెరిసే, చల్లని శరీరమున్నవాడవు, జ్యోతిర్మయులకందరికీ అధిపతివి, నీవే చందమామ. కాలసంధానానికి ప్రాణస్వరూపుడవు, అందరికీ ఇష్టుడవు, యజ్ఞరసానికి మూలమైనవాడవు, నశించని వాడవు.
ఓషధీశః క్రియాయోనిర్ హరశేఖరభాక్తథా శీతాంశురమృతాధారశ్ చపలః శ్వేతవాహనః
నీవే ఔషధాలకు అధిపతి, క్రియలకు మూలకారణం, హరుడి జటపై అలంకారంగా మెరిసేవాడవు, చల్లని కిరణాలవాడవు, అమృతాన్ని ఉంచుకున్నవాడవు, చంచలుడవు, తెల్లవాహనంపై ప్రయాణించేవాడవు.
త్వం కాన్తిః కాన్తివపుషాం త్వం సోమః సోమపాయినామ్ సౌమ్యస్త్వం సర్వభూతానాం తిమిరఘ్నస్త్వమ్ ఋక్షరాట్
కాంతివంతమైనవారిలో నీవే అసలైన కాంతి, సోమపానముచేసేవారిలో నీవే సోముడు, సమస్త భూతాలలో నీవే మృదువైనవాడు, చీకటిని నశింపజేసేవాడు, నక్షత్రాలకు రాజవు.
తద్గచ్ఛ త్వం మహాసేన వరుణేన వరూథినా శమయ త్వాసురీం మాయాం యయా దహ్యామ సంయుగే
కాబట్టి నీవు మహాసేనుడితో, సైన్యాలతో కూడిన వరుణుడితో కలిసి వెళ్లి, యుద్ధంలో మమ్మల్ని కాల్చుతున్న ఆ అసురమాయను శాంతింపజేయి.