ప్రవృత్తధర్మాః సంవృత్తా లోకా ముదితమానసాః విష్ణోర్దత్తప్రతిజ్ఞస్య శ్రుత్వారినిధనే గిరమ్
విష్ణువు శత్రువులను నశింపజేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసిన మాటలు విని, లోకాలు ధర్మంలో స్థిరంగా, హృదయపూర్వకంగా ఆనందించాయి.
తతో ఽభయం విష్ణువచః శ్రుత్వా దైత్యాశ్చ దానవాః ఉద్యోగం విపులం చక్రుర్ యుద్ధాయ విజయాయ చ
అప్పుడు విష్ణువు భరోసా ఇచ్చిన మాటలు విని, దైత్యులు, దానవులు గొప్పగా యుద్ధానికి, విజయానికి సన్నద్ధమయ్యారు.
మయస్తు కాఞ్చనమయం త్రినల్వాయతమక్షయమ్ చతుశ్చక్రం సువిపులం సుకల్పితమహాయుగమ్
నాకు మాత్రం బంగారు తో చేసిన, మూడు అర్ధ యోజనాల పొడవు, ఎప్పటికీ చెక్కు పోని, నాలుగు గొప్ప చక్రాలతో, విస్తారంగా, అద్భుతంగా నిర్మించిన గొప్ప యోగంతో కూడిన రథం ఉండేది.
కిఙ్కిణీజాలనిర్ఘోషం ద్వీపిచర్మపరిష్కృతమ్ రుచిరం రత్నజాలైశ్చ హేమజాలైశ్చ శోభితమ్
ఆ రథం చిన్న గంటల మ్రోగుతో గంభీరంగా వినిపించేది, పులి, చిరుత చర్మాలతో అలంకరించబడింది, రత్నాల వలయాలు, బంగారు జాలాలతో అందంగా మెరిసేది.
ఈహామృగగణాకీర్ణం పక్షిపఙ్క్తివిరాజితమ్ దివ్యాస్త్రతూణీరధరం పయోధరవినాదితమ్
ఆ రథం చుట్టూ నీలగాయల గుంపులతో నిండి, పక్షుల వరుసలతో అలంకరించబడి, దివ్యమైన బాణాల తుంపాలతో సిద్ధంగా ఉండి, మేఘగర్జనల వంటి శబ్దంతో మారుమోగేది.
స్వక్షం రథవరోదారం సూపస్థం గగనోపమమ్ గదాపరిఘసమ్పూర్ణం మూర్తిమన్తమివార్ణవమ్
దాని అక్షం విశాలంగా, గొప్పదిగా, బాగా అమర్చబడింది; ఆకాశాన్ని పోలి ఉండేది. గదలు, ఇనుప దండాలతో నిండినది, మూర్తిరూపమైన సముద్రంలా కనిపించేది.
హేమకేయూరవలయం స్వర్ణమణ్డలకూబరమ్ సపతాకధ్వజోపేతం సాదిత్యమివ మన్దరమ్
బంగారు కంకణాలు, వడలు, బంగారు వలయాకార కూబరాలతో అలంకరించబడింది. పతాకాలు, జెండాలతో కూడి, సూర్యుడు మంద్రపర్వతాన్ని అలంకరించినట్లు మెరిసేది.
గజేన్ద్రాభోగవపుషం క్వచిత్కేసరివర్చసమ్ యుక్తమృక్షసహస్రేణ సమృద్ధామ్బుదనాదితమ్
కొన్ని చోట్ల ఆ రథం ఏనుగు ప్రభావంతో, సింహపు కాంతితో మెరిసి, వేల ఎలుగుబంట్లతో జోడించబడి, నిండిన మేఘం గర్జించునట్లు శబ్దించేది.
దీప్తమాకాశగం దివ్యం రథం పరరథారుజమ్ అధ్యతిష్ఠద్రణాకాఙ్క్షీ మేరుం దీప్త ఇవాంశుమాన్
ఆ ప్రకాశవంతమైన, ఆకాశంలో పోయే దివ్య రథాన్ని, శత్రు రథాలను ఛేదించగలదిగా, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న యోధుడు, మెరుపుతో మెరుస్తూ, మెరుపు పర్వతంపై సూర్యునిలా అధిష్టించాడు.
తారముత్క్రోశవిస్తారం సర్వం హేమమయం రథమ్ శైలాకారమసంబాధం నీలాఞ్జనచయోపమమ్
ఆ రథం మొత్తం బంగారు తో తయారై, పర్వతాన్ని పోలి, విస్తారమైన, ఎక్కడా అడ్డంకులు లేని, నీలపు అంజనపు మేఘాన్ని పోలి కనిపించేది.
కార్ష్ణాయసమయం దివ్యం లోహేషాబద్ధకూబరమ్ తిమిరోద్గారికిరణం గర్జన్తమివ తోయదమ్
ఆ రథం నల్ల ఇనుముతో తయారై, దివ్యంగా, ఇనుప కూబరాలతో బలంగా, పెరుగుతున్న చీకటి కిరణాల్లా వెలిగుతూ, వర్షమేఘంలా గర్జించేది.
లోహజాలేన మహతా సగవాక్షేణ దంశితమ్ ఆయసైః పరిఘైః పూర్ణం క్షేపణీయైశ్చ ముద్గరైః
దాని మీద గొప్ప ఇనుప జాలితో, కిటికీలతో కూడి, ఇనుప దండాలు, విసిరే ముద్గరాలతో నిండినది.
ప్రాసైః పాశైశ్చ వితతైర్ అసంయుక్తైశ్చ కణ్టకైః శోభితం త్రాసయానైశ్చ తోమరైశ్చ పరశ్వధైః
ప్రాసాలు, పాశాలు విస్తరించి, కలిపి పెట్టని ముల్లు తో అలంకరించబడి, భయంకరమైన తుంపాలు, పరశువులతో మెరిసింది.
ఉద్యన్తం ద్విషతాం హేతోర్ ద్వితీయమివ మన్దరమ్ యుక్తం ఖరసహస్రేణ సో ఽధ్యారోహద్రథోత్తమమ్
శత్రువులను నాశనం చేయటానికి పైకి ఎగసిన, రెండవ మంద్రపర్వతంలా, వేల గాడిదలతో జోడించబడి, అతడు ఆ ఉత్తమ రథాన్ని ఎక్కాడు.
విరోచనస్తు సంక్రుద్ధో గదాపాణిరవస్థితః ప్రముఖే తస్య సైన్యస్య దీప్తశృఙ్గ ఇవాచలః
విరోచనుడు కోపంతో, గదను చేతిలో పట్టుకొని, తన సైన్యం ముందు, అగ్నిశిఖరంతో ఉన్న పర్వతంలా నిలిచాడు.
యుక్తం రథసహస్రేణ హయగ్రీవస్తు దానవః స్యన్దనం వాహయామాస సపత్నానీకమర్దనః
హయగ్రీవుడు అనే దానవుడు, వేల రథాలతో జోడించబడి, శత్రు సైన్యాన్ని నశింపజేయాలని ఉద్దేశించి తన రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
వ్యాయతం కిష్కుసాహస్రం ధనుర్విస్ఫారయన్మహత్ వరాహః ప్రముఖే తస్థౌ సప్రరోహ ఇవాచలః
వరాహం ముందు నిలబడి, వేల బాణాల తంతులను లాగుతూ, గొప్ప ధనుస్సును ఎక్కిపట్టి, మొక్కలు మొలిచిన పర్వతంలా కనిపించాడు.
ఖరస్తు విక్షరన్దర్పాన్ నేత్రాభ్యాం రోషజం జలమ్ స్ఫురద్దన్తోష్ఠనయనః సఙ్గ్రామం సో ఽభ్యకాఙ్క్షత
ఖరం గర్వంతో ఉప్పొంగి, కన్నీళ్లను కోపంతో కళ్ల ద్వారా కార్చి, పళ్లూ, పెదవులూ, కళ్ళూ కంపించుతూ, యుద్ధాన్ని ఆత్రంగా ఎదురుచూశాడు.
త్వష్టా త్వష్టగజం ఘోరం యానమాస్థాయ దానవః వ్యూహితుం దానవవ్యూహం పరిచక్రామ వీర్యవాన్
త్వష్ట అనే దానవుడు, భయంకరమైన ప్రత్యేకంగా తయారైన ఏనుగుపై ఎక్కి, దానవ సైన్యాన్ని అమర్చేందుకు చుట్టూ తిరిగాడు.
విప్రచిత్తిసుతః శ్వేతః శ్వేతకుణ్డలభూషణః శ్వేతశైలప్రతీకాశో యుద్ధాయాభిముఖే స్థితః
విప్రచిత్తి కుమారుడు శ్వేతుడు, తెల్ల కుండలాలతో అలంకరించబడి, తెల్ల పర్వతంలా మెరిసి, యుద్ధానికి ఎదురుగా నిలిచాడు.
అరిష్టో బలిపుత్రశ్చ వరిష్ఠో ఽద్రిశిలాయుధః యుద్ధాయాభిముఖస్తస్థౌ ధరాధరవికమ్పనః
బలి కుమారుడు అరిష్టుడు, కొండ రాళ్లను ఆయుధాలుగా వాడడంలో అగ్రగణ్యుడు, యుద్ధానికి ఎదురుగా నిలబడి, భూమిని, పర్వతాలను కంపింపజేశాడు.
కిశోరస్త్వతిసంహర్షాత్ కిశోర ఇతి చోదితః సబలా దానవాశ్చైవ సంనహ్యన్తే యథాక్రమమ్
కిశోరుడు ఎంతో ఆనందంతో 'కిశోరుడు' అని పిలవబడ్డాడు. దానవులు తమ సైన్యాలతో క్రమంగా సిద్ధమయ్యారు.
అభవద్దైత్యసైన్యస్య మధ్యే రవిరివోదితః లమ్బస్తు నవమేఘాభః ప్రలమ్బామ్బరభూషణః
దైత్య సైన్య మధ్యలో, లంబుడు కొత్త మేఘంలా, నల్లని వస్త్రాలతో అలంకరించబడి, ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
దైత్యవ్యూహగతో భాతి సనీహార ఇవాంశుమాన్ స్వర్భానురాస్యయోధీ తు దశనోష్ఠేక్షణాయుధః
దైత్యుల వ్యూహంలో ప్రవేశించిన స్వర్భాను, మబ్బులోని సూర్యుడిలా మెరిసాడు. అతడు యుద్ధానికి సిద్ధమై, నోరు, పళ్ళు, పెదవులు, కళ్లతో ఆయుధాలు పట్టుకున్నాడు.
హసంస్తిష్ఠతి దైత్యానాం ప్రముఖే స మహాగ్రహః అన్యే హయగతాస్తత్ర గజస్కన్ధగతాః పరే
ఆ మహాగ్రహుడు దైత్యుల ముందర నిలబడి నవ్వాడు. మరికొందరు గుర్రాలపై, ఇంకొందరు ఏనుగులపై ఎక్కి ఉన్నారు.
సింహవ్యాఘ్రగతాశ్చాన్యే వరాహర్క్షేషు చాపరే కేచిత్ఖరోష్ట్రయాతారః కేచిచ్ఛ్వాపదవాహనాః
ఇంకొందరు సింహాలు, పులులపై, మరికొందరు పందులు, ఎలుగుబంట్లపై, కొందరు గాడిదలు, ఒంటెలపై, మరికొందరు అడవి జంతువులను వాహనాలుగా చేసుకున్నారు.
పత్తినస్త్వపరే దైత్యా భీషణా వికృతాననాః ఏకపాదార్ధపాదాశ్చ ననృతుర్యుద్ధకాఙ్క్షిణః
ఇంకొందరు దైత్యులు కాలినడక సైనికులు, భయంకరమైనవారు, వక్రమైన ముఖాలతో, కొందరు ఒక కాలు, ఇంకొందరు అర కాలు కలవారు, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా నాట్యం చేశారు.
ఆస్ఫోటయన్తో బహవః క్ష్వేడన్తశ్చ తథా పరే హృష్టశార్దూలనిర్ఘోషా నేదుర్దానవపుంగవాః
చాలామంది చేతులు కొట్టారు, మరికొందరు గర్జించారు. ప్రముఖ దానవులు ఉత్సాహంతో ఉన్న పులుల గర్జనలతో అరచారు.
తే గదాపరిఘైరుగ్రైః శిలాముసలపాణయః బాహుభిః పరిఘాకారైస్ తర్జయన్తి స్మ దేవతాః
వారు భయంకరమైన గదలు, పరఘాలు, రాళ్లు, ముషలాలతో, తమ చేతులు పరఘాల్లా చేసి దేవతలను బెదిరించారు.
పాశైః ప్రాసైశ్చ పరిఘైస్ తోమరాఙ్కుశపట్టిశైః చిక్రీడుస్తే శతఘ్నీభిః శతధారైశ్చ ముద్గరైః
వారు కట్టెలు, కటారాలు, పరఘాలు, తుంగాలు, అంకుశాలు, కత్తులతో, శతఘ్నులు, అనేక ముఖాల ముద్గరాలతో ఆడుకున్నారు.