తత్ర కశ్చోద్భవస్తుభ్యం కేన వాసి న యోజితః కః స్రష్టా కశ్చ తే గోప్తా కేన నామ్నా విధీయసే
నీకు ఆది ఎవరు? నిన్ను ఎవరు నియమించారు? నీ సృష్టికర్త ఎవరు? నిన్ను కాపాడేవాడు ఎవరు? నిన్ను ఏ పేరుతో పిలుస్తారు?
ఏక ఇత్యుచ్యతే లోకైర్ అవిచిన్త్యః సహస్రదృక్ తత్సంయోగేన భవతోః కర్మ నామావగచ్ఛతామ్
ప్రపంచంలో వాడు 'ఒక్కడు' అని పిలవబడతాడు, అతడు అర్థం కానివాడు, వెయ్యి కళ్లున్నవాడు. అతడి అనుగ్రహంతో మీ ఇద్దరికీ మీ కర్మలు, పేర్లు తెలుస్తాయి.
నావయోః పరమం లోకే కించిదస్తి మహామతే ఆవాభ్యాం ఛాద్యతే విశ్వం తమసా రజసాథ వై
ఓ మహామతివంతుడా! ఈ లోకంలో మాకంటే పైగా ఏదీ లేదు. మేము ఇద్దరం కలసి ఈ విశ్వాన్ని చీకటి, రాజసికతతో కప్పేస్తున్నాం.
రజస్తమోమయావావామ్ ఋషీణామ్ అవలఙ్ఘితౌ ఛాద్యమానౌ ధర్మశీలౌ దుస్తరౌ సర్వదేహినామ్
మేమిద్దరం రాజసం, తమస్సుతో కూడినవాళ్లం; ఋషులను మించిపోయాం; ధర్మాన్ని పాటించేవాళ్లం అయినా, మానవులందరికీ మమ్మల్ని జయించడం చాలా కష్టం, మేము దాగి ఉన్నా కూడా.
ఆవాభ్యాముహ్యతే లోకో దుష్కరాభ్యాం యుగే యుగే ఆవామర్థశ్చ కామశ్చ యజ్ఞః స్వర్గపరిగ్రహః
ప్రతి యుగంలో మేమిద్దరిని జయించడం చాలా కష్టం, అందుకే లోకం మాయలో పడిపోతుంది. మేమే కారణం, కోరిక, యజ్ఞం, స్వర్గప్రాప్తి కూడా మేమే.
సుఖం యత్ర ముదా యుక్తం యత్ర శ్రీః కీర్తిరేవ చ యేషాం యత్కాఙ్క్షితం చైవ తత్తదావాం విచిన్తయ
ఎక్కడ ఆనందంతో కూడిన సుఖం ఉంటుందో, ఎక్కడ శ్రీమంత్యం, కీర్తి ఉంటాయో, ఎవరికైనా ఏది కావాలో, ఆ విషయాన్ని మేమిద్దరం ఆలోచిస్తాం.
యత్నాద్ యోగవతో దృష్ట్యా యోగః పూర్వం మయార్జితః తం సమాధాయ గుణవత్ సత్త్వం చాస్మి సమాశ్రితః
యత్నంతో, యోగదృష్టితో ముందుగా నేను యోగాన్ని సాధించాను. దాన్ని స్థిరపరిచి, గుణాలతో కూడిన సత్త్వాన్ని ఆశ్రయించాను.
యః పరో యోగమతిమాన్ యోగాఖ్యః సత్త్వమేవ చ రజసస్తమసశ్చైవ యః స్రష్టా విశ్వసంభవః
యోగంతో, జ్ఞానంతో పరిపూర్ణుడైన వాడు, యోగం, సత్త్వం అనే పేర్లతో పిలవబడే వాడు, రాజసం, తమస్సును సృష్టించినవాడు, ఈ విశ్వానికి మూలకారణం.
తతో భూతాని జాయన్తే సాత్త్వికానీతరాణి చ స ఏవ హి యువాం నాంశే వశీ దేవో హనిష్యతి
అతడినుంచి సత్త్వగుణంతో కూడినవాళ్లు, ఇతర ప్రాణులు పుట్టారు. నిజంగా, ఆ దేవుడు తన భాగంతో మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ జయిస్తాడు.
స్వపన్నేవ తతః శ్రీమాన్ బహుయోజనవిస్తృతమ్ బాహుం నారాయణో బ్రహ్మా కృతవానాత్మమాయయా
తర్వాత, నిద్రలో ఉన్న శ్రీమంతుడు నారాయణుడు తన స్వశక్తితో అనేక యోజనాల పొడవైన తన భుజం నుండి బ్రహ్మను సృష్టించాడు.
కృష్యమాణౌ తతస్తస్య బాహునా బాహుశాలినః చేరతుస్తౌ విగలితౌ శకునావివ పీవరౌ
ఆ మహాశక్తివంతుడి భుజం ద్వారా లాగబడుతున్నప్పుడు, ఆ ఇద్దరూ విడివిడిగా, బరువైన పక్షుల్లా సంచరించారు.
తతస్తావాహతుర్గత్వా తదా దేవం సనాతనమ్ పద్మనాభం హృషీకేశం ప్రణిపత్య స్థితావుభౌ
తర్వాత, వారు ఇద్దరూ వెళ్లి, శాశ్వతుడైన పద్మనాభుడిని, హృషీకేశుడిని నమస్కరించి, ఆయన ఎదుట నిలబడ్డారు.
జానీవస్త్వాం విశ్వయోనిం త్వామేకం పురుషోత్తమమ్ త్వమావాం పాహి హేత్వర్థమ్ ఇదం నౌ బుద్ధికారణమ్
మేము నిన్ను విశ్వానికి మూలంగా, ఒక్కటైన పరమపురుషుడిగా తెలుసు. మమ్మల్ని రక్షించు, ఇదే మా రాకకు కారణం.
అమోఘదర్శనః స త్వం యతస్త్వాం విద్వః శాశ్వతమ్ తతస్త్వామాగతావావామ్ అభితః ప్రసమీక్షితుమ్
నీవు ఎప్పుడూ తప్పు చూపని వాడవు, శాశ్వతుడవు అని మేము తెలుసు. అందుకే మేము నిన్ను ప్రత్యక్షంగా దర్శించడానికి ఇక్కడికి వచ్చాము.
తదిచ్ఛామో వరం దేవ త్వత్తో ఽద్భుతమ్ అరిందమ అమోఘదర్శనో ఽసి త్వం నమస్తే సమితింజయ
ఓ అద్భుతమైన దేవా! శత్రువులను జయించేవాడా! నీ వద్ద నుండి మేము ఒక వరం కోరుకుంటున్నాం. నీవు ఎప్పుడూ తప్పు చూపని వాడవు. సమరంలో విజేతవు, నీకు నమస్కారం.
కిమర్థం హి ద్రుతం బ్రూతం వరం హ్యసురసత్తమౌ దత్తాయుష్కౌ పునర్భూయో రహో జీవితుమ్ ఇచ్ఛథః
ఓ అసురశ్రేష్ఠులారా! మిమ్మల్ని మళ్ళీ ఆయుష్షు ఇచ్చి, మీరు మరలా రహస్యంగా బ్రతకాలని ఎందుకు కోరుకుంటున్నారు? దయచేసి త్వరగా చెప్పండి.
యస్మిన్న కశ్చిన్మృతవాన్ దేవ తస్మిన్ప్రభో వధమ్ తమిచ్ఛావో వధశ్చైవ త్వత్తో నో ఽస్తు మహావ్రత
ప్రభూ, మీ సన్నిధిలో ఎవరూ మరణించలేదు. మేము మీ చేత మరణాన్ని కోరుతున్నాము, మహావ్రతుడా, మాకు మరణం మీ నుంచే కలగాలని ఆశిస్తున్నాము.
బాఢం యువాం తు ప్రవరౌ భవిష్యత్కాలసంభవే భవిష్యతో న సందేహః సత్యమేతద్బ్రవీమి వామ్
అవును, భవిష్యత్తులో మీరు ఇద్దరూ ముఖ్యులవుతారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నేను మీ ఇద్దరికీ నిజం చెబుతున్నాను.
వరం ప్రదాయాథ మహాసురాభ్యాం సనాతనో విశ్వవరః సురోత్తమః రజస్తమోవర్గభవాయనౌ యమౌ మమన్థ తావూరుతలేన వై ప్రభుః
ఆ ఇద్దరు మహాసురులకు వరం ఇచ్చి, శాశ్వతుడైన విశ్వేశ్వరుడు, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, రజస్సు మరియు తమస్సు గుణాల నుంచి జన్మించిన యముడు, యమిని తన తొడతో కలిపి మథించాడు.
స్థిత్వా చ తస్మిన్కమలే బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం వరః ఊర్ధ్వబాహుర్మహాతేజాస్ తపో ఘోరం సమాశ్రితః
ఆ కమలంపై కూర్చొని, బ్రహ్మవేత్తల్లో శ్రేష్ఠుడైన బ్రహ్మ, చేతులు పైకి ఎత్తి, మహాతేజస్సుతో, ఘోరమైన తపస్సు ఆచరించాడు.
ప్రజ్వలన్నివ తేజోభిర్ భాభిః స్వాభిస్తమోనుదః బభాసే సర్వధర్మస్థః సహస్రాంశురివాంశుభిః
తన స్వంత తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, తన కాంతులతో చీకటిని తొలగిస్తూ, అన్ని ధర్మాలలో స్థిరంగా ఉండి, వెయ్యి కిరణాల సూర్యుడిలా మెరిసిపోయాడు.
అథాన్యద్రూపమాస్థాయ శంభుర్నారాయణో ఽవ్యయః ఆజగామ మహాతేజా యోగాచార్యో మహాయశాః
అప్పుడు శంభువు, నాశ్వరతలేని నారాయణుడు, మహాతేజస్సుతో, యోగాచార్యుడిగా, మహాయశస్సుతో, మరో రూపాన్ని ధరించి అక్కడికి వచ్చాడు.
సాంఖ్యాచార్యో హి మతిమాన్ కపిలో బ్రాహ్మణో వరః ఉభావపి మహాత్మానౌ స్తువన్తౌ క్షేత్రతత్పరౌ
సాంఖ్యశాస్త్రంలో ప్రావీణ్యమున్న, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన కపిలుడు, ఇద్దరూ మహాత్ములు, క్షేత్రానికి అంకితమై, ఆయనను స్తుతించారు.
తౌ ప్రాప్తావూచతుస్తత్ర బ్రహ్మాణమమితౌజసమ్ పరావరవిశేషజ్ఞౌ పూజితౌ చ మహర్షిభిః
వారు ఇద్దరూ అక్కడికి వచ్చి, అపారమైన తేజస్సున్న బ్రహ్మను, పరమాధమాల తేడా తెలిసినవారిగా, మహర్షులచే పూజింపబడి, సంభాషించారు.
బ్రహ్మాత్మదృఢబన్ధశ్చ విశాలో జగదాస్థితః గ్రామణీః సర్వభూతానాం బ్రహ్మా త్రైలోక్యపూజితః
బ్రహ్మ స్వయాన్ని బలంగా అనుసంధానించుకుని, విశాలంగా, జగత్తులో స్థిరంగా ఉండి, సమస్త భూతాలకు నాయకుడై, మూడు లోకాల్లో పూజింపబడుతున్నాడు.
తయోస్తద్వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మాభ్యాహృతయోగవిత్ త్రీనిమాన్ కృతవాంల్లోకాన్ యథేయం బ్రహ్మణః శ్రుతిః
వారి మాటలు విని, యోగవిద్యలో నిపుణుడైన బ్రహ్మ, బ్రహ్మవేదంలో చెప్పిన ప్రకారం, ఈ మూడు లోకాలను సృష్టించాడు.
పుత్రం చ శంభవే చైకం సముత్పాదితవానృషిః తస్యాగ్రే వాగ్యతస్తస్థౌ బ్రహ్మా తామసమవ్యయమ్
అలాగే, శంభువుకు ఒక కుమారుడిని సృష్టించాడు. అతని ముందర బ్రహ్మ, మాటలను నియంత్రించి, ఆ చీకటి స్థితిలో మౌనంగా నిలిచాడు.
సోత్పన్నమాత్రో బ్రహ్మాణమ్ ఉక్తవాన్మానసః సుతః కిం కుర్మస్తవ సాహాయ్యం బ్రవీతు భగవానృషిః
ఆ మనసు పుట్టిన కుమారుడు పుట్టిన వెంటనే బ్రహ్మను అడిగాడు: 'మీకు సహాయం చేయడానికి మేమేమి చేయాలి? భగవంతుడైన ఋషి చెప్పాలి.'
య ఏష కపిలో బ్రహ్మ నారాయణమయస్తథా వదతే భవతస్తత్త్వం తత్కురుష్వ మహామతే
'ఇతడు కపిలుడు, బ్రహ్మా, నారాయణ స్వరూపుడూ. ఇతడు మీ సత్యస్వరూపాన్ని తెలిపాడు. మహామతివంతుడా, అదే చేయండి.'
బ్రహ్మణస్తు తదర్థం తు తదా భూయః సముత్థితః శుశ్రూషురస్మి యువయోః కిం కరోమి కృతాఞ్జలిః
అప్పుడు బ్రహ్మ ఆ ఉద్దేశ్యంతో మళ్లీ లేచి, 'మీరిద్దరికీ సేవ చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను; నేను ఏమి చేయాలి?' అని చేతులు జోడించి అన్నాడు.