విష్ణుత్వం శృణు విష్ణోశ్చ హరిత్వం చ కృతే యుగే వైకుణ్ఠత్వం చ దేవేషు కృష్ణత్వం మానుషేషు చ
విష్ణువు యొక్క దైవత్వాన్ని, కృతయుగంలో హరిగా, దేవతలలో వైకుంఠుడిగా, మనుషులలో కృష్ణుడిగా అవతరించిన విషయాన్ని విను.
ఈశ్వరస్య హి తస్యైషా కర్మణాం గహనా గతిః సంప్రత్యతీతాన్భవ్యాంశ్చ శృణు రాజన్యథాతథమ్
ఆ పరమేశ్వరుని కార్యాలు ఎంత లోతైనవో. గతంలో జరిగినవి, ఇప్పుడున్నవి, రాబోయేవి — ఇవన్నీ నిజంగా ఎలా ఉన్నాయో విను, ఓ రాజా.
అవ్యక్తో వ్యక్తలిఙ్గస్థో య ఏష భగవాన్ప్రభుః నారాయణో హ్యనన్తాత్మా ప్రభవో ఽవ్యయ ఏవ చ
అవ్యక్తంగా ఉన్నా, స్పష్టమైన రూపంలో నివసించే ఈ భగవంతుడు, నారాయణుడు, అనంతాత్మ, సర్వానికి మూలమైనవాడు, ఎప్పటికీ నశించని వాడు.
ఏష నారాయణో భూత్వా హరిరాసీత్సనాతనః బ్రహ్మా వాయుశ్చ సోమశ్చ ధర్మః శక్రో బృహస్పతిః
ఈ నారాయణుడు హరిగా అవతరించి, శాశ్వతుడిగా ఉన్నాడు. ఆయనే బ్రహ్మ, వాయువు, సోముడు, ధర్ముడు, శక్రుడు, బృహస్పతి కూడా.
అదితేరపి పుత్రత్వమ్ ఏవ యాతి యుగే యుగే ఏష విష్ణురితి ఖ్యాత ఇన్ద్రస్యావరజో విభుః
ప్రతి యుగంలో ఈ విష్ణువు అదితి కుమారుడిగా జన్మిస్తాడు. ఇంద్రునికి తమ్ముడిగా, మహాశక్తివంతుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
ప్రసాదజం హ్యస్య విభోర్ అదిత్యాః పుత్రకారణమ్ వధార్థం సురశత్రూణాం దైత్యదానవరక్షసామ్
ఈ పరమేశ్వరుని అనుగ్రహంతో, అదితి కుమారుడిగా అవతరించడం, దేవతలకు శత్రువులైన దైత్య, దానవ, రాక్షసులను సంహరించడానికే జరుగుతుంది.
ప్రధానాత్మా పురా హ్యేష బ్రహ్మాణమసృజత్ప్రభుః సో ఽసృజత్పూర్వపురుషః పురాకల్పే ప్రజాపతీన్
ఈ ప్రభువు, ప్రాధాన్యమైన ఆత్మతో, పూర్వకాలంలో బ్రహ్మను సృష్టించాడు. ఆ మొదటి పురుషుడు, గత కల్పంలో ప్రజాపతులను సృష్టించాడు.
అసృజన్మానవాంస్తత్ర బ్రహ్మవంశాననుత్తమాన్ తేభ్యో ఽభవన్మహాత్మభ్యో బహుధా బ్రహ్మ శాశ్వతమ్
అక్కడ ఆయన మనువులను, బ్రహ్మ వంశాలలో అత్యుత్తములను సృష్టించాడు. ఆ మహాత్ముల నుంచి అనేక రూపాలలో శాశ్వతమైన బ్రహ్మ వెలిసింది.
ఏతదాశ్చర్యభూతస్య విష్ణోః కర్మానుకీర్తనమ్ కీర్తనీయస్య లోకేషు కీర్త్యమానం నిబోధ మే
ఇప్పుడు ఈ విష్ణువు అద్భుతమైన కార్యాలను, లోకాల్లో కీర్తించదగిన వాటిని, ప్రజలు పొగడుతున్న వాటిని నా ద్వారా విను.
వృతే వృత్రవధే తత్ర వర్తమానే కృతే యుగే ఆసీత్త్రైలోక్యవిఖ్యాతః సఙ్గ్రామస్తారకామయః
వృత్రాసురుని వధ జరిగిన తరువాత, కృతయుగంలో, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధమైన తారకామయ యుద్ధం జరిగింది.
యత్ర తే దానవా ఘోరాః సర్వే సఙ్గ్రామదుర్జయాః ఘ్నన్తి దేవగణాన్సర్వాన్ సయక్షోరగరాక్షసాన్
ఆ యుద్ధంలో భయంకరమైన దానవులు, యుద్ధంలో అపరాజితులై, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులతో కూడిన దేవతా గణాల్ని సంహరించారు.
తే వధ్యమానా విముఖాః క్షీణప్రహరణా రణే త్రాతారం మనసా జగ్ముర్ దేవం నారాయణం ప్రభుమ్
అప్పుడు దేవతలు, యుద్ధంలో చనిపోతూ, ఆయుధాలు తగ్గిపోతూ, భయంతో, మనసులో రక్షకుడిని కోరుతూ నారాయణుడైన ప్రభువుని ఆశ్రయించారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే మేఘా నిర్వాణాఙ్గారవర్చసః సార్కచన్ద్రగ్రహగణం ఛాదయన్తో నభస్తలమ్
అంతలో, ఆర్పిన అగ్నికణాల వర్ణంతో ఉన్న మేఘాలు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, గ్రహాలను ఆవరించి, ఆకాశాన్ని కమ్మేశాయి.
చణ్డా విద్యుద్గణోపేతా ఘోరనిర్హ్రాదకారిణః అన్యోన్యవేగాభిహతాః ప్రవవుః సహ మారుతాః
విద్యుత్తుల సమూహాలతో కూడిన భయంకరమైన మేఘాలు, భయానకమైన గర్జనలు చేస్తూ, పరస్పర వేగంతో ఢీకొని, గాలులతో కలిసి వీచాయి.
దీప్తతోయాశనిపనైర్ వజ్రవేగానలానిలైః రవైః సుఘోరైరుత్పాతైర్ దహ్యమానమ్ ఇవామ్బరమ్
దహనమైన నీరు, మెరుపులు, వజ్రాల వేగం, అగ్ని, గాలులతో, భయంకరమైన శబ్దాలు, అపశకునాలతో, ఆకాశం కాలిపోతున్నట్టు కనిపించింది.
తత ఉల్కాసహస్రాణి నిపేతుః ఖగతాన్యపి దివ్యాని చ విమానాని ప్రపతన్త్యుత్పతన్తి చ
తర్వాత, వేలాది ఉల్కలు ఆకాశం నుంచి పడ్డాయి. దివ్య విమానాలు కూడా కిందికి దిగుతూ, పైకి ఎగురుతూ కనిపించాయి.
చతుర్యుగాన్తపర్యాయే లోకానాం యద్భయం భవేత్ అరూపవన్తి రూపాణి తస్మిన్నుత్పాతలక్షణే
నాలుగు యుగాల చివరలో, లోకాలకు భయము కలిగినప్పుడు, రూపాలు తమ ఆకారాన్ని కోల్పోతాయి. ఇది భయంకరమైన విపత్తు రాబోతుందనే సంకేతం.
జాతం చ నిష్ప్రభం సర్వం న ప్రాజ్ఞాయత కించన తిమిరౌఘపరిక్షిప్తా న రేజుశ్చ దిశో దశ
అప్పుడు ప్రతిదీ వెలుగు కోల్పోయి మసకబారిపోయింది. ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు. పది దిశలు గాఢమైన చీకటిలో మునిగి, ఎక్కడా వెలుగు కనిపించలేదు.
వివేశ రూపిణీ కాలీ కాలమేఘావగుణ్ఠితా ద్యౌర్న భాత్యభిభూతార్కా ఘోరేణ తమసావృతా
ఆ సమయంలో కాలి దేవి రూపాన్ని ధరించి, కాలమేఘాలతో కప్పబడినవిగా లోకంలో ప్రవేశించింది. ఆకాశం వెలుగు కోల్పోయింది, సూర్యుడు కమ్మబడిపోయాడు, భయంకరమైన చీకటి అన్నింటినీ కప్పేసింది.
తాన్ఘనౌఘాన్స తిమిరాన్ దోర్భ్యామాక్షిప్య స ప్రభుః వపుః సందర్శయామాస దివ్యం కృష్ణవపుర్హరిః
ఆ ప్రభువు తన రెండు చేతులతో ఆ చీకటి మేఘాలను పట్టుకుని, తన దివ్యమైన కృష్ణవర్ణ రూపాన్ని — హరిదేవుని రూపాన్ని — ప్రదర్శించాడు.
బలాహకాఞ్జననిభం బలాహకతనూరుహమ్ తేజసా వపుషా చైవ కృష్ణం కృష్ణమివాచలమ్
ఆయన రూపం మేఘంలా నలుపుగా, జుట్టు మేఘాల తంతువుల్లా మెరిసిపోతూ, తన కాంతితో నల్లటి పర్వతంలా కనిపించాడు.
దీప్తపీతామ్బరధరం తప్తకాఞ్చనభూషణమ్ ధూమాన్ధకారవపుషం యుగాన్తాగ్నిమివోత్థితమ్
ఆయన మెరిసే పసుపు వస్త్రాన్ని ధరించి, కరిగిన బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, పొగలాంటి చీకటి వర్ణంతో, యుగాంతంలో ఉద్భవించే అగ్నిలా కనిపించాడు.
చతుర్ద్విగుణపీనాంసం కిరీటచ్ఛన్నమూర్ధజమ్ బభౌ చామీకరప్రఖ్యైర్ ఆయుధైరుపశోభితమ్
ఆయన భుజాలు నాలుగు రెట్లు విస్తరించి, కిరీటం జుట్టును కప్పి, బంగారు వలె మెరిసే ఆయుధాలతో అలంకరించబడి ప్రకాశించాడు.
చన్ద్రార్కకిరణోద్ద్యోతం గిరికూటమివోచ్ఛ్రితమ్ నన్దకానన్దితకరం శరాశీవిషధారిణమ్
ఆయన చంద్రుని, సూర్యుని కిరణాలతో మెరిసిపోతూ, పర్వత శిఖరంలా ఎత్తుగా, నందక ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని ఆనందిస్తూ, పాముల వలె బాణాలను ధరించి ఉన్నాడు.
శక్తిచిత్రబలోదగ్రం శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్ విష్ణుశైలం క్షమామూలం శ్రీవృక్షం శార్ఙ్గశృఙ్గిణమ్
వివిధ ఆయుధాలతో, అపారమైన బలంతో, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, విష్ణుపర్వతంలా, భూమికి ఆధారంగా, శ్రీ వృక్షంలా, శారంగ ధనుస్సును కొమ్ముగా ధరించి ఉన్నాడు.
త్రిదశోదారఫలదం స్వర్గస్త్రీచారుపల్లవమ్ సర్వలోకమనఃకాన్తం సర్వసత్త్వమనోహరమ్
ఆయన దేవతలకు కోరికలు తీర్చేవాడు, స్వర్గస్త్రీల వలె అందమైన కొమ్మలతో, అన్ని లోకాలకూ ప్రియమైనవాడు, సమస్త జీవులకు ఆకర్షణీయమైనవాడు.
నానవిమానవిటపం తోయదామ్బుమధుస్రవమ్ విద్యాహంకారసారాఢ్యం మహాభూతప్రరోహణమ్
అనేక విమానాల శిఖరాలతో అలంకరించబడి, మేఘ జలామృతంతో తడిసి, జ్ఞానం, అహంకారం సారంగా నిలిచి, మహాభూతాల మొక్కలా విరివిగా పెరిగాడు.
విశేషపత్రైర్నిచితం గ్రహనక్షత్రపుష్పితమ్ దైత్యలోకమహాస్కన్ధం మర్త్యలోకప్రకాశితమ్
ప్రత్యేకమైన ఆకులతో కప్పబడి, గ్రహ నక్షత్రాలతో పుష్పించబడి, దానవ లోకానికి గొప్ప కాండంలా, మానవ లోకాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు.
సాగరాకారనిర్హ్రాదం రసాతలమహాశ్రయమ్ మృగేన్ద్రపాశైర్వితతం పక్షజన్తునిషేవితమ్
సముద్రంలా గర్జించి, పాతాళంలా విస్తారంగా ఆధారంగా ఉండి, సింహాల వంటి ప్రభువుల బంధాలతో వ్యాపించి, రెక్కలున్న జంతువుల సేవతో ఉన్నాడు.
శీలార్థచారుగన్ధాఢ్యం సర్వలోకమహాద్రుమమ్ అవ్యక్తానన్తసలిలం వ్యక్తాహంకారఫేనిలమ్
ధర్మం, అర్థం పరిమళంతో పరిపూర్ణంగా, సమస్త లోకాల మహావృక్షంగా, అవ్యక్తమైన అనంత జలాలతో, వ్యక్తమైన అహంకారాన్ని నురుగు వలె కలిగి ఉన్నాడు.