జలే ఽప్యేషా వ్యవస్థేతి సంశయేతాఖిలం బుధః దినాన్తానుగతో భానుః స్వజనత్వమపూరయత్
నీటిలో కూడా ఇదే క్రమం ఉంది; తెలివైనవాడు అన్నిటినీ సందేహించవచ్చు. రోజు ముగిసిన తర్వాత సూర్యుడు తనవారిని వెలుతురుతో నింపుతాడు.
సంధ్యాబద్ధాఞ్జలిపుటా మునయో ఽభిముఖా రవిమ్ యాచన్త్యాగమనం శీఘ్రం నివార్యాత్మని భావితామ్
సంధ్యాసమయంలో మునులు చేతులు జోడించి సూర్యుని ఎదురుగా నిలబడి, ఆయన త్వరగా తిరిగి రావాలని ప్రార్థిస్తూ, మనసును ఆలోచనలో నిలిపి ఉంచుతారు.
వ్యజృమ్భత తథా లోకే క్రమాద్వైభావరం తమః కుటిలస్యేవ హృదయే కాలుష్యం దూషయన్మనః
అలా ప్రపంచంలో చీకటి క్రమంగా వ్యాపించి, వక్రమైన మనసులోని ద్వేషంలా, మనసును మలినం చేసింది.
జ్వలత్ఫణిఫణారత్నదీపోద్ద్యోతితభిత్తికే శయనం శశిసంఘాతశుభ్రవస్త్రోత్తరచ్ఛదమ్
దహించు పాము తలపై మెరిసే రత్నాల వెలుతురుతో గోడలు ప్రకాశించగా, చంద్రకాంతిలా తెల్లని వస్త్రాలతో కప్పబడిన మంచం అక్కడ ఉంది.
నానారత్నద్యుతిలసచ్ఛక్రచాపవిడమ్బకమ్ రత్నకిఙ్కిణికాజాలం లమ్బముక్తాకలాపకమ్
వివిధ రత్నాల కాంతితో మెరిసి, ఇంద్రధనస్సును పోలి, రత్నాల కింకిణి జాలాలు, వేలాడే ముత్యాల గుచ్చులు అలంకరించబడ్డాయి.
కమనీయచలల్లోలవితానాచ్ఛాదితామ్బరమ్ మన్దిరే మన్దసంచారః శనైర్గిరిసుతాయుతః
ఆ గదిలో ఆకర్షణీయంగా మెల్లగా ఊగే తునికలతో పైకప్పు కప్పబడి, కొంచెం కొంచెంగా, పర్వత కుమార్తెతో కలిసి, నడిచాడు.
తస్థౌ గిరిసుతాబాహులతామీలితకంధరః శశిమౌలిసితజ్యోత్స్నా శుచిపూరితగోచరః
పర్వత కుమార్తె చేతులు మెడ చుట్టి ఉండగా, ఆయన మెడ వంగిపోయింది; చంద్రకిరీటంతో వెలిగే జ్యోతి ఆయన పరిసరాన్ని పవిత్రం చేసింది.
గిరిజాప్యసితాపఙ్గీ నీలోత్పలదలచ్ఛవిః విభావర్యా చ సంపృక్తా బభూవాతితమోమయీ తమువాచ తతో దేవః క్రీడాకేలికలాయుతమ్
పర్వత కుమార్తె నల్లని కళ్లతో, నీలకమల దళాల వర్ణంతో, రాత్రితో కలిసిపోయి చీకటిలో లీనమైంది. అప్పుడు ఆ క్రీడామయుడు దేవుడు ఆమెతో మాట్లాడాడు.
శరీరే మమ తన్వఙ్గి సితే భాస్యసితద్యుతిః భుజంగీవాసితా శుద్ధా సంశ్లిష్టా చన్దనే తరౌ
నాజూకు వనితా, నా శరీరంపై తెల్లని కాంతి నలుపు తళుకుతో మెరిసిపోతుంది; అది చందనపు చెట్టుపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న పవిత్రమైన పాము లాగా అంటుకుంది.
చన్ద్రాతపేన సంపృక్తా రుచిరామ్బరయా తథా రజనీవాసితే పక్షే దృష్టిదోషం దదాసి మే
చంద్రకాంతి తాకి, అందమైన వస్త్రాలు ధరించి, నువ్వు నాకు చూపులో లోపాన్ని కలిగిస్తున్నావు, రాత్రి ఒక వైపు చీకటి పెడినట్టు.
ఇత్యుక్తా గిరిజా తేన ముక్తకణ్ఠా పినాకినా ఉవాచ కోపరక్తాక్షీ భ్రుకుటీకుటిలాననా
అలా ఆయన పలికినపుడు, గిరిజా గొంతు విప్పి సమాధానం చెప్పింది; ఆమె కన్నులు కోపంతో ఎర్రబడి, ముఖం కోపంతో ముడుచుకుంది.
స్వకృతేన జనః సర్వో జాడ్యేన పరిభూయతే అవశ్యమర్థీ ప్రాప్నోతి ఖణ్డనాం జనమణ్డలే
ప్రతి మనిషి తన చర్యల వల్ల మాంద్యానికి లోనవుతాడు; ఏదైనా కోరేవాడు తప్పకుండా జనంలో అపహాస్యం ఎదుర్కొంటాడు.
తపోభిర్దీర్ఘచరితైర్ యచ్చ ప్రార్థితవత్యహమ్ తస్యా మే నియతస్త్వేష హ్య్ అవమానః పదే పదే
నేను దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసి కోరుకున్నది, ప్రతి అడుగులో అవమానమే ఎదురవుతోంది.
నైవాస్మి కుటిలా శర్వ విషమా నైవ ధూర్జటే సవిషయస్త్వం గతః ఖ్యాతిం వ్యక్తదోషాకరాశ్రయః
శర్వా, నేను వక్రంగా లేను; ధూర్జటి, నేను కఠినంగా లేను. నువ్వే ఇంద్రియాల వశమై, ఖ్యాతి కోసం, లోపాల ఆశ్రయాన్ని వెతుకుతున్నావు.
నాహం పూష్ణో ఽపి దశనా నేత్రే చాస్మి భగస్య హి ఆదిత్యశ్చ విజానాతి భగవాన్ద్వాదశాత్మకః
నేను పుషణుని పళ్లలో లేను, భగుడి కళ్లలోను లేను; ద్వాదశాత్మకుడైన సూర్యదేవుడు దీనిని తెలుసు, ప్రభూ.
మూర్ధ్ని శూలం జనయసి స్వైర్దోషైర్మామధిక్షిపన్ యస్త్వం మామాహ కృష్ణేతి మహాకాలేతి విశ్రుతః
నువ్వు నీ లోపాలతో నన్ను నిందిస్తూ, నా తలపై త్రిశూలం పెడతావు; నన్ను కృష్ణా, మహాకాళి అని పిలుస్తావు, నేను అందరికీ ప్రసిద్ధురాలిని.
యాస్యామ్యహం పరిత్యక్త్వా చాత్మానం తపసా గిరిమ్ జీవన్త్యా నాస్తి మే కృత్యం ధూర్తేన పరిభూతయా
నేను నన్ను వదిలేసి, పర్వతంపై తపస్సు చేస్తూ వెళ్లిపోతాను; మోసపోయిన స్త్రీకి బ్రతికుండగా ఇంకేం చేయదగిన పని లేదు.
నిశమ్య తస్యా వచనం కోపతీక్ష్ణాక్షరం భవః ఉవాచావిష్టసంభ్రాన్తిప్రణయోన్మిశ్రయా గిరా
ఆమె కోపంతో పదాలు పలికిన మాటలు వినగానే, భవుడు ఆందోళనతో కలిసిన ప్రేమతో సమాధానం చెప్పాడు.
అనాత్మజ్ఞాసి గిరిజే నాహం నిన్దాపరస్తవ త్వద్భక్తిబుద్ధ్యా కృతవాంస్ తవాహం నామసంశ్రయమ్
పర్వతకన్యా, నేను నిన్ను నిందించేవాడిని కాదు, నాకు ఆత్మజ్ఞానం లేదు కూడా కాదు. నీపై భక్తితోనే నీ నామాన్ని ఉచ్చరించాను.
వికల్పః స్వస్థచిత్తే ఽపి గిరిజే నైవ కల్పనా యద్యేవం కుపితా భీరు త్వం తవాహం న వై పునః
మనసు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు కూడా ఎలాంటి సందేహం రాదు, పర్వతకన్యా. అలాంటప్పుడు, భయపడే వాడివి కావచ్చు, కానీ నాపై మళ్లీ కోపపడాల్సిన అవసరం లేదు.
నర్మవాదీ భవిష్యామి జహి కోపం శుచిస్మితే శిరసా ప్రణతశ్చాహం రచితస్తే మయాఞ్జలిః
నేను కొంత సరదాగా మాట్లాడతాను. శుచిస్మితే, నీ కోపాన్ని విడిచిపెట్టు. తలవంచి, నా చేతులతో నమస్కారం చేసి నీకు వందనం చేశాను.
స్నేహేనాప్యవమానేన నిన్దితేనైతి విక్రియామ్ తస్మాన్న జాతు రుష్టస్య నర్మస్పృష్టో జనః కిల
ప్రేమ, అవమానం, నింద — ఇవన్నీ మనసులో కలకలం కలిగిస్తాయి. అందుకే, సరదాగా మాట్లాడినప్పుడు ఎవరూ కోపపడకూడదు అంటారు.
అనేకైశ్చాటుభిర్దేవీ దేవేన ప్రతిబోధితా కోపం తీవ్రం న తత్యాజ సతీ మర్మణి ఘట్టితా
దేవుడు ఎన్నో మధురమైన మాటలతో దేవిని ఒప్పించినా, సతీ గాఢంగా బాధపడి, తీవ్రమైన కోపాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
అవష్టబ్ధమ్ అథాస్ఫాల్య వాసః శంకరపాణినా విపర్యస్తాలకా వేగాద్ యాతుమైచ్ఛత శైలజా
ఆ సమయంలో శంకరుడు ఆమె వస్త్రాన్ని పట్టుకున్నాడు, ఆమె జుట్టు అల్లకల్లోలంగా ఉంది. పర్వతకన్యా త్వరగా అక్కడినుంచి వెళ్లిపోవాలని ఆశించింది.
తస్యా వ్రజన్త్యాః కోపేన పునరాహ పురాన్తకః సత్యం సర్వైరవయవైః సుతాసి సదృశీ పితుః
ఆమె కోపంతో వెళ్లిపోతుండగా, పురాంతకుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నిజంగా, అమ్మా, నీవు అన్ని విషయాల్లో నీ తండ్రిని పోలి ఉన్నావు.'
హిమాచలస్య శృఙ్గైస్తైర్ మేఘజాలాకులైర్నభః తథా దురవగాహ్యేభ్యో హృదయేభ్యస్తవాశయః
హిమాచల శిఖరాలు మేఘాలతో ఆకాశాన్ని కమ్మినట్లే, నీ మనసు కూడా అంతులేని లోతుగా ఉంది.
కాఠిన్యాఙ్కస్త్వమస్మభ్యం వనేభ్యో బహుధా గతా కుటిలత్వం చ వర్త్మభ్యో దుఃసేవ్యత్వం హిమాదపి సంక్రాన్తిం సర్వదైవేతి తన్వఙ్గి హిమశైలరాట్
నీవు అడవుల నుంచి కఠినతను, మార్గాల నుంచి వంకరతను, మంచు నుంచి చేరుకోలేనితనాన్ని, పర్వతరాజు నుంచి శీతలతను ఎప్పుడూ తీసుకున్నావు, సన్నని రూపవతి.
ఇత్యుక్తా సా పునః ప్రాహ గిరిశం శైలజా తదా కోపకమ్పితమూర్ధా చ ప్రస్ఫురద్దశనచ్ఛదా
ఇలా అన్న తర్వాత, శైలజా శివునికి సమాధానం చెప్పింది. ఆమె తల కోపంతో కంపించిపోతూ, పళ్లను బిగిపట్టి మాట్లాడింది.
మా సర్వాన్దోషదానేన నిన్దాన్యాన్గుణినో జనాన్ తవాపి దుష్టసంపర్కాత్ సంక్రాన్తం సర్వమేవ హి
ప్రతి తప్పును మంచి వాళ్లపై నిందించవద్దు. నీకు వచ్చిన దోషాలన్నీ నీ చెడు స్నేహితుల వల్లే వచ్చాయి.
వ్యాలేభ్యో ఽనేకజిహ్వత్వం భస్మనా స్నేహబన్ధనమ్ హృత్కాలుష్యం శశాఙ్కాత్తు దుర్బోధిత్వం వృషాదపి
నీవు పాముల నుంచి అనేక నాలుకలను, బస్మం వల్ల మమకారాన్ని, చంద్రుని వల్ల హృదయంలో మలినతను, వృషభం వల్ల అర్థం కానితనాన్ని పొందావు.