యోగభ్రష్టాస్త్రయస్తేషాం బభ్రముశ్ చాల్పచేతనాః దృష్ట్వా విభ్రాజమానం తమ్ ఉద్యానే స్త్రీభిరన్వితమ్
వారిలో ముగ్గురు యోగాన్ని కోల్పోయి, తక్కువ జ్ఞానంతో సంచరించారు. వారు తోటలో ఆ ప్రకాశవంతుడిని, స్త్రీలతో కూడి ఉన్నవాడిని చూశారు.
క్రీడన్తం వివిధైర్భావైర్ మహాబలపరాక్రమమ్ పఞ్చాలాన్వయసమ్భూతం ప్రభూతబలవాహనమ్
వివిధ రకాలుగా ఆడుకుంటూ, గొప్ప బలపరాక్రమాలు కలిగి, పాంచాల వంశంలో జన్మించి, అపారమైన బలవాహనాలతో ఉన్నాడు.
రాజ్యకామో ఽభవచ్చైకస్ తేషాం మధ్యే జలౌకసామ్ పితృవర్తీ చ యో విప్రః శ్రాద్ధకృత్ పితృవత్సలః
ఆ నీటిలో ఉండే వారిలో ఒకడు రాజ్యాన్ని కోరాడు. తండ్రికి విధేయుడైన బ్రాహ్మణుడు, శ్రాద్ధం చేసినవాడు, తండ్రిని కుమారుడిలా ప్రేమించాడు.
అపరౌ మన్త్రిణౌ దృష్ట్వా ప్రభూతబలవాహనౌ మన్త్రిత్వే చక్రతుశ్చేచ్ఛామ్ అస్మిన్మర్త్యే ద్విజోత్తమాః
ఇతర ఇద్దరు, అతని గొప్ప బలవాహనాలను చూసి, తమ ఇష్టానుసారం మానవ లోకంలో మంత్రులయ్యారు, బ్రాహ్మణులారా.
తన్మధ్యే యే తు నిష్కామాస్ తే బభూవుర్ ద్విజోత్తమాః విభ్రాజపుత్రస్త్వేకో ఽభూద్ బ్రహ్మదత్త ఇతి స్మృతః
వారిలో కోరికలు లేనివారు ఉత్తమ బ్రాహ్మణులుగా అయ్యారు. విభ్రాజుని కుమారుడు బ్రహ్మదత్తుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
మన్త్రిపుత్రౌ తథా చోభౌ కణ్డరీకసుబాలకౌ బ్రహ్మదత్తో ఽభిషిక్తః సన్ పురోహితవిపశ్చితా
మంత్రుల కుమారులు ఇద్దరూ కండరిక, సుబాలకులు. బ్రహ్మదత్తుడు రాజుగా అభిషేకించబడి, పండితుడైన పురోహితుడు అతనికి సలహాదారుడయ్యాడు.
పఞ్చాలరాజో విక్రాన్తః సర్వశాస్త్రవిశారదః యోగవిత్సర్వజన్తూనాం రుతవేత్తాభవత్తదా
పంచాల రాజు ధైర్యవంతుడు, అన్ని శాస్త్రాల్లో నిపుణుడు, అన్ని జీవులలో యోగాన్ని తెలిసినవాడు, వాటి ధ్వనులను అర్థం చేసుకునే నైపుణ్యం కలవాడు.
తస్య రాజ్ఞో ఽభవద్భార్యా దేవలస్యాత్మజా శుభా సంనతిర్నామ విఖ్యాతా కపిలా యాభవత్పురా
ఆ రాజుకు భార్యగా దేవలుని కుమార్తె అయిన శుభలక్షణాల కలిగిన సంతతి అనే పేరు గలవారు ఉండేవారు. ఆమెకు ముందు కపిలా అని కూడా పేరు ఉండేది.
పితృకార్యే నియుక్తత్వాద్ అభవద్బ్రహ్మవాదినీ తయా చకార సహితః స రాజ్యం రాజనన్దనః
ఆమె పితృకార్యాలలో నిమగ్నమై ఉండటం వల్ల బ్రహ్మవాదిని అయింది. ఆమెతో కలిసి రాజునందనుడు రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
కదాచిదుద్యానగతస్ తయా సహ స పార్థివః దదర్శ కీటమిథునమ్ అనఙ్గకలహాకులమ్
ఒకసారి ఆ రాజు ఆమెతో కలిసి ఉద్యానవనానికి వెళ్లినప్పుడు, ప్రేమ కలహంతో కలవరపడుతున్న కీటకాల జంటను చూశాడు.
పిపీలికామనునయన్ పరితః కీటకాముకః పఞ్చబాణాభితప్తాఙ్గః సగద్గదమువాచ హ
ఆ పురుష కీటకం చుట్టూ ఉన్న పిపీలికను అనుసరిస్తూ, ఐదు బాణాల తాపంతో శరీరం మండిపోతూ, మాటలు తడబడుతూ పలికాడు.
న త్వయా సదృశీ లోకే కామినీ విద్యతే క్వచిత్ మధ్యక్షామాతిజఘనా బృహద్వక్షో ఽభిగామినీ
ఈ లోకంలో నీవంటి ప్రేయసి ఎక్కడా లేదు. నీవు నడుము సన్నగా, నితంబాలు విస్తారంగా, వక్షస్సు విశాలంగా, నన్ను చేరువవుతున్నావు.
సువర్ణవర్ణా సుశ్రోణీ మఞ్జూక్తా చారుహాసినీ సులక్ష్యనేత్రరసనా గుడశర్కరవత్సలా
నీవు బంగారు వర్ణంతో, అందమైన నితంబాలతో, మధురమైన పూలమాలలు ధరించి, మధురంగా నవ్వుతూ, చక్కటి కళ్లతో, మధురభాషతో, బెల్లం, శర్కర వంటి తీపి పదార్థాలకు ఇష్టపడే వాడివి.
భోక్ష్యసే మయి భుక్తే త్వం స్నాసి స్నాతే తథా మయి ప్రోషితే సతి దీనా త్వం క్రుద్ధే ఽపి భయచఞ్చలా
నేను తినితే నువ్వు తింటావు, నేను స్నానం చేస్తే నువ్వు స్నానం చేస్తావు. నేను దూరంగా ఉంటే నీవు దుఃఖపడతావు, నేను కోపంగా ఉన్నా నీవు భయంతో చంచలంగా ఉంటావు.
కిమర్థం వద కల్యాణి సరోషవదనా స్థితా సా తమాహ సకోపా తు కిమ్ ఆలపసి మాం శఠ
ఓ సుందరి! నీవు కోపంగా ఎందుకు నిలబడి ఉన్నావో చెప్పు. ఆమె కోపంతో, 'ఓ మాయగాడు! నాతో ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు?' అని ప్రశ్నించింది.
త్వయా మోదకచూర్ణం తు మాం విహాయ వినేష్యతా ప్రదత్తం సమతిక్రాన్తే దినే ఽన్యస్యాః సమన్మథ
నువ్వు నాకు మోదకపు పొడి ఇచ్చి, నన్ను వదిలేసి, మరొకరితో రోజు గడిపావు, కామంతో మునిగిపోయి.
త్వత్సాదృశ్యాన్మయా దత్తమ్ అన్యస్యై వరవర్ణిని తదేకమపరాధం మే క్షన్తుమర్హసి భామిని
ఆమె నీలా ఉండటం వల్లనే, ఓ సుందరి! నేను అది ఆమెకు ఇచ్చాను. ఓ భామినీ! నా ఈ ఒక్క తప్పును క్షమించు.
నైతదేవం కరిష్యామి పునః క్వాపీహ సువ్రతే స్పృశామి పాదౌ సత్యేన ప్రసీద ప్రణతస్య మే
ఓ సతీ! ఇకపై నేను ఇలా ఎక్కడా చేయను. నిజంగా నీ పాదాలను తాకుతున్నాను. నేను నమస్కరిస్తున్నాను, దయచూపు.
ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా సా ప్రసన్నాభవత్తతః ఆత్మానమ్ అర్పయామాస మోహనాయ పిపీలికా
అతని మాటలు విని, ఆమె సంతోషించింది. వెంటనే ఆ పిపీలిక తనను మోహానికి అర్పించింది.
బ్రహ్మదత్తో ఽప్యశేషం తం జ్ఞాత్వా విస్మయమ్ ఆగమత్ సర్వసత్త్వరుతజ్ఞత్వాత్ ప్రసాదాచ్ చక్రపాణినః
బ్రహ్మదత్తుడు ఇది అంతా తెలుసుకుని ఆశ్చర్యపోయాడు. అతనికి అన్ని జీవుల ధ్వనులను అర్థం చేసుకునే శక్తి చక్రపాణి అనుగ్రహంతో లభించింది.
కథం సత్త్వరుతజ్ఞో ఽభూద్ బ్రహ్మదత్తో ధరాతలే తచ్చాభవత్కస్య కులే చక్రవాకచతుష్టయమ్
బ్రహ్మదత్తుడు భూమిపై అన్ని జీవుల ధ్వనులను అర్థం చేసుకునే వాడిగా ఎలా అయ్యాడు? ఆ చక్రవాక పక్షుల నలుగురు ఎవరి వంశంలో పుట్టారు?
తస్మిన్నేవ పురే జాతాస్ తే చ చక్రాహ్వయాస్తదా వృద్ధద్విజస్య దాయాదా విప్రా జాతిస్మరాః పురా
అదే పట్టణంలో, 'చక్ర' అనే పేరుతో వారు జన్మించారు. వారు వృద్ధ బ్రాహ్మణుని వారసులు, పూర్వజన్మలు గుర్తు చేసుకునే పురాతన బ్రాహ్మణులు.
ధృతిమాంస్తత్త్వదర్శీ చ విద్యాచణ్డస్ తపోత్సుకః నామతః కర్మతశ్చైతే సుదరిద్రస్య తే సుతాః
వారు స్థిరబుద్ధులు, సత్యాన్ని దర్శించే వారు, వేదాలు నేర్చుకున్నవారు, తపస్సుకు ఆసక్తి కలవారు. పేరు, పనిలోనూ వారు చాలా పేదవారి కుమారులు.
తపసే బుద్ధిరభవత్ తదా తేషాం ద్విజన్మనామ్ యాస్యామః పరమాం సిద్ధిమ్ ఇత్య్ ఊచుస్ తే ద్విజోత్తమాః
ఆ బ్రాహ్మణుల్లో తపస్సు చేయాలనే ఆలోచన కలిగింది. 'మేము పరమ సిద్ధిని సాధించాలి' అని ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు అన్నారు.
తతస్తద్వచనం శ్రుత్వా సుదరిద్రో మహాతపాః ఉవాచ దీనయా వాచా కిమేతదితి పుత్రకాః
ఆ మాటలు విని, మహా తపస్సు గల సుదరిద్రుడు దయనీయమైన స్వరంలో ఇలా అన్నాడు: 'ఇది ఏమిటి బిడ్డలూ?'
అధర్మ ఏష ఇతి వః పితా తాన్ అభ్యవారయత్ వృద్ధం పితరముత్సృజ్య దరిద్రం వనవాసినః
ఇది ధర్మానికి విరుద్ధమని, మీ తండ్రి మిమ్మల్ని ఆపాడు. అయినా వృద్ధుడైన తండ్రిని వదిలేసి, ఆ దరిద్రులు అడవిలో నివసించడానికి వెళ్లిపోయారు.
కో ను ధర్మో ఽత్ర భవితా మత్త్యాగాద్గతిరేవ వా ఊచుస్తే కల్పితా వృత్తిస్ తవ తాత వదస్వ తత్
ఇక్కడ ధర్మమేమిటో? బ్రతికినవారిని వదిలిపెట్టడం వల్ల ఏదైనా మార్గముందా? నీవు ఏ జీవనోపాయం ఆలోచించావో, తండ్రీ, దయచేసి చెప్పు.
విత్తమేతత్పురో రాజ్ఞః స తే దాస్యతి పుష్కలమ్ ధనం గ్రామసహస్రాణి ప్రభాతే పఠతస్తవ
నీ ముందున్న ఈ ధనం రాజుకి చెందింది. ఉదయాన్నే నీవు పఠించినప్పుడు, అతడు నీకు అపారమైన ధనాన్ని, వేల గ్రామాలను ఇస్తాడు.
యే విప్రముఖ్యాః కురుజాఙ్గలేషు దాశాస్తథా దాశపురే మృగాశ్చ కాలఞ్జరే సప్త చ చక్రవాకా యే మానసే తే వయమత్ర సిద్ధాః
కురుజాంగళంలో ఉన్న ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు, దాశపురంలో ఉన్న సేవకులు, కాలంజరంలో ఉన్న మృగాలు, మానస సరస్సులో ఉన్న ఏడుగురు చక్రవాక పక్షులు — వీరందరం ఇక్కడ సిద్ధులమయ్యాం.
ఇత్యుక్త్వా పితరం జగ్ముస్ తే వనం తపసే పునః వృద్ధో ఽపి రాజభవనం జగామాత్మార్థసిద్ధయే
ఇలా తండ్రితో చెప్పి, వారు మళ్లీ తపస్సు కోసం అడవికి వెళ్లిపోయారు. వృద్ధుడు కూడా తన ప్రయోజనం కోసం రాజభవనానికి వెళ్లాడు.