కమ్పితం మానసం చైవ హంసకారణ్డవాకులమ్ త్రిశృఙ్గపర్వతశ్చైవ కుమారీ చ సరిద్వరా
మానస సరస్సు కూడా కంపించబడింది, అది హంసలు, నెమళ్ళతో నిండివుంది. అలాగే త్రిశృంగ అనే పర్వతం, కుమారి అనే ప్రసిద్ధ నది ఉన్నాయి.
తుషారచయసంఛన్నో మన్దరశ్చాపి పర్వతః ఉశీరబిన్దుశ్చ గిరిశ్ చన్ద్రప్రస్థస్తథాద్రిరాట్
మందర పర్వతం మంచుతో కప్పబడి ఉంది. ఉశీరబిందు అనే పర్వతం, చంద్రప్రస్థ అనే పర్వతాధిపతి కూడా ఉన్నాయి.
ప్రజాపతిగిరిశ్చైవ తథా పుష్కరపర్వతః దేవాభ్రపర్వతశ్చైవ తథా వై రేణుకో గిరిః
ప్రజాపతి పర్వతం, పుష్కర పర్వతం, దేవాభ్ర పర్వతం, అలాగే రేణుక అనే పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.
క్రౌఞ్చః సప్తర్షిశైలశ్చ ధూమ్రవర్ణశ్చ పర్వతః ఏతే చాన్యే చ గిరయో దేశా జనపదాస్తథా
క్రౌంచ పర్వతం, సప్తర్షి పర్వతం, ధూమ్రవర్ణ అనే పర్వతం, ఇవి మాత్రమే కాదు, ఇంకా అనేక పర్వతాలు, ప్రాంతాలు, జనపదాలు ఉన్నాయి.
నద్యః ససాగరాః సర్వాః సో ఽకమ్పయత దానవః కపిలశ్చ మహీపుత్రో వ్యాఘ్రవాంశ్చైవ కమ్పితః
అన్ని నదులు, సముద్రాలు ఆ దానవుడు కంపించాడు. భూమిపుత్రుడైన కపిలుడు, వ్యాఘ్రవాన్ కూడా ఆందోళనకు లోనయ్యారు.
ఖేచరాశ్చ సతీపుత్రాః పాతాలతలవాసినః గణస్తథా పరో రౌద్రో మేఘనామాఙ్కుశాయుధః
ఆకాశంలో సంచరించే వారు, సతీపుత్రులు, పాతాళంలో నివసించే వారు, అలాగే మేఘ అనే భయంకర గణం, అంకుశాయుధంతో ఉన్నారు.
ఊర్ధ్వగో భీమవేగశ్చ సర్వ ఏవాభికమ్పితాః గదీ శూలీ కరాలశ్చ హిరణ్యకశిపుస్తదా
ఎత్తుగా సంచరించే వారు, భయంకర వేగంతో ఉన్న వారు అందరూ కంపించబడ్డారు. గదాధారి, శూలధారి, కరాళుడు, హిరణ్యకశిపుడు కూడా అప్పట్లో ఉన్నారు.
జీమూతఘనసంకాశో జీమూతఘననిఃస్వనః జీమూతఘననిర్ఘోషో జీమూత ఇవ వేగవాన్
అతను మేఘాల సముదాయంలా కనిపించాడు, మేఘాల గర్జనలా శబ్దం చేశాడు, మేఘాల వేగంతో పరుగెత్తాడు.
దేవారిర్దితిజో వీరో నృసింహం సముపాద్రవత్ సముత్పత్య తతస్తీక్ష్ణైర్ మృగేన్ద్రేణ మహానఖైః తదోంకారసహాయేన విదార్య నిహతో యుధి
దేవతలకు శత్రువైన, దితి కుమారుడైన వీరుడు నరసింహుని మీద దూకాడు. ఆ సమయంలో సింహరాజు తన పదునైన గోరులతో, ఓంకార ధ్వనితో సహాయంగా, యుద్ధంలో అతన్ని చీల్చి చంపాడు.
మహీ చ కాలశ్చ శశీ నభశ్చ గ్రహాశ్చ సూర్యశ్చ దిశశ్చ సర్వాః నద్యశ్చ శైలాశ్చ మహార్ణవాశ్చ గతాః ప్రసాదం దితిపుత్రనాశాత్
భూమి, కాలం, చంద్రుడు, ఆకాశం, గ్రహాలు, సూర్యుడు, అన్ని దిశలు, నదులు, పర్వతాలు, మహాసముద్రాలు — ఇవన్నీ దితిపుత్రుని నాశనం వల్ల ప్రశాంతతను పొందాయి.
తతః ప్రముదితా దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః తుష్టువుర్నామభిర్దివ్యైర్ ఆదిదేవం సనాతనమ్
అప్పుడూ ఆనందంతో ఉన్న దేవతలు, తపస్సులో నిబద్ధమైన ఋషులు, ఆ ఆదిదేవుడైన శాశ్వతుని నామాలతో మహిమను గానం చేశారు.
యత్త్వయా విహితం దేవ నారసింహమిదం వపుః ఏతదేవార్చయిష్యన్తి పరావరవిదో జనాః
దేవా, నీవు ప్రదర్శించిన ఈ నరసింహ రూపాన్ని, లోకంలోని ఉన్నతమైనదీ, తక్కువదీ తెలిసిన వారు మాత్రమే పూజిస్తారు.
భవాన్బ్రహ్మా చ రుద్రశ్చ మహేన్ద్రో దేవసత్తమః భవాన్కర్తా వికర్తా చ లోకానాం ప్రభవో ఽవ్యయః
నీవు, బ్రహ్మా, రుద్రుడు, మహేంద్రుడు — దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు. నీవే సృష్టికర్త, సంహారకుడు, లోకాలకూ మారుపడని మూలకారణమైనవాడు.
పరాం చ సిద్ధిం చ పరం చ దేవం పరం చ మన్త్రం పరమం హవిశ్చ పరం చ ధర్మం పరమం చ విశ్వం త్వామాహురగ్ర్యం పురుషం పురాణమ్
పరమమైన సిద్ధి, పరమదేవుడు, పరమ మంత్రం, పరమ హవిసు, పరమ ధర్మం, పరమ విశ్వం — ఇవన్నీ నిన్నే పురాతన పురుషుడిగా, శ్రేష్ఠుడిగా పిలుస్తారు.
పరం శరీరం పరమం చ బ్రహ్మ పరం చ యోగం పరమాం చ వాణీమ్ పరం రహస్యం పరమాం గతిం చ త్వామాహురగ్ర్యం పురుషం పురాణమ్
పరమమైన శరీరం, పరమ బ్రహ్మం, పరమ యోగం, పరమ వాక్కు, పరమ రహస్యం, పరమ గమ్యం — ఇవన్నీ నిన్నే పురాతన పురుషుడిగా, శ్రేష్ఠుడిగా అంటారు.
ఏవం పరస్యాపి పరం పదం యత్ పరం పరస్యాపి పరం చ దేవమ్ పరం పరస్యాపి పరం చ భూతం త్వామాహురగ్ర్యం పురుషం పురాణమ్
పరమ స్థానం, పరమ దేవుడు, పరమ భూతం — ఇవన్నీ అత్యున్నతమైనవాటిని మించి ఉన్నవిగా నిన్నే పురాతన పురుషుడిగా, శ్రేష్ఠుడిగా అంటారు.
పరం పరస్యాపి పరం రహస్యం పరం పరస్యాపి పరం మహత్త్వమ్ పరం పరస్యాపి పరం మహద్యత్ త్వామాహురగ్ర్యం పురుషం పురాణమ్
పరమ రహస్యం, పరమ మహిమ, పరమ విశాలత — ఇవన్నీ అత్యున్నతమైనవాటిని మించి ఉన్నవిగా నిన్నే పురాతన పురుషుడిగా, శ్రేష్ఠుడిగా అంటారు.
పరం పరస్యాపి పరం నిధానం పరం పరస్యాపి పరం పవిత్రమ్ పరం పరస్యాపి పరం చ దాన్తం త్వామాహురగ్ర్యం పురుషం పురాణమ్
పరమ నిధి, పరమ పవిత్రత, పరమ దమనం — ఇవన్నీ అత్యున్నతమైనవాటిని మించి ఉన్నవిగా నిన్నే పురాతన పురుషుడిగా, శ్రేష్ఠుడిగా అంటారు.
ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ సర్వలోకపితామహః స్తుత్వా నారాయణం దేవం బ్రహ్మలోకం గతః ప్రభుః
ఇలా చెప్పి, సమస్త లోకాలకూ పితామహుడైన భగవంతుడు, నారాయణుని స్తుతించి, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
తతో నదత్సు తూర్యేషు నృత్యన్తీష్వప్సరఃసు చ క్షీరోదస్యోత్తరం కూలం జగామ హరిరీశ్వరః
ఆ సమయంలో తూర్యాలు మోగుతుండగా, అప్సరసలు నాట్యం చేస్తుండగా, హరి అనే ప్రభువు క్షీరసాగర ఉత్తర తీరానికి వెళ్లాడు.
నారసింహం వపుర్దేవః స్థాపయిత్వా సుదీప్తిమత్ పౌరాణం రూపమాస్థాయ ప్రయయౌ గరుడధ్వజః
నరసింహుని ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని స్థాపించి, పురాతన రూపాన్ని ధరించిన గరుత్మంతుడైన ప్రభువు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
అష్టచక్రేణ యానేన భూతయుతేన భాస్వతా అవ్యక్తప్రకృతిర్దేవః స్వస్థానం గతవాన్ప్రభుః
ఎనిమిది చక్రాలున్న ప్రకాశవంతమైన రథంపై, భూతగణాలతో కూడి, అవ్యక్త స్వభావముతో ఉన్న దేవుడు తన స్వస్థానానికి చేరాడు.
కథితం నరసింహస్య మాహాత్మ్యం విస్తరేణ చ పునస్తస్యైవ మాహాత్మ్యమ్ అన్యద్విస్తరతో వద
నరసింహుని మహిమను విస్తృతంగా వివరించాను. ఇప్పుడు ఆయన యొక్క మరో మహిమను కూడా పూర్తిగా వివరించు.
పద్మరూపమభూదేతత్ కథం హేమమయం జగత్ కథం చ వైష్ణవీ సృష్టిః పద్మమధ్యే ఽభవత్పురా
ఈ పద్మరూపం ఎలా ఏర్పడింది? జగత్ ఎలా బంగారు వర్ణంగా మారింది? పద్మ మధ్యలో వైష్ణవ సృష్టి ఎలా పుట్టింది?
శ్రుత్వా చ నరసింహస్య మాహాత్మ్యం రవినన్దనః విస్మయోత్ఫుల్లనయనః పునః పప్రచ్ఛ కేశవమ్
నరసింహుని మహిమను విని, రవినందనుడు ఆశ్చర్యంతో కళ్లు విప్పి, మళ్లీ కేశవుని అడిగాడు.
కథం పాద్మే మహాకల్పే తవ పద్మమయం జగత్ జలార్ణవగతస్యేహ నాభౌ జాతం జనార్దన
పద్మంలో మహాకల్పంలో, నీ పద్మరూప జగత్ నీ నాభి నుండి సముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు ఎలా పుట్టింది, జనార్దనా?
ప్రభావాత్పద్మనాభస్య స్వపతః సాగరామ్భసి పుష్కరే చ కథం భూతా దేవాః సర్షిగణాః పురా
పద్మనాభుని ప్రభావంతో, ఆయన సముద్రంలో నిద్రిస్తున్నప్పుడు, పద్మంలో దేవతలు, ఋషుల సమూహాలు ఎలా పుట్టాయి?
ఏతదాఖ్యాహి నిఖిలం యోగం యోగవిదాం పతే శృణ్వతస్తస్య మే కీర్తిం న తృప్తిరుపజాయతే
యోగవిద్యలో నిపుణుడైన ప్రభూ! ఇది అంతా నాకు వివరించు. నీ మహిమ వింటూ ఉండగా నాకు తృప్తి కలగడం లేదు.
కియతా చైవ కాలేన శేతే వై పురుషోత్తమః కియన్తం వా స్వపితి చ కో ఽస్య కాలస్య సంభవః
పరమపురుషుడు ఎంతకాలం నిద్రిస్తాడు? ఎంతసేపు కలలు కంటాడు? ఈ సమయానికి ఆది ఎక్కడుంది?
కియతా వాథ కాలేన హ్య్ ఉత్తిష్ఠతి మహాయశాః కథం చోత్థాయ భగవాన్ సృజతే నిఖిలం జగత్
అతడు ఎంతకాలం తర్వాత లేచి, ఎలా లేచి, ఈ సమస్త జగత్తును ఎలా సృష్టిస్తాడో చెప్పు.