యః ప్రాణః సర్వభూతానాం పఞ్చధా భిద్యతే నృషు సప్తధాతుగతో లోకాంస్ త్రీన్దధార చచార చ
ప్రాణం అన్నది అన్ని జీవులలో ఉండి, మనుషుల్లో ఐదు విధాలుగా విభజించబడి, ఏడు ధాతువుల్లో ప్రవేశించి, మూడు లోకాల్లో సంచరించింది.
యమాహురగ్నికర్తారం సర్వప్రభవమీశ్వరమ్ సప్తస్వరగతో యశ్చ నిత్యం గీర్భిరుదీర్యతే
అతడిని అగ్ని సృష్టికర్తగా, సమస్తానికి మూలమైన ప్రభువుగా, ఏడు స్వరాల్లో నివసించేవాడిగా, ఎప్పుడూ వాక్కులతో స్తుతించబడేవాడిగా అంటారు.
యం వదన్త్యుత్తమం భూతం యం వదన్త్యశరీరిణమ్ యమాహురాకాశగమం శీఘ్రగం శబ్దయోగినమ్
అతడిని శ్రేష్ఠమైన భూతంగా, శరీరం లేనివాడిగా, ఆకాశంలో వేగంగా ప్రయాణించేవాడిగా, శబ్దంతో కూడినవాడిగా అంటారు.
స వాయుః సర్వభూతాయుర్ ఉద్భూతః స్వేన తేజసా వవౌ ప్రవ్యథయన్దైత్యాన్ ప్రతిలోమం సతోయదః
అతడే వాయువు, అన్ని జీవులకు ప్రాణం, తన స్వంత తేజంతో ఉద్భవించి, దానవులను కలకలం చేయిస్తూ, మేఘాలకు ఎదురుగా వీచాడు.
మరుతో దివ్యగన్ధర్వైర్ విద్యాధరగణైః సహ చిక్రీడురసిభిః శుభ్రైర్ నిర్ముక్తైరివ పన్నగైః
మరుతులు, దివ్య గంధర్వులు, విద్యాధర గణాలతో కలిసి, మెరిసే ఖడ్గాలతో, చర్మాన్ని వదిలిన పాముల్లా ఆడుకున్నారు.
సృజన్తః సర్పపతయస్ తీవ్రతోయమయం విషమ్ శరభూతా దివీన్ద్రాణాం చేరుర్వ్యాత్తాననా దివి
సర్పాధిపతులు, తీవ్రమైన నీటి విషాన్ని విడుదల చేస్తూ, విస్తారమైన ముఖాలతో, దేవతల మధ్య ఆకాశంలో సంచరించారు.
పర్వతైశ్చ శిలాశృఙ్గైః శతశశ్చైవ పాదపైః ఉపతస్థుః సురగణాః ప్రహర్తుం దానవం బలమ్
పర్వతాలు, శిలాశృంగాలు, వందలాది వృక్షాలతో, దేవతా గణాలు దానవ సేనను ఎదుర్కొనడానికి సమీపించాయి.
యః స దేవో హృషీకేశః పద్మనాభస్త్రివిక్రమః యుగాన్తకృష్ణవర్త్మాభో విశ్వస్య జగతః ప్రభుః
ఆయనే హృషీకేశుడు, పద్మనాభుడు, త్రివిక్రముడు, యుగాంతంలో చీకటి మార్గాన్ని కలిగి, విశ్వానికి ప్రభువైన దేవుడు.
సర్వయోనిః స మధుహా హవ్యభుక్క్రతుసంస్థితః భూమ్యాపోవ్యోమభూతాత్మా శ్యామః శాన్తికరో ఽరిహా
ఆయనే సమస్త జననాలకు మూలమైనవాడు, మధును సంహరించినవాడు, హవిస్సును స్వీకరించేవాడు, యజ్ఞంలో స్థితుడై, భూమి, నీరు, ఆకాశం, భూతాల స్వరూపుడై, నల్లని వర్ణంతో, శాంతిని ప్రసాదించేవాడు, శత్రువులను నాశనం చేయువాడు.
అరిఘ్నమమరాదీనాం చక్రం గృహ్య గదాధరః అర్కం నాగాదివోద్యన్తమ్ ఉద్యమ్యోత్తమతేజసా
అమరులలో శత్రువులను సంహరించేవాడు, చక్రాన్ని, గదను ధరించి, సర్పాల మధ్య ఉదయించే సూర్యుని అత్యుత్తమ తేజంతో పైకి ఎత్తాడు.
సవ్యేనాలమ్బ్య మహతీం సర్వాసురవినాశినీమ్ కరేణ కాలీం వపుషా శత్రుకాలప్రదాం గదామ్
తన ఎడమ చేతితో, అన్ని అసురులను నాశనం చేసే, కాలీ రూపంలో, శత్రువుల వినాశన కాలాన్ని ఇచ్చే గొప్ప గదను పట్టుకున్నాడు.
అన్యైర్భుజైః ప్రదీప్తాని భుజగారిధ్వజః ప్రభుః దధారాయుధజాతాని శార్ఙ్గాదీని మహాబలః
ఇతర భుజాలతో, సర్పధ్వజాన్ని ధరించిన మహాబలుడు, శారంగాది ఆయుధాలను, అగ్నిలా ప్రకాశించే ఆయుధాలను పట్టుకున్నాడు.
స కశ్యపస్యాత్మభువం ద్విజం భుజగభోజనమ్ పవనాధికసంపాతం గగనక్షోభణం ఖగమ్
కశ్యపుని ఆత్మజుడైన ద్విజుడు, పాములను భక్షించే వాడు, గాలికన్నా వేగంగా పరిగెత్తి, ఆకాశాన్ని కదిలించే పక్షివాడై ఉన్నాడు.
భుజగేన్ద్రేణ వదనే నివిష్టేన విరాజితమ్ అమృతారమ్భనిర్ముక్తం మన్దరాద్రిమ్ ఇవోచ్ఛ్రితమ్
పాముల రాజును నోటిలో ఉంచుకొని, అమృతారంభం నుండి విముక్తుడై, ఎత్తైన మందరపర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
దేవాసురవిమర్దేషు బహుశో దృష్టవిక్రమమ్ మహేన్ద్రేణామృతస్యార్థే వజ్రేణ కృతలక్షణమ్
దేవతలు, అసురులు పోరాడే సమయాల్లో అతని పరాక్రమాన్ని ఎన్నోసార్లు చూశారు. అమృతాన్ని పొందేందుకు మహేంద్రుడు వజ్రాయుధంతో అతనిపై గుర్తు వేసాడు.
శిఖినం బలినం చైవ తప్తకుణ్డలభూషణమ్ విచిత్రపత్రవసనం ధాతుమన్తమివాచలమ్
తలపై కిరీటం, గొప్ప బలంతో, మెరిసే కుండలాలతో అలంకరించబడి, రంగురంగుల పక్షిపొగులు ధరించి, ఖనిజాలతో నిండిన కొండలా కనిపించాడు.
స్ఫీతక్రోడావలమ్బేన శీతాంశుసమతేజసా భోగిభోగావసక్తేన మణిరత్నేన భాస్వతా
విపులమైన ఛాతీతో, చంద్రుని చల్లని వెలుగు లాంటి తేజస్సుతో, పాము చుట్టిన మణిరత్నంతో మెరిసిపోతూ ఉన్నాడు.
పక్షాభ్యాం చారుపత్రాభ్యామ్ ఆవృత్య దివి లీలయా యుగాన్తే సేన్ద్రచాపాభ్యాం తోయదాభ్యామివామ్బరమ్
అతని రెండు అందమైన రెక్కలతో, ఆకాశాన్ని ఆడుకుంటూ కప్పేశాడు. యుగాంతంలో ఇంద్రధనస్సు కలిగిన మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పినట్టు.
నీలలోహితపీతాభిః పతాకాభిరలంకృతమ్ కేతువేషప్రతిచ్ఛన్నం మహాకాయనికేతనమ్
నీలం, ఎరుపు, పసుపు రంగుల జెండాలతో అలంకరించబడి, జెండా రూపంలో కనిపిస్తూ, గొప్ప శరీరాన్ని కలిగిన వాడి నివాసంగా ఉన్నాడు.
అరుణావరజం శ్రీమాన్ ఆరుహ్య సమరే విభుః సువర్ణవర్ణవపుషా సుపర్ణం ఖేచరోత్తమమ్
అరుణుని తమ్ముడు అయిన శ్రీమంతుడు, యుద్ధంలో బంగారు వర్ణంతో మెరిసే ఉత్తమ ఖేచరుడైన సుపర్ణునిపై ఎక్కి బయలుదేరాడు.
తమన్వయుర్దేవగణా మునయశ్చ సమాహితాః గీర్భిః పరమమన్త్రాభిస్ తుష్టువుశ్చ జనార్దనమ్
దేవతల సమూహం, ఏకాగ్రతతో ఉన్న మునులు, జనార్దనుడిని గొప్ప మంత్రాలతో, మధురమైన మాటలతో స్తుతిస్తూ ఆయన వెంట నడిచారు.
తద్వైశ్రవణసంశ్లిష్టం వైవస్వతపురఃసరమ్ ద్విజరాజపరిక్షిప్తం దేవరాజవిరాజితమ్
వైశ్రవణుడు ఆలింగనం చేసి, వైవస్వతుడు ముందుండి, బ్రాహ్మణుల రాజు చుట్టూ, దేవరాజు కాంతితో ఆ సభ ప్రకాశించింది.
చన్ద్రప్రభాభిర్విపులం యుద్ధాయ సమవర్తత పవనావిద్ధనిర్ఘోషం సంప్రదీప్తహుతాశనమ్
చంద్రుని వెలుగుతో విస్తరించి, యుద్ధానికి సమాయత్తమై, గాలివాటంతో ఉప్పొంగే శబ్దాలతో, ప్రज్వలితమైన అగ్నిలా దహించిపోతూ ఉంది.
విష్ణోర్జిష్ణోశ్చ భ్రాజిష్ణోస్ తేజసా తమసావృతమ్ బలం బలవదుద్వృత్తం యుద్ధాయ సమవర్తత
విష్ణువు, జయశీలుడు, ప్రకాశవంతుడు అయిన ఆయన సైన్యం, తన శక్తితో చీకటిలో ముంచిపడి, బలంగా, ఉల్లాసంగా యుద్ధానికి సిద్ధమైంది.
స్వస్త్యస్తు దేవేభ్య ఇతి బృహస్పతిరభాషత స్వస్త్యస్తు దానవానీక ఉశనా వాక్యమాదదే
బృహస్పతి, 'దేవతలకు శుభం కలగాలి' అని పలికాడు. ఉశనుడు, 'దానవుల సైన్యానికి శుభం కలగాలి' అని సమాధానమిచ్చాడు.
తాభ్యాం బలాభ్యాం సంజజ్ఞే తుములో విగ్రహస్తదా సురాణామసురాణాం చ పరస్పరజయైషిణామ్
ఆ రెండు బలమైన సైన్యాల మధ్య, పరస్పరం గెలవాలనే తపనతో, దేవతలు, అసురులు ఘోరమైన యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు.
దానవా దైవతైః సార్ధం నానాప్రహరణోద్యతాః సమీయుర్యుధ్యమానా వై పర్వతా ఇవ పర్వతైః
దానవులు, దేవతలతో కలిసి,色色 ఆయుధాలు చేతబట్టి, కొండలు కొండలతో ఢీకొన్నట్టు యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
తత్సురాసురసంయుక్తం యుద్ధమత్యద్భుతం బభౌ ధర్మాధర్మసమాయుక్తం దర్పేణ వినయేన చ
దేవతలు, అసురులు కలిసిన ఆ యుద్ధం అద్భుతంగా కనిపించింది. ధర్మం, అధర్మం, గర్వం, వినయం అన్నీ కలగలిసిన యుద్ధంగా అది మెరిసింది.
తతో రథైర్విప్రయుక్తైర్ వారణైశ్చ ప్రచోదితైః ఉత్పతద్భిశ్చ గగనమ్ అసిహస్తైః సమన్తతః
ఆ తరువాత, వేరుపడ్డ రథాలు, ముందుకు పరుగెత్తిన ఏనుగులు, చుట్టూ ఖడ్గాలు పట్టిన యోధులు ఆకాశంలో ఎగిరిపడుతూ కనిపించారు.
క్షిప్యమాణైశ్చ ముసలైః సంపతద్భిశ్చ సాయకైః చాపైర్విస్ఫార్యమాణైశ్చ పాత్యమానైశ్చ ముద్గరైః
అక్కడ ముసలులు విసిరిపడుతున్నాయి, బాణాలు ఎగిరిపోతున్నాయి, విల్లు లాగుతున్నారు, ముద్గరాలు పడిపోతున్నాయి.