దూతేన మారుతేనాశుగామినా నగదేవతా శ్రుత్వా వాయుముఖాద్దేవీ క్రోధరక్తవిలోచనా అశపద్వీరకం పుత్రం హృదయేన విదూయతా
వేగంగా వెళ్లే వాయుదూత ద్వారా విన్న శైలపుత్రిక, కోపంతో కళ్ళు ఎర్రగా మారి, హృదయం బాధతో నిండిపోయి తన కుమారుడు వీరకుణ్ని శపించింది.
మాతరం మా పరిత్యజ్య యస్మాత్త్వం స్నేహవిక్లవామ్ విహితావసరః స్త్రీణాం శంకరస్య రహోవిధౌ
నీ తల్లి ప్రేమతో మునిగిపోయి ఉండగా నువ్వు ఆమెను వదిలిపెట్టి, శంకరునికి రహస్యంగా స్త్రీలు చేరే అవకాశం కల్పించావు.
తస్మాత్తే పరుషా రూక్షా జడా హృదయవర్జితా గణేశ క్షారసదృశీ శిలా మాతా భవిష్యతి
అందువల్ల, ఓ గణేశా, నీ తల్లి కఠినంగా, రూక్షంగా, మనస్సు లేనట్టు, ఉప్పు లాంటి, రాయి లాంటి స్థితికి చేరుతుంది.
నిమిత్తమేతద్విఖ్యాతం వీరకస్య శిలోదయే సో ఽభవత్ప్రక్రమేణైవ విచిత్రాఖ్యానసంశ్రయః
వీరకుడు రాయిగా మారడానికి ఇదే ప్రసిద్ధ కారణం. అలా క్రమంగా అతడు విచిత్రమైన కథలకు ఆధారంగా మారాడు.
ఏవముత్సృష్టశపాయా గిరిపుత్ర్యాస్త్వనన్తరమ్ నిర్జగామ ముఖాత్క్రోధః సింహరూపీ మహాబలః
అలా శైలజ తన శాపాన్ని ఉచ్చరించిన వెంటనే, ఆమె నోటినుండి కోపం సింహరూపంలో, అపారమైన బలంతో బయటకు వచ్చింది.
స తు సింహః కరాలాస్యో జటాజటిలకంధరః ప్రోద్ధూతలమ్బలాఙ్గూలో దంష్ట్రోత్కటముఖాతటః
ఆ సింహం భయంకరమైన ముఖంతో, మెడపై జటామండలంతో, పైకి లేచిన పొడవైన తోకతో, భయానకమైన దవడలు, పెద్ద పళ్ళతో కనిపించింది.
వ్యాదితాస్యో లలజ్జిహ్వః క్షామకుక్షిశ్చిఖాదిషుః తస్యాశు వర్తితుం దేవీ వ్యవస్యత సతీ తదా
విప్పిన నోరు, వేలాడే నాలుక, క్షీణమైన పొత్తికడుపుతో, అగ్ని మంటలు మ్రింగుతూ, ఆ స్త్రీ సతీదేవి దాన్ని త్వరగా కట్టడి చేయాలని నిర్ణయించుకుంది.
జ్ఞాత్వా మనోగతం తస్యా భగవాంశ్చతురాననః ఆజగామాశ్రమపదం సంపదామాశ్రయం తదా ఆగమ్యోవాచ దేవేశో గిరిజాం స్పష్టయా గిరా
ఆమె మనసులోని సంకల్పాన్ని తెలుసుకున్న బ్రహ్మదేవుడు, ఆ ఆశ్రమానికి వచ్చి, అక్కడ గిరిజను స్పష్టంగా పలుకుతూ మాట్లాడాడు.
కిం పుత్రి ప్రాప్తుకామాసి కిమలభ్యం దదామి తే విరమ్యతామ్ అతిక్లేశాత్ తపసో ఽస్మాన్మదాజ్ఞయా
కుమార్తె, నీవు ఏమి కోరుకుంటున్నావు? నీకు అందని దేనిని నేను ఇవ్వగలను? నా ఆజ్ఞతో ఈ అధిక తపస్సు మానివేయు.
తచ్ఛ్రుత్వోవాచ గిరిజా గురోర్గౌరత్వగర్భితమ్ వాక్యం వాచా చిరోద్గీర్ణవర్ణనిర్ణీతవాఞ్ఛితమ్
అది విని, గురువు బోధలోని గంభీరతతో, తన చిరకాల కోరికను స్పష్టంగా వివరించే మాటలతో గిరిజా సమాధానం చెప్పింది.
తపసా దుష్కరేణాప్తః పతిత్వే శంకరో మయా స మాం శ్యామలవర్ణేతి బహుశః ప్రోక్తవాన్భవః
కఠినమైన తపస్సుతో నేను శంకరుడిని భర్తగా పొందాను. అయినా ఆయన నన్ను తరచూ 'నీవు నల్లగా ఉన్నావు' అని పలికేవాడు.
స్యామహం కాఞ్చనాకారా వాల్లభ్యేన చ సంయుతా భర్తుర్భూతపతేరఙ్గమ్ ఏకతో నిర్విశే ఽఙ్గవత్
నేను బంగారు వర్ణంతో, నా ప్రియుడితో ఏకమై, భూతపతియైన నా భర్తతో ప్రతి అవయవంలో సమానంగా ఉండాలని కోరుకొన్నాను.
తస్యాస్తద్భాషితం శ్రుత్వా ప్రోవాచ కమలాసనః ఏవం భవ త్వం భూయశ్చ భర్తృదేహార్ధధారిణీ
ఆమె మాటలు విని, కమలాసనుడు ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరగనీ, ఇంకా నీ భర్త శరీరార్థాన్ని నీవు ధరించువాడివి.'
తతస్తత్యాజ భృఙ్గాఙ్గం ఫుల్లనీలోత్పలత్వచమ్
అప్పుడతను తేనెటీగ వర్ణాన్ని, వికసించిన నీలకమలపు రంగును వదిలిపెట్టింది.
త్వచా సా చాభవద్దీప్తా ఘణ్టాహస్తా త్రిలోచనా నానాభరణపూర్ణాఙ్గీ పీతకౌశేయధారిణీ
ఆమె చర్మం ప్రకాశవంతంగా మారింది, చేతిలో గంట పట్టుకొని, మూడు కళ్లతో, వివిధ ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, పసుపు పట్టు వస్త్రం ధరించింది.
తామబ్రవీత్తతో బ్రహ్మా దేవీం నీలామ్బుజత్విషమ్ నిశే భూధరజాదేహసమ్పర్కాత్ త్వం మమాజ్ఞయా
తర్వాత బ్రహ్మ ఆమెను, నీలకమలపు కాంతి కలిగిన దేవిని ఇలా అన్నాడు: 'నా ఆజ్ఞతో, రాత్రి సమయంలో, పర్వతపు ధూళితో కలిసినప్పుడు నీవు జన్మించావు.'
సమ్ప్రాప్తా కృతకృత్యత్వమ్ ఏకానంశా పురా హ్యసి య ఏష సింహః ప్రోద్భూతో దేవ్యాః క్రోధాద్వరాననే
'నీ పని పూర్తయింది, నీవు ఒక ప్రత్యేక భాగంగా ఉన్నావు. పూర్వం, ఈ సింహం దేవికి కోపంతో పుట్టింది, ఓ ముద్దుగుమ్మ.'
స తే ఽస్తు వాహనం దేవి కేతౌ చాస్తు మహాబలః గచ్ఛ విన్ధ్యాచలం తత్ర సురకార్యం కరిష్యసి
'ఆ సింహం నీ వాహనంగా ఉండనీ, యుద్ధంలో మహాబలశాలి కావాలి. నీవు వింధ్యాచలానికి వెళ్ళు, అక్కడ దేవతల పనిని నీవు చేయవలసి ఉంది.'
పఞ్చాలో నామ యక్షో ఽయం యక్షలక్షపదానుగః దత్తస్తే కింకరో దేవి మయా మాయాశతైర్యుతః
'ఈ పంచాలుడు అనే యక్షుడు, యక్షపతికి అనుచరుడు, వందల మాయాశక్తులతో కూడి, నీకు సహాయకుడిగా నేను ఇచ్చాను.'
ఇత్యుక్తా కౌశికీ దేవీ విన్ధ్యశైలం జగామ హ ఉమాపి ప్రాప్తసంకల్పా జగామ గిరిశాన్తికమ్
ఇలా బ్రహ్మ చెప్పగా, కౌశికీ దేవి వింధ్యపర్వతానికి వెళ్ళింది. ఉమా కూడా తన కోరిక నెరవేరిన తరువాత, గిరిశుని వద్దకు వెళ్ళింది.
ప్రవిశన్తీం తు తాం ద్వారాద్ అపకృష్య సమాహితః రురోధ వీరకో దేవీం హేమవేత్రలతాధరః
ఆమె లోపలికి ప్రవేశించబోతుండగా, హేమవేత్రం పట్టుకున్న వీరకుడు, ఆమెను పక్కకు లాగి, తలుపు వద్ద అడ్డగించాడు.
తామువాచ స కోపేన రూపాత్తు వ్యభిచారిణీమ్ ప్రయోజనం న తే ఽస్తీహ గచ్ఛ యావన్న భేత్స్యసే
అతడు కోపంతో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'నీ రూపం వల్ల నీవు విశ్వాసభంగురాలివి. నీకు ఇక్కడ పని లేదు; భయపడకముందే వెళ్ళిపో.'
దేవ్యా రూపధరో దైత్యో దేవం వఞ్చయితుం త్విహ ప్రవిష్టో న చ దృష్టో ఽసౌ స వై దేవేన ఘాతితః
'ఒక దైత్యుడు, దేవి రూపం ధరించి, దేవుని మోసం చేయడానికి ఇక్కడికి వచ్చాడు. కాని దేవుడు అతన్ని గుర్తించి, సంహరించాడు.'
ఘాతితే చాహమాజ్ఞప్తో నీలకణ్ఠేన కోపినా ద్వారేషు నావధానం తే యస్మాత్పశ్యామి వై తతః
'అతన్ని సంహరించిన తరువాత, నీలకంఠుడు కోపంతో నాకు ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు: "తలుపు వద్ద జాగ్రత్తగా ఉండు" అని. అందుకే నేను ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉన్నాను.'
భవిష్యసి న మద్ద్వాఃస్థో వర్షపూగాన్యనేకశః అతస్తే ఽత్ర న దాస్యామి ప్రవేశం గమ్యతాం ద్రుతమ్
'నువ్వు ఎన్నో సంవత్సరాలు నా తలుపు వద్ద నిలబడలేవు; అందుకే నీకు లోపలికి అనుమతి ఇవ్వను. వెంటనే వెళ్ళిపో.'
ఏవముక్త్వా గిరిసుతా మాతా మే స్నేహవత్సలా ప్రవేశం లభతే నాన్యా నారీ కమలలోచనే
ఇలా చెప్పిన తరువాత, పర్వత కుమార్తె అయిన నా తల్లి, అపారమైన ప్రేమతో, లోపలికి ప్రవేశించగలదు. కమలాక్షి అయిన మరే ఇతర స్త్రీకి లోపలికి ప్రవేశం లేదు.
ఇత్యుక్తా తు తదా దేవీ చిన్తయామాస చేతసా న సా నారీతి దైత్యో ఽసౌ వాయుర్మే యామభాషత
ఇలా వినిన దేవి, తన మనసులో ఆలోచించింది: 'ఆమె స్త్రీ కాదు; వాయువు నాకు చెప్పినదాని ప్రకారం, అది దైత్యుడే.'
వృథైవ వీరకః శప్తో మయా క్రోధపరీతయా అకార్యం క్రియతే మూఢైః ప్రాయః క్రోధసమీరితైః
'కోపంతో వీరకుడిని వృథాగా శపించాను. కోపంతో మూర్ఖులు చేసే పనులు ఎక్కువగా తప్పుగానే ఉంటాయి.'
క్రోధేన నశ్యతే కీర్తిః క్రోధో హన్తి స్థిరాం శ్రియమ్ అపరిచ్ఛిన్నతత్త్వార్థా పుత్రం శాపితవత్యహమ్ విపరీతార్థబుద్ధీనాం సులభో విపదోదయః
కోపంతో మనిషి కీర్తి పోగొట్టుకుంటాడు; కోపం వలన నిలకడగా ఉండే ఐశ్వర్యం కూడా నశిస్తుంది. నిజమైన విషయాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోక, నేను నా కుమారుడిని శాపించాను. అర్థాన్ని సరిగా గ్రహించని వారికి, అపాయం సులభంగా వస్తుంది.
సంచిన్త్యైవమువాచేదం వీరకం ప్రతి శైలజా లజ్జాసజ్జవికారేణ వదనేనామ్బుజత్విషా
ఇలా ఆలోచించిన శైలజా, తన ముఖంలో సిగ్గు కలిసిన తేజంతో, వీరకుని దగ్గర ఇలా మాటలాడింది.