తపసా దుష్కరేణాప్తః పతిత్వే శంకరో మయా స మాం శ్యామలవర్ణేతి బహుశః ప్రోక్తవాన్భవః
కఠినమైన తపస్సుతో నేను శంకరుడిని భర్తగా పొందాను. అయినా ఆయన నన్ను తరచూ 'నీవు నల్లగా ఉన్నావు' అని పలికేవాడు.
స్యామహం కాఞ్చనాకారా వాల్లభ్యేన చ సంయుతా భర్తుర్భూతపతేరఙ్గమ్ ఏకతో నిర్విశే ఽఙ్గవత్
నేను బంగారు వర్ణంతో, నా ప్రియుడితో ఏకమై, భూతపతియైన నా భర్తతో ప్రతి అవయవంలో సమానంగా ఉండాలని కోరుకొన్నాను.
తస్యాస్తద్భాషితం శ్రుత్వా ప్రోవాచ కమలాసనః ఏవం భవ త్వం భూయశ్చ భర్తృదేహార్ధధారిణీ
ఆమె మాటలు విని, కమలాసనుడు ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరగనీ, ఇంకా నీ భర్త శరీరార్థాన్ని నీవు ధరించువాడివి.'
తతస్తత్యాజ భృఙ్గాఙ్గం ఫుల్లనీలోత్పలత్వచమ్
అప్పుడతను తేనెటీగ వర్ణాన్ని, వికసించిన నీలకమలపు రంగును వదిలిపెట్టింది.
త్వచా సా చాభవద్దీప్తా ఘణ్టాహస్తా త్రిలోచనా నానాభరణపూర్ణాఙ్గీ పీతకౌశేయధారిణీ
ఆమె చర్మం ప్రకాశవంతంగా మారింది, చేతిలో గంట పట్టుకొని, మూడు కళ్లతో, వివిధ ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, పసుపు పట్టు వస్త్రం ధరించింది.
తామబ్రవీత్తతో బ్రహ్మా దేవీం నీలామ్బుజత్విషమ్ నిశే భూధరజాదేహసమ్పర్కాత్ త్వం మమాజ్ఞయా
తర్వాత బ్రహ్మ ఆమెను, నీలకమలపు కాంతి కలిగిన దేవిని ఇలా అన్నాడు: 'నా ఆజ్ఞతో, రాత్రి సమయంలో, పర్వతపు ధూళితో కలిసినప్పుడు నీవు జన్మించావు.'
సమ్ప్రాప్తా కృతకృత్యత్వమ్ ఏకానంశా పురా హ్యసి య ఏష సింహః ప్రోద్భూతో దేవ్యాః క్రోధాద్వరాననే
'నీ పని పూర్తయింది, నీవు ఒక ప్రత్యేక భాగంగా ఉన్నావు. పూర్వం, ఈ సింహం దేవికి కోపంతో పుట్టింది, ఓ ముద్దుగుమ్మ.'
స తే ఽస్తు వాహనం దేవి కేతౌ చాస్తు మహాబలః గచ్ఛ విన్ధ్యాచలం తత్ర సురకార్యం కరిష్యసి
'ఆ సింహం నీ వాహనంగా ఉండనీ, యుద్ధంలో మహాబలశాలి కావాలి. నీవు వింధ్యాచలానికి వెళ్ళు, అక్కడ దేవతల పనిని నీవు చేయవలసి ఉంది.'
పఞ్చాలో నామ యక్షో ఽయం యక్షలక్షపదానుగః దత్తస్తే కింకరో దేవి మయా మాయాశతైర్యుతః
'ఈ పంచాలుడు అనే యక్షుడు, యక్షపతికి అనుచరుడు, వందల మాయాశక్తులతో కూడి, నీకు సహాయకుడిగా నేను ఇచ్చాను.'
ఇత్యుక్తా కౌశికీ దేవీ విన్ధ్యశైలం జగామ హ ఉమాపి ప్రాప్తసంకల్పా జగామ గిరిశాన్తికమ్
ఇలా బ్రహ్మ చెప్పగా, కౌశికీ దేవి వింధ్యపర్వతానికి వెళ్ళింది. ఉమా కూడా తన కోరిక నెరవేరిన తరువాత, గిరిశుని వద్దకు వెళ్ళింది.
ప్రవిశన్తీం తు తాం ద్వారాద్ అపకృష్య సమాహితః రురోధ వీరకో దేవీం హేమవేత్రలతాధరః
ఆమె లోపలికి ప్రవేశించబోతుండగా, హేమవేత్రం పట్టుకున్న వీరకుడు, ఆమెను పక్కకు లాగి, తలుపు వద్ద అడ్డగించాడు.
తామువాచ స కోపేన రూపాత్తు వ్యభిచారిణీమ్ ప్రయోజనం న తే ఽస్తీహ గచ్ఛ యావన్న భేత్స్యసే
అతడు కోపంతో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'నీ రూపం వల్ల నీవు విశ్వాసభంగురాలివి. నీకు ఇక్కడ పని లేదు; భయపడకముందే వెళ్ళిపో.'
దేవ్యా రూపధరో దైత్యో దేవం వఞ్చయితుం త్విహ ప్రవిష్టో న చ దృష్టో ఽసౌ స వై దేవేన ఘాతితః
'ఒక దైత్యుడు, దేవి రూపం ధరించి, దేవుని మోసం చేయడానికి ఇక్కడికి వచ్చాడు. కాని దేవుడు అతన్ని గుర్తించి, సంహరించాడు.'
ఘాతితే చాహమాజ్ఞప్తో నీలకణ్ఠేన కోపినా ద్వారేషు నావధానం తే యస్మాత్పశ్యామి వై తతః
'అతన్ని సంహరించిన తరువాత, నీలకంఠుడు కోపంతో నాకు ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు: "తలుపు వద్ద జాగ్రత్తగా ఉండు" అని. అందుకే నేను ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉన్నాను.'
భవిష్యసి న మద్ద్వాఃస్థో వర్షపూగాన్యనేకశః అతస్తే ఽత్ర న దాస్యామి ప్రవేశం గమ్యతాం ద్రుతమ్
'నువ్వు ఎన్నో సంవత్సరాలు నా తలుపు వద్ద నిలబడలేవు; అందుకే నీకు లోపలికి అనుమతి ఇవ్వను. వెంటనే వెళ్ళిపో.'
ఏవముక్త్వా గిరిసుతా మాతా మే స్నేహవత్సలా ప్రవేశం లభతే నాన్యా నారీ కమలలోచనే
ఇలా చెప్పిన తరువాత, పర్వత కుమార్తె అయిన నా తల్లి, అపారమైన ప్రేమతో, లోపలికి ప్రవేశించగలదు. కమలాక్షి అయిన మరే ఇతర స్త్రీకి లోపలికి ప్రవేశం లేదు.
ఇత్యుక్తా తు తదా దేవీ చిన్తయామాస చేతసా న సా నారీతి దైత్యో ఽసౌ వాయుర్మే యామభాషత
ఇలా వినిన దేవి, తన మనసులో ఆలోచించింది: 'ఆమె స్త్రీ కాదు; వాయువు నాకు చెప్పినదాని ప్రకారం, అది దైత్యుడే.'
వృథైవ వీరకః శప్తో మయా క్రోధపరీతయా అకార్యం క్రియతే మూఢైః ప్రాయః క్రోధసమీరితైః
'కోపంతో వీరకుడిని వృథాగా శపించాను. కోపంతో మూర్ఖులు చేసే పనులు ఎక్కువగా తప్పుగానే ఉంటాయి.'
క్రోధేన నశ్యతే కీర్తిః క్రోధో హన్తి స్థిరాం శ్రియమ్ అపరిచ్ఛిన్నతత్త్వార్థా పుత్రం శాపితవత్యహమ్ విపరీతార్థబుద్ధీనాం సులభో విపదోదయః
కోపంతో మనిషి కీర్తి పోగొట్టుకుంటాడు; కోపం వలన నిలకడగా ఉండే ఐశ్వర్యం కూడా నశిస్తుంది. నిజమైన విషయాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోక, నేను నా కుమారుడిని శాపించాను. అర్థాన్ని సరిగా గ్రహించని వారికి, అపాయం సులభంగా వస్తుంది.
సంచిన్త్యైవమువాచేదం వీరకం ప్రతి శైలజా లజ్జాసజ్జవికారేణ వదనేనామ్బుజత్విషా
ఇలా ఆలోచించిన శైలజా, తన ముఖంలో సిగ్గు కలిసిన తేజంతో, వీరకుని దగ్గర ఇలా మాటలాడింది.
అహం వీరక తే మాతా మా తే ఽస్తు మనసో భ్రమః శంకరస్యాస్మి దయితా సుతా తుహినభూభృతః
వీరకా! నేను నీ తల్లి. నీ మనసులో ఎలాంటి సందేహం ఉండకూడదు. నేను శంకరుని ప్రియమైనవాడిని, మంచు పర్వతానికి కుమార్తెను.
మమ గాత్రచ్ఛవిభ్రాన్త్యా మా శఙ్కాం పుత్ర భావయ తుష్టేన గౌరతా దత్తా మమేయం పద్మజన్మనా
నా శరీర రంగు మారినందుకు నీవు అనుమానం పెట్టుకోకూడదు, నా కుమారుడా! ఈ తెలుపు వర్ణాన్ని పద్మజుడు సంతోషంతో నాకు ఇచ్చాడు.
మయా శప్తో ఽస్యవిదితే వృత్తాన్తే దైత్యనిర్మితే జ్ఞాత్వా నారీప్రవేశం తు శంకరే రహసి స్థితే
దైత్యుడు సృష్టించిన పరిస్థితిని తెలియక, శంకరుడు రహస్యంగా స్త్రీ రూపంలో ఉన్నాడని తెలుసుకుని, నేను అతనిని శాపించాను.
న నివర్తయితుం శక్యః శాపః కిం తు బ్రవీమి తే శీఘ్రమేష్యసి మానుష్యాత్ స త్వం కామసమన్వితః
ఈ శాపాన్ని వెనక్కి తీసుకోవడం సాధ్యం కాదు. కానీ, త్వరలో నువ్వు మానవ జన్మను విడిచి, కోరికతో కూడినవాడవై తిరిగి వస్తావు.
శిరసా తు తతో వన్ద్య మాతరం పూర్ణమానసః ఉవాచోదితపూర్ణేన్దుద్యుతిం చ హిమశైలజామ్
తర్వాత వీరకుడు, హృదయం నిండుగా తలవంచి తల్లిని వందించి, పూర్ణచంద్రుడి తేజస్సుతో మెరిసే మంచు పర్వత కుమార్తెతో మాట్లాడాడు.
నతసురాసురమౌలిమిలన్మణిప్రచయకాన్తికరాలనఖాఙ్కితే నగసుతే శరణాగతవత్సలే తవ నతో ఽస్మి నతార్తివినాశిని
దేవతలు, దానవులు తలవంచి నమస్కరించినప్పుడు వారి మణులు నీ చేతులకు అందంగా మెరిసినవి, శరణాగతులను కాపాడే, నమస్కరించిన వారి బాధను తొలగించే పర్వత కుమార్తె! నేను నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.
తపనమణ్డలమణ్డితకంధరే పృథుసువర్ణసువర్ణనగద్యుతే విషభుజంగనిషఙ్గవిభూషితే గిరిసుతే భవతీమహమాశ్రయే
సూర్య మండలపు తేజస్సు మెడను అలంకరించిన, స్వర్ణం లాంటి కాంతి కలిగిన, పాములతో అలంకరించబడిన భుజాలు ఉన్న పర్వత కుమార్తె! నేను నిన్ను శరణు కోరుతున్నాను.
జగతి కః ప్రణతాభిమతం దదౌ ఝటితి సిద్ధనుతే భవతీ యథా జగతి కాం చ న వాఞ్ఛతి శంకరో భువనధృత్తనయే భవతీం యథా
ప్రపంచంలో నీలా భక్తుల కోరికలను వెంటనే తీర్చగలవారు ఎవరు? శంకరుడు కూడా, భువనాలను మోయు పర్వతుని కుమార్తె అయిన నిన్ను ఎంతగానో కోరుతాడు.
విమలయోగవినిర్మితదుర్జయస్వతనుతుల్యమహేశ్వరమణ్డలే విదలితాన్ధకబాన్ధవసంహతిః సురవరైః ప్రథమం త్వమభిష్టుతా
నిర్మలమైన యోగబలంతో ఏర్పడిన అపరాజిత రూపంలో, మహేశ్వరుని వలయములో, అంధకాసురుని బంధువులను సంహరించిన తర్వాత, దేవతలందరూ మొదట నిన్నే స్తుతించారు.
సితసటాపటలోద్ధతకంధరాభరమహామృగరాజరథస్థితా విమలశక్తిముఖానలపిఙ్గలాయతభుజౌఘవిపిష్టమహాసురా
తెల్లని జటా సమూహంతో మెడను అలంకరించుకుని, మహా సింహంపై రథంలో కూర్చుని, నిర్మలమైన అగ్నిలాంటి, పసుపు రంగు, పొడవైన భుజాలతో మహాసురులను నాశనం చేశావు.