దదర్శ చాపి పురుషం స్వపన్తం పర్వతోపమమ్ సలిలే ఽర్ధమథో మగ్నం జీమూతమివ సాగరే
అప్పుడతడు పర్వతంలా పెద్దవాడైన ఒక మనిషిని, నీటిలో అరవంతు మునిగిపోయి, మేఘంలా సముద్రంలో నిద్రిస్తున్నట్టు చూశాడు.
జ్వలన్తమివ తేజోభిర్ గోయుక్తమివ భాస్కరమ్ శర్వర్యాం జాగ్రతమివ భాసన్తం స్వేన తేజసా
ఆయన తేజస్సుతో మంటలు మండుతున్నట్టు, ఆవులతో కూడిన సూర్యునిలా, రాత్రిలో తానే వెలిగుతూ, తన ప్రకాశంతో ప్రకాశించేవాడిగా కనిపించాడు.
దేవం ద్రష్టుమిహాయాతః కో భవానితి విస్మయాత్ తథైవ స మునిః కుక్షిం పునరేవ ప్రవేశితః
‘దేవుని దర్శించడానికి ఇక్కడికి వచ్చినవాడు నువ్వెవరు?’ అని ఆశ్చర్యంతో ఆ ముని ఆలోచించగా, వెంటనే అతడిని మళ్లీ కడుపులోకి తీసుకుపోయారు.
సమ్ప్రవిష్టః పునః కుక్షిం మార్కణ్డేయో ఽతివిస్మయః తథైవ తు పునర్భూయో విజానన్స్వప్నదర్శనమ్
మళ్లీ కడుపులోకి ప్రవేశించిన మర్కండేయుడు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. అయినా, ఇది కలలో చూసిన దృశ్యమేనని మళ్లీ గుర్తుపట్టాడు.
స తథైవ యథాపూర్వం యో ధరామటతే పురా పుణ్యతీర్థజలోపేతాం వివిధాన్యాశ్రమాణి చ
అప్పటిలాగే, పూర్వం లాగా, పవిత్రతీర్థ జలాలతో నిండిన భూమిని,色色 ఆశ్రమాలను తిరిగాడు.
క్రతుభిర్యజమానాశ్చ సమాప్తవరదక్షిణాన్ అపశ్యద్దేవకుక్షిస్థాన్ యాజకాఞ్ఛతశో ద్విజాన్
అతడు దేవుని కడుపులో వందలాది యజ్ఞకర్తలను, యజ్ఞాలు పూర్తిచేసి దక్షిణలు స్వీకరించిన యాజకులను, ద్విజులను చూశాడు.
సద్వృత్తమాస్థితాః సర్వే వర్ణా బ్రాహ్మణపూర్వకాః చత్వారశ్చాశ్రమాః సమ్యగ్ యథోద్దిష్టా మయా తవ
అందరూ బ్రాహ్మణులను ముందుగా ఉంచుకుని, సద్బుద్ధితో ఉన్నారు. నేను నీకు వివరించినట్టు, నాలుగు ఆశ్రమాలు కూడా సరిగ్గా పాటించబడుతున్నాయి.
ఏవం వర్షశతం సాగ్రం మార్కణ్డేయస్య ధీమతః చరతః పృథివీం సర్వాం న కుక్ష్యన్తః సమీక్షితః
అలా, మర్కండేయుడు శత సంవత్సరాలకంటే ఎక్కువ కాలం భూమి అంతటా తిరిగినా, కడుపులో మరేదీ చూడలేకపోయాడు.
తతః కదాచిదథ వై పునర్వక్త్రాద్వినిఃసృతః సుప్తం న్యగ్రోధశాఖాయాం బాలమేకం నిరైక్షత
అప్పుడొకసారి, అతడు మళ్లీ నోటి ద్వారా బయటకు వచ్చి, ఒక వటవృక్ష శాఖపై నిద్రిస్తున్న చిన్నపిల్లను చూశాడు.
తథైవైకార్ణవజలే నీహారేణావృతామ్బరే అవ్యగ్రః క్రీడతే లోకే సర్వభూతవివర్జితే
అదే విధంగా, ఒక్కటి మాత్రమే ఉన్న సముద్రంలో, మబ్బులతో కప్పబడిన ఆకాశంలో, ఆ బాలుడు ఎలాంటి కలవరమూ లేకుండా, ప్రాణులు లేని లోకంలో ఆడుకుంటూ ఉన్నాడు.
స మునిర్విస్మయావిష్టః కౌతూహలసమన్వితః బాలమాదిత్యసంకాశం నాశక్నోదభివీక్షితుమ్
ఆ ముని ఆశ్చర్యంతో, కుతూహలంతో నిండిపోయి, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్న ఆ బాలుణ్ణి నేరుగా చూడలేకపోయాడు.
స చిన్తయంస్తథైకాన్తే స్థిత్వా సలిలసంనిధౌ పూర్వదృష్టమిదం మేనే శఙ్కితో దేవమాయయా
అతడు ఒంటరిగా నీటి దగ్గర నిలబడి, 'ఇదే నేను ముందుగా చూసిన దృశ్యం' అని ఆలోచిస్తూ, ఇది దేవుని మాయేనేమో అని అనుమానించాడు.
అగాధసలిలే తస్మిన్ మార్కణ్డేయః సవిస్మయః ప్లవంస్తథార్తిమ్ అగమద్ భయాత్సంత్రస్తలోచనః
ఆ లోతైన నీటిలో మర్కండేయుడు ఆశ్చర్యంతో తేలుతూ, భయంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసి, బాధతో మునిగిపోయాడు.
స తస్మై భగవానాహ స్వాగతం బాలయోగవాన్ బభాషే మేఘతుల్యేన స్వరేణ పురుషోత్తమః
అప్పుడు భగవంతుడు, మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో, 'స్వాగతం బాలా, యోగశక్తితో నిండినవాడా!' అని పలికాడు.
మా భైర్వత్స న భేతవ్యమ్ ఇహైవాయాహి మే ఽన్తికమ్ మార్కణ్డేయో మునిస్త్వాహ బాలం తం శ్రమపీడితః
‘బయపడకురా వత్సా, ఇక్కడ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. నా దగ్గరికి రా’ అని భగవంతుడు పలికాడు. అలాగని మర్కండేయ ముని అలసటతో, బాధతో ఆ బాలుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
కో మాం నామ్నా కీర్తయతి తపః పరిభవన్మమ దివ్యం వర్షసహస్రాఖ్యం ధర్షయన్నివ మే వయః
‘ఎవరు నా పేరును పిలుస్తున్నారు? నా తపస్సును తక్కువగా చూస్తూ, నా దివ్యమైన వేల సంవత్సరాల వయస్సును సవాలు చేస్తున్నట్టు మాట్లాడుతున్నారు?’
న హ్యేష వః సమాచారో దేవేష్వపి మమోచితః మాం బ్రహ్మాపి హి దేవేశో దీర్ఘాయురితి భాషతే
మీరు చేసిన పని దేవతల్లో కూడా శోభించదు, నాకు కూడా తగదు. దేవతల అధిపతి బ్రహ్మ కూడా, ఎంతకాలం జీవించగలిగినవాడైనా, నాకు ఇలా మాట్లాడడు.
కస్తమో ఘోరమాసాద్య మామద్య త్యక్తజీవితః మార్కణ్డేయేతి మాముక్త్వా మృత్యుమీక్షితుమర్హతి
ఎవరైనా ఇంతటి భయంకరమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కొని, నా కోసం తన ప్రాణాన్ని వదిలేస్తాడా? 'మార్కండేయ' అని పిలిచి, మరణాన్ని ఎదుర్కొనాలని ఎవరు కోరుకుంటారు?
ఏవమాభాష్య తం క్రోధాన్ మార్కణ్డేయో మహామునిః తథైవ భగవాన్భూయో బభాషే మధుసూదనః
అలా కోపంతో ఆయనతో మాట్లాడిన తర్వాత, మహాముని మార్కండేయుడిని మధుసూదనుడు మళ్లీ అదే విధంగా సంభోదించాడు.
అహం తే జనకో వత్స హృషీకేశః పితా గురుః ఆయుష్ప్రదాతా పౌరాణః కిం మాం త్వం నోపసర్పసి
నీవు నా బిడ్డవు, నేను నీ తండ్రిని, హృషీకేశుడిని, గురువుని, ప్రాచీన కాలంలో నీకు ఆయుష్షు ఇచ్చినవాడిని. మరి నువ్వు నాకు దగ్గర why రావడం లేదు?
మాం పుత్రకామః ప్రథమం పితా తే ఽఙ్గిరసో మునిః పూర్వమారాధయామాస తపస్తీవ్రం సమాశ్రితః
నీవు పుట్టాలని కోరుకుని, నీ తండ్రి అంగిరసుడు ముని, గతంలో కఠినమైన తపస్సు చేసి, ముందుగా నన్ను ఆరాధించాడు.
తతస్త్వాం ఘోరతపసా ప్రావృణోదమితౌజసమ్ ఉక్తవానహమాత్మస్థం మహర్షిమ్ అమితౌజసమ్
ఆ తరువాత అతని ఘోర తపస్సు వల్ల, అపారమైన శక్తితో నిన్ను పొందాడు. నీవు అంతటి మహర్షివి, నిత్యం ఆత్మలో నిలిచినవాడివని నేను ప్రకటించాను.
కః సముత్సహతే చాన్యో యో న భూతాత్మకాత్మజః ద్రష్టుమేకార్ణవగతం క్రీడన్తం యోగవర్త్మనా
ప్రాణుల అధిపతికి పుట్టినవాడు కాకుండా, మరొకరు ఎవరు ధైర్యంగా యోగమార్గంలో ఏకార్ణవంలో ఆడుకుంటున్న నన్ను చూడగలరు?
తతః ప్రహృష్టవదనో విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః మూర్ధ్ని బద్ధాఞ్జలిపుటో మార్కణ్డేయో మహాతపాః
అప్పుడా మహాతపస్వి మార్కండేయుడు, ఆనందంతో ముఖం వెలిగిపోయి, ఆశ్చర్యంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసి, చేతులు మడిచి తలపై పెట్టాడు.
నామగోత్రే తతః ప్రోచ్య దీర్ఘాయుర్లోకపూజితః తస్మై భగవతే భక్త్యా నమస్కారమథాకరోత్
తన పేరు, వంశాన్ని చెప్పి, దీర్ఘాయువు, లోకంలో గౌరవించబడినవాడైన ఆయన, భగవంతునికి భక్తితో నమస్కరించాడు.
ఇచ్ఛేయం తత్త్వతో మాయామ్ ఇమాం జ్ఞాతుం తవానఘ యదేకార్ణవమధ్యస్థః శేషే త్వం బాలరూపవాన్
నీ మాయను నిజంగా తెలుసుకోవాలని నేను కోరుతున్నాను, పాపరహితుడా! ఏకార్ణవ మధ్యలో నీవు బాలరూపంలో ఎలా ఉన్నావో తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
కింసంజ్ఞశ్చైవ భగవాంల్ లోకే విజ్ఞాయసే ప్రభో తర్కయే త్వాం మహాత్మానం కో హ్యన్యః స్థాతుమర్హతి
ప్రభూ! ఈ లోకంలో నిన్ను ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? నిన్ను మహాత్ముడిగా నేను ఆలోచిస్తున్నాను. మరొకరు నీ స్థాయిలో నిలబడగలరా?
అహం నారాయణో బ్రహ్మన్ సర్వభూతవినాశనః అహం సహస్రశీర్షాఖ్యో యః పదైరభిసంజ్ఞితః
బ్రాహ్మణా! నేను నారాయణుడిని, సమస్త భూతాలను నశింపజేసేవాడిని. నేను సహస్రశీర్షుడిగా, ఆ పేర్లతో ప్రసిద్ధుడిగా ఉన్నాను.
ఆదిత్యవర్ణః పురుషో మఖే బ్రహ్మమయో మఖః అహమగ్నిర్హవ్యవాహో యాదసాం పతిరవ్యయః
నేను సూర్యవర్ణుడిని, యజ్ఞస్వరూపుడిని, బ్రహ్మమయుడిని. నేను హవిస్సును స్వీకరించే అగ్నిని, సముద్రజలాల అధిపతిని, నశించని వాడిని.
అహమిన్ద్రపదే శక్రో వర్షాణాం పరివత్సరః అహం యోగీ యుగాఖ్యస్య యుగాన్తావర్త ఏవ చ
ఇంద్ర పదవిలో నేను శక్రుడిని, వర్షాలలో సంవత్సరాన్ని, యుగంలో యోగిని, యుగాంతంలో సంచలనాన్ని నేనే.