దదృశుస్తే స్థితం దేవం దివ్యే లోకమయే రథే తే కృతాఞ్జలయః సర్వే దేవాః శక్రపురోగమాః
అక్కడ దేవతలు ఆ దివ్యునిని, లోకాలన్నింటినీ కలిగిన ఆ రథంలో నిలబడి ఉన్నవాడిని చూశారు. ఇంద్రుని నాయకత్వంలో ఉన్న అందరు దేవతలు చేతులు జోడించి నమస్కరించారు.
జయశబ్దం పురస్కృత్య శరణ్యం శరణం గతాః స తేషాం తాం గిరం శ్రుత్వా విష్ణుర్దైవతదైవతమ్
విజయధ్వని చేస్తూ, రక్షకుడైన వానిని ఆశ్రయించారు. వారి మాటలు విని, దేవతలకు దేవుడైన విష్ణువు స్పందించాడు.
మనశ్చక్రే వినాశాయ దానవానాం మహామృధే ఆకాశే తు స్థితో విష్ణుర్ ఉత్తమం వపురాస్థితః
ఆ మహాయుద్ధంలో దానవులను నశింపజేయాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు. ఆ సమయంలో విష్ణువు ఆకాశంలో నిలబడి, తన పరమ రూపాన్ని ధరించాడు.
ఉవాచ దేవతాః సర్వాః సప్రతిజ్ఞమిదం వచః శాన్తిం వ్రజత భద్రం వో మా భైష్ట మరుతాం గణాః
అప్పుడు ఆయన ప్రతిజ్ఞతో కూడిన మాటలు అన్నాడు: 'మీరు శాంతిగా ఉండండి, మేలు కలుగుగాక, మరుత్ గణమా, భయపడకండి.'
జితా మే దానవాః సర్వే త్రైలోక్యం పరిగృహ్యతామ్ తే తస్య సత్యసంధస్య విష్ణోర్వాక్యేన తోషితాః
'నేను దానవులను అంతా జయించాను; మీరు మూడు లోకాలను స్వాధీనం చేసుకోండి.' విష్ణువు చెప్పిన నిజమైన మాటలకు దేవతలు సంతోషించారు.
దేవాః ప్రీతిం సమాజగ్ముః ప్రాశ్యామృతమివోత్తమమ్ తతస్తమః సంహృతం తద్ వినేశుశ్చ బలాహకాః
దేవతలు అమృతాన్ని రుచి చూసినట్టు ఆనందాన్ని పొందారు. వెంటనే అంధకారం తొలగిపోయింది, మేఘాలు కూడా కనుమరుగయ్యాయి.
ప్రవవుశ్చ శివా వాతాః ప్రశాన్తాశ్చ దిశో దశ శుద్ధప్రభాణి జ్యోతీంషి సోమశ్చక్రుః ప్రదక్షిణామ్
మంగళకరమైన గాలులు వీశాయి, పది దిశలు ప్రశాంతంగా మారాయి, నిర్మలమైన వెలుతురులు మెరిశాయి, చంద్రుడు దక్షిణవైపు తిరిగాడు.
న విగ్రహం గ్రహాశ్చక్రుః ప్రశాన్తాశ్చాపి సిన్ధవః విరజస్కాభవన్మార్గా నాకవర్గాదయస్త్రయః
గ్రహాలు కలహించలేదు, నదులు ప్రశాంతంగా మారాయి, మార్గాలు నిర్మలంగా మారాయి, ఆకాశంలోని మూడు వర్గాలు పవిత్రంగా మారాయి.
యథార్థమూహుః సరితో నాపి చుక్షుభిరే ఽర్ణవాః ఆసఞ్ఛుభానీన్ద్రియాణి నరాణామన్తరాత్మసు
నదులు సహజంగా ప్రవహించాయి, సముద్రాలు అలలేకుండా నిలకడగా ఉన్నాయి, మనుషుల హృదయాల్లో పవిత్రమైన ఇంద్రియాలు ఉట్టిపడాయి.
మహర్షయో వీతశోకా వేదాన్ ఉచ్చైరధీయత యజ్ఞేషు చ హవిః పాకం శివమాప చ పావకః
మహర్షులు దుఃఖం లేకుండా, వేదాలను గట్టిగా పారాయణం చేశారు. యజ్ఞాల్లో అగ్ని హవిస్సును స్వీకరించి, మంగళకరంగా మారింది.
ప్రవృత్తధర్మాః సంవృత్తా లోకా ముదితమానసాః విష్ణోర్దత్తప్రతిజ్ఞస్య శ్రుత్వారినిధనే గిరమ్
విష్ణువు శత్రువులను నశింపజేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసిన మాటలు విని, లోకాలు ధర్మంలో స్థిరంగా, హృదయపూర్వకంగా ఆనందించాయి.
తతో ఽభయం విష్ణువచః శ్రుత్వా దైత్యాశ్చ దానవాః ఉద్యోగం విపులం చక్రుర్ యుద్ధాయ విజయాయ చ
అప్పుడు విష్ణువు భరోసా ఇచ్చిన మాటలు విని, దైత్యులు, దానవులు గొప్పగా యుద్ధానికి, విజయానికి సన్నద్ధమయ్యారు.
మయస్తు కాఞ్చనమయం త్రినల్వాయతమక్షయమ్ చతుశ్చక్రం సువిపులం సుకల్పితమహాయుగమ్
నాకు మాత్రం బంగారు తో చేసిన, మూడు అర్ధ యోజనాల పొడవు, ఎప్పటికీ చెక్కు పోని, నాలుగు గొప్ప చక్రాలతో, విస్తారంగా, అద్భుతంగా నిర్మించిన గొప్ప యోగంతో కూడిన రథం ఉండేది.
కిఙ్కిణీజాలనిర్ఘోషం ద్వీపిచర్మపరిష్కృతమ్ రుచిరం రత్నజాలైశ్చ హేమజాలైశ్చ శోభితమ్
ఆ రథం చిన్న గంటల మ్రోగుతో గంభీరంగా వినిపించేది, పులి, చిరుత చర్మాలతో అలంకరించబడింది, రత్నాల వలయాలు, బంగారు జాలాలతో అందంగా మెరిసేది.
ఈహామృగగణాకీర్ణం పక్షిపఙ్క్తివిరాజితమ్ దివ్యాస్త్రతూణీరధరం పయోధరవినాదితమ్
ఆ రథం చుట్టూ నీలగాయల గుంపులతో నిండి, పక్షుల వరుసలతో అలంకరించబడి, దివ్యమైన బాణాల తుంపాలతో సిద్ధంగా ఉండి, మేఘగర్జనల వంటి శబ్దంతో మారుమోగేది.
స్వక్షం రథవరోదారం సూపస్థం గగనోపమమ్ గదాపరిఘసమ్పూర్ణం మూర్తిమన్తమివార్ణవమ్
దాని అక్షం విశాలంగా, గొప్పదిగా, బాగా అమర్చబడింది; ఆకాశాన్ని పోలి ఉండేది. గదలు, ఇనుప దండాలతో నిండినది, మూర్తిరూపమైన సముద్రంలా కనిపించేది.
హేమకేయూరవలయం స్వర్ణమణ్డలకూబరమ్ సపతాకధ్వజోపేతం సాదిత్యమివ మన్దరమ్
బంగారు కంకణాలు, వడలు, బంగారు వలయాకార కూబరాలతో అలంకరించబడింది. పతాకాలు, జెండాలతో కూడి, సూర్యుడు మంద్రపర్వతాన్ని అలంకరించినట్లు మెరిసేది.
గజేన్ద్రాభోగవపుషం క్వచిత్కేసరివర్చసమ్ యుక్తమృక్షసహస్రేణ సమృద్ధామ్బుదనాదితమ్
కొన్ని చోట్ల ఆ రథం ఏనుగు ప్రభావంతో, సింహపు కాంతితో మెరిసి, వేల ఎలుగుబంట్లతో జోడించబడి, నిండిన మేఘం గర్జించునట్లు శబ్దించేది.
దీప్తమాకాశగం దివ్యం రథం పరరథారుజమ్ అధ్యతిష్ఠద్రణాకాఙ్క్షీ మేరుం దీప్త ఇవాంశుమాన్
ఆ ప్రకాశవంతమైన, ఆకాశంలో పోయే దివ్య రథాన్ని, శత్రు రథాలను ఛేదించగలదిగా, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న యోధుడు, మెరుపుతో మెరుస్తూ, మెరుపు పర్వతంపై సూర్యునిలా అధిష్టించాడు.
తారముత్క్రోశవిస్తారం సర్వం హేమమయం రథమ్ శైలాకారమసంబాధం నీలాఞ్జనచయోపమమ్
ఆ రథం మొత్తం బంగారు తో తయారై, పర్వతాన్ని పోలి, విస్తారమైన, ఎక్కడా అడ్డంకులు లేని, నీలపు అంజనపు మేఘాన్ని పోలి కనిపించేది.
కార్ష్ణాయసమయం దివ్యం లోహేషాబద్ధకూబరమ్ తిమిరోద్గారికిరణం గర్జన్తమివ తోయదమ్
ఆ రథం నల్ల ఇనుముతో తయారై, దివ్యంగా, ఇనుప కూబరాలతో బలంగా, పెరుగుతున్న చీకటి కిరణాల్లా వెలిగుతూ, వర్షమేఘంలా గర్జించేది.
లోహజాలేన మహతా సగవాక్షేణ దంశితమ్ ఆయసైః పరిఘైః పూర్ణం క్షేపణీయైశ్చ ముద్గరైః
దాని మీద గొప్ప ఇనుప జాలితో, కిటికీలతో కూడి, ఇనుప దండాలు, విసిరే ముద్గరాలతో నిండినది.
ప్రాసైః పాశైశ్చ వితతైర్ అసంయుక్తైశ్చ కణ్టకైః శోభితం త్రాసయానైశ్చ తోమరైశ్చ పరశ్వధైః
ప్రాసాలు, పాశాలు విస్తరించి, కలిపి పెట్టని ముల్లు తో అలంకరించబడి, భయంకరమైన తుంపాలు, పరశువులతో మెరిసింది.
ఉద్యన్తం ద్విషతాం హేతోర్ ద్వితీయమివ మన్దరమ్ యుక్తం ఖరసహస్రేణ సో ఽధ్యారోహద్రథోత్తమమ్
శత్రువులను నాశనం చేయటానికి పైకి ఎగసిన, రెండవ మంద్రపర్వతంలా, వేల గాడిదలతో జోడించబడి, అతడు ఆ ఉత్తమ రథాన్ని ఎక్కాడు.
విరోచనస్తు సంక్రుద్ధో గదాపాణిరవస్థితః ప్రముఖే తస్య సైన్యస్య దీప్తశృఙ్గ ఇవాచలః
విరోచనుడు కోపంతో, గదను చేతిలో పట్టుకొని, తన సైన్యం ముందు, అగ్నిశిఖరంతో ఉన్న పర్వతంలా నిలిచాడు.
యుక్తం రథసహస్రేణ హయగ్రీవస్తు దానవః స్యన్దనం వాహయామాస సపత్నానీకమర్దనః
హయగ్రీవుడు అనే దానవుడు, వేల రథాలతో జోడించబడి, శత్రు సైన్యాన్ని నశింపజేయాలని ఉద్దేశించి తన రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
వ్యాయతం కిష్కుసాహస్రం ధనుర్విస్ఫారయన్మహత్ వరాహః ప్రముఖే తస్థౌ సప్రరోహ ఇవాచలః
వరాహం ముందు నిలబడి, వేల బాణాల తంతులను లాగుతూ, గొప్ప ధనుస్సును ఎక్కిపట్టి, మొక్కలు మొలిచిన పర్వతంలా కనిపించాడు.
ఖరస్తు విక్షరన్దర్పాన్ నేత్రాభ్యాం రోషజం జలమ్ స్ఫురద్దన్తోష్ఠనయనః సఙ్గ్రామం సో ఽభ్యకాఙ్క్షత
ఖరం గర్వంతో ఉప్పొంగి, కన్నీళ్లను కోపంతో కళ్ల ద్వారా కార్చి, పళ్లూ, పెదవులూ, కళ్ళూ కంపించుతూ, యుద్ధాన్ని ఆత్రంగా ఎదురుచూశాడు.
త్వష్టా త్వష్టగజం ఘోరం యానమాస్థాయ దానవః వ్యూహితుం దానవవ్యూహం పరిచక్రామ వీర్యవాన్
త్వష్ట అనే దానవుడు, భయంకరమైన ప్రత్యేకంగా తయారైన ఏనుగుపై ఎక్కి, దానవ సైన్యాన్ని అమర్చేందుకు చుట్టూ తిరిగాడు.
విప్రచిత్తిసుతః శ్వేతః శ్వేతకుణ్డలభూషణః శ్వేతశైలప్రతీకాశో యుద్ధాయాభిముఖే స్థితః
విప్రచిత్తి కుమారుడు శ్వేతుడు, తెల్ల కుండలాలతో అలంకరించబడి, తెల్ల పర్వతంలా మెరిసి, యుద్ధానికి ఎదురుగా నిలిచాడు.