గ్రస్తే సహస్రరూపాణాం తారారూపే ప్రదర్శితే పార్వత్యా చాథ నిఃశఙ్కః శంకరో వాభవత్తతః
ఆ వేల రూపాలు అంతా లయమై, పార్వతీ తారాప్రతిమను చూపించినప్పుడు, అప్పుడు శంకరుడు సందేహం లేకుండా పోయాడు.
దృష్ట్వా జగన్మయీం తాం తు రరామ సురతప్రియః విరహోత్కణ్ఠితాం భార్యాం ప్రాప్య భూయో హిమాత్మజామ్
ప్రపంచమంతటినీ ఆవరించిన ఆమెను చూసి, సుఖాన్ని ఇష్టపడే శివుడు, వేరుపడి ఉండి తపించిన భార్య అయిన హిమవంతుని కుమార్తెను మళ్లీ పొందిన ఆనందంలో మునిగిపోయాడు.
యావద్వర్షసహస్రాన్తమ్ ఉభయో రహసిస్థయోః నానాకరణబద్ధోత్థా క్రీడాసీత్ సంతతా తయోః
వెయ్యేళ్లపాటు ఇద్దరూ ఏకాంతంగా ఉండగా, అనేక కారణాల వల్ల వారి ఆటలు నిరాటంకంగా కొనసాగాయి.
ద్వారస్థో వీరకో దేవాన్ హరదర్శనకాఙ్క్షిణః వ్యసర్జయత్ స్వకాన్యేవ గృహాణ్యాదరపూర్వకమ్
ద్వారంలో నిలబడి ఉన్న వీరకుడు, హరుడిని దర్శించాలనుకున్న దేవతలను గౌరవంగా తమ ఇళ్లకు పంపించాడు.
నాస్త్యత్రావసరో దేవా దేవ్యా సహ వృషాకపిః నిభృతః క్రీడతీత్యుక్తా యయుస్తే చ యథాగతమ్
ఇక్కడ ఇప్పుడు అవకాశం లేదు, దేవతలారా; వృషధ్వజుడు దేవితో కలిసి అంతరంగంగా క్రీడిస్తున్నాడు అని చెప్పి, వారు వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
గతే వర్షసహస్రే తు దేవాస్త్వరితమానసాః జ్వలనం చోదయామాసుర్ జ్ఞాతుం శంకరచేష్టితమ్
వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత, మనసులో ఉత్సాహంతో ఉన్న దేవతలు, శంకరుడు ఏమి చేస్తున్నాడో తెలుసుకోవాలని అగ్నిని ప్రేరేపించారు.
ప్రవిశ్య జాలరన్ధ్రేణ శుకరూపీ హుతాశనః దదృశే శయనే శర్వం రతం గిరిజయా సహ
జాలరిలోంచి పంది రూపంలో ప్రవేశించిన అగ్ని, శర్వుడు గిరిజతో కలిసి శయనంలో ఉన్నాడని చూశాడు.
దదృశే తం చ దేవేశో హుతాశం శుకరూపిణమ్ తమువాచ మహాదేవః కించిత్కోపసమన్వితః
దేవతాధిపతి, పంది రూపంలో ఉన్న అగ్నిని చూసి, మహాదేవుడు కొంత కోపంతో అతనితో మాట్లాడాడు.
నిషిక్తమర్ధం దేవ్యాం మే శుక్రస్య శుకవిగ్రహ లజ్జయా విరతిస్థాయాం త్వమర్ధం పిబ పావక
నా వీర్యంలో అర్ధం దేవిలో ప్రవేశించింది, అగ్నీ! ఆమెకు సిగ్గుతో ఆగిపోయినందున, మిగిలిన అర్ధాన్ని నువ్వు పానం చేయు.
యస్మాత్తు త్వత్కృతో విఘ్నస్ తస్మాత్త్వయ్యుపపద్యతే ఇత్యుక్తః ప్రాఞ్జలిర్వహ్నిర్ అపిబద్వీర్యమాహితమ్
నువ్వే ఈ అడ్డంకి కలిగించావు కనుక, అది నీకే వర్తిస్తుంది అని చెప్పగా, అగ్ని చేతులు జోడించి ఆ మహా వీర్యాన్ని పానంచేశాడు.
తేనాపూర్యత తాన్దేవాంస్ తత్తత్కాయవిభేదతః విపాట్య జఠరం తేషాం వీర్యం మాహేశ్వరం తతః
దాంతో, ఆ దేవతలందరూ తమ శరీర విభాగాల ప్రకారం నిండిపోయారు; వారి కడుపు చీల్చి, మహేశ్వరుని వీర్యం బయటకు వచ్చింది.
నిష్క్రాన్తే తప్తహేమాభం వితతం శంకరాశ్రమే తస్మిన్సరో మహజ్జాతం విమలం బహుయోజనమ్
అది వెలువడినప్పుడు, కరిగిన బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, శంకరుని ఆశ్రమంలో విస్తరించి, అక్కడ విశాలమైన, నిర్మలమైన సరస్సు ఏర్పడింది.
ప్రోత్ఫుల్లహేమకమలం నానావిహగనాదితమ్ తచ్ఛ్రుత్వా తు తతో దేవీ హేమద్రుమమహాజలమ్
పుష్పించిన బంగారు కమలాలతో, అనేక పక్షుల కిలకిలారావాలతో ఆ సరస్సు నిండిపోయింది. అది విని, దేవి ఆ బంగారు చెట్ల గొప్ప సరస్సు వద్దకు వెళ్లింది.
జగామ కౌతుకావిష్టా తత్సరః కనకామ్బుజమ్ తత్ర కృత్వా జలక్రీడాం తదబ్జకృతశేఖరా
ఆ బంగారు కమలాల సరస్సును ఆసక్తితో చూసేందుకు ఆమె వెళ్లింది; అక్కడ నీటిలో ఆడుకొని, ఆ కమలాలతో తలపాగా అలంకరించుకుంది.
ఉపవిష్టా తతస్తస్య తీరే దేవీ సఖీయుతా పాతుకామా చ తత్తోయం స్వాదు నిర్మలపఙ్కజమ్
ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి ఆ తీరంలో కూర్చొని, తాగాలనే కోరికతో, అక్కడ ఉన్న తీయగా, నిర్మలంగా, కమలాలతో అలంకరించబడిన నీటిని చూసింది.
అపశ్యత్కృత్తికాః స్నాతాః షడర్కద్యుతిసంనిభాః పద్మపత్రే తు తద్వారి గృహీత్వోపస్థితా గృహమ్
ఆమె ఆ నీటిని కమలదళంపై తీసుకుని ఇంటికి తీసుకెళ్తున్న ఆరు కృత్తికలను, స్నానం చేసి ఆరు సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఉన్న వారిని చూసింది.
హర్షాదువాచ పశ్యామి పద్మపత్రే స్థితం పయః తతస్తా ఊచురఖిలం కృత్తికా హిమశైలజామ్
ఆమె ఆనందంతో, 'కమలదళంపై పాలను చూస్తున్నాను' అని చెప్పింది. అప్పుడు కృత్తికలు హిమవంతుని కుమార్తెకు అన్నీ వివరంగా చెప్పారు.
దాస్యామో యది తే గర్భః సమ్భూతో యో భవిష్యతి సో ఽస్మాకమపి పుత్రః స్యాద్ అస్మన్నామ్నా చ వర్తతామ్ భవేల్లోకేషు విఖ్యాతః సర్వేష్వపి శుభాననే
నీకు ఒక బిడ్డ పుట్టితే, అతడిని నీకే ఇస్తాము. కానీ అతడు మాకు కూడా కుమారుడిగా, మా పేర్లతో, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందాలి, ఓ మంగళకరమైనవాడా.
ఇత్యుక్తోవాచ గిరిజా కథం మద్గాత్రసంభవః సర్వైరవయవైర్యుక్తో భవతీభ్యః సుతో భవేత్
అప్పుడు గిరిజా, 'నా శరీరంలో పుట్టిన, అన్ని అవయవాలు కలిగిన కుమారుడు మీ అందరిదిగా ఎలా అవుతాడు?' అని ప్రశ్నించింది.
తతస్తాం కృత్తికా ఊచుర్ విధాస్యామో ఽస్య వై వయమ్ ఉత్తమాన్యుత్తమాఙ్గాని యద్యేవం తు భవిష్యతి
అప్పుడు కృత్తికలు, 'మేమే అతనికి ఉత్తమమైన అవయవాలు ఇస్తాము; అలా అయితే అలా జరగనివ్వు' అని చెప్పారు.
ఉక్తా వై శైలజా ప్రాహ భవత్వేవమనిన్దితాః తతస్తా హర్షసమ్పూర్ణాః పద్మపత్రస్థితం పయః
అప్పుడు హిమవంతుని కుమార్తె, 'అలా జరగనీ, ఓ నిందలేని వారూ,' అని అంగీకరించింది. ఆ ఆనందంతో, వారు కమలదళంపై ఉన్న పాలను ఆమెకు ఇచ్చారు.
తస్యై దదుస్తయా చాపి తత్పీతం క్రమశో జలమ్ పీతే తు సలిలే తస్మింస్ తతస్తస్మిన్సరోవరే
వారు ఆ పాలను ఆమెకు ఇచ్చారు. ఆమె ఆ నీటిని క్రమంగా తాగింది. ఆమె ఆ నీటిని తాగిన తరువాత, ఆ సరస్సులో,
విపాట్య దేవ్యాశ్చ తతో దక్షిణాం కుక్షిముద్గతః నిశ్చక్రామాద్భుతో బాలః సర్వలోకవిభాసకః
ఆ దేవి తన కుడి ప్రక్కను చీల్చి, అక్కడినుంచి అద్భుతమైన, అన్ని లోకాలను ప్రకాశింపజేసే బాలుడు బయటకు వచ్చాడు.
ప్రభాకరప్రభాకారః ప్రకాశకనకప్రభః గృహీతనిర్మలోదగ్రశక్తిశూలః షడాననః
అతడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, బంగారంలా మెరిసిపోతూ, నిర్మలమైన, పదునైన శక్తి ఆయుధాన్ని పట్టుకొని, ఆరు ముఖాలతో వెలిగిపోతున్నాడు.
దీప్తో మారయితుం దైత్యాన్ కుత్సితాన్కనకచ్ఛవిః ఏతస్మాత్కారణాద్దైవః కుమారశ్చాపి సో ఽభవత్
అతడు దుష్ట దానవులను సంహరించేందుకు ప్రకాశిస్తూ, బంగారు వర్ణంతో వెలిగిపోతూ, దైవ సంకల్పంతో కుమారుడిగా జన్మించాడు.
వామం విదార్య నిష్క్రాన్తః సుతో దేవ్యాః పునః శిశుః స్కన్దాచ్చ వదనే వహ్నేః శుక్రాత్సువదనో ఽరిహా
మళ్లీ, ఆమె ఎడమ ప్రక్కను చీల్చి, అక్కడినుంచి కుమారుడు శిశువుగా బయటకు వచ్చాడు. స్కందుని నోటిలోనుంచి, అగ్నికి బీజంలా, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అందమైన ముఖంతో జన్మించాడు.
కృత్తికామేలనాదేవ శాఖాభిః సవిశేషతః శాఖాభిధాః సమాఖ్యాతాః షట్సు వక్త్రేషు విస్తృతాః
కృత్తికలతో కలయిక వల్ల, అతడికి 'శాఖ' అనే పేరు వచ్చింది. ఆ పేరు అతని ఆరు ముఖాలలో విస్తరించింది.
యతస్తతో విశాఖో ఽసౌ ఖ్యాతో లోకేషు షణ్ముఖః స్కన్దో విశాఖః షడ్వక్త్రః కార్తికేయశ్చ విశ్రుతః
అందువల్ల అతడు లోకాల్లో విశాఖ, షణ్ముఖుడు, స్కందుడు, విశాఖుడు, షడ్వక్త్రుడు, కార్తికేయుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
చైత్రస్య బహులే పక్షే పఞ్చదశ్యాం మహాబలౌ సమ్భూతావర్కసదృశౌ విశాలే శరకాననే
చైత్రమాసంలో బహుళ పక్షంలో పండుగ పది రోజున, రెండు మహాబలులు, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, విశాలమైన శరవనంలో జన్మించారు.
చైత్రస్యైవ సితే పక్షే పఞ్చమ్యాం పాకశాసనః బాలకాభ్యాం చకారైకం మత్వా చామరభూతయే
అదే చైత్రమాసంలో శుక్ల పక్షంలో ఐదవ రోజున, పాకశాసనుడు ఆ ఇద్దరు బాలురను నాయకులుగా భావించి, ఒక మహోత్సవాన్ని నిర్వహించాడు.