ఇత్యుక్తస్త్యక్తపాషాణశకలో మార్జితాననః ఆహూతస్తు తయోద్భూతమూలప్రస్తావశంసకః
అలా పిలవగానే, అతడు రాళ్ల ముక్కలను పక్కన పెట్టి, ముఖాన్ని శుభ్రం చేసుకుని, విజయ పిలుపుతో ఆ విషయం మొదటి నుంచే వివరంగా చెప్పాడు.
దేవ్యాః సమీపమాగచ్ఛద్ విజయానుగుప్తః శనైః ప్రాసాదశిఖరాత్ఫుల్లరక్తామ్బుజనిభద్యుతిః
విజయ రక్షణతో, అతడు ప్రాసాద శిఖరంనుంచి నెమ్మదిగా దేవికి దగ్గరగా వచ్చాడు. అతని కాంతి పుష్పించిన ఎర్ర తామరపువ్వులా మెరిసింది.
తం దృష్ట్వా ప్రస్రుతానల్పస్వాదుక్షీరపయోధరా గిరిజోవాచ సస్నేహం గిరా మధురవర్ణయా
అతన్ని చూసి, తీపి పాలతో పొంగిపోతున్న వక్షోజాల గిరిజా, మధురంగా, ప్రేమతో అతనితో మాట్లాడింది.
ఏహ్యేహి యాతో ఽసి మే పుత్రతాం దేవదేవేన దత్తో ఽధునా వీరక
‘‘రా, రా! వీరకా, నీవిప్పుడు నా కుమారుడివయ్యావు. దేవదేవుడు నిన్ను నాకు కుమారుడిగా ఇచ్చాడు.’’
ఇత్యేవమఙ్కే నిధాయాథ తం పర్యచుమ్బత్కపోలే కలవాదినమ్
అలా చెప్పి, అతన్ని తన మడిలో పెట్టుకుని, అతడు మృదువుగా మాట్లాడుతుండగా, ఆమె అతని చెంపపై ముద్దుపెట్టింది.
మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ సంమార్జ్య గాత్రాణి భూషయామాస దివ్యైః స్వయం భూషణైః కిఙ్కిణీమేఖలానూపురైర్ మాణిక్యకేయూరహారోరుమూలగుణైః
ఆమె అతని తలని ముద్దాడి, శరీరాన్ని శుభ్రం చేసి, స్వయంగా దివ్యమైన అలంకారాలతో—గజ్జెలు ఉన్న మెఖల, పాదాలకు నుపురాలు, రత్నాల కంకణాలు, హారాలు, తొడలకు అలంకారాలతో—అలంకరించింది.
కోమలైః పల్లవైశ్చిత్రితైశ్చారుభిర్ దివ్యమన్త్రోద్భవైస్ తస్య శుభైస్తతో భూరిభిశ్చాకరోన్మిశ్రసిద్ధార్థకైర్ అఙ్గరక్షావిధిమ్
మృదువైన, రంగురంగుల, అందమైన దివ్య మంత్రాలతో పుట్టిన ఆకులతో, అనేక శుభప్రదమైన పదార్థాలు, సిద్ధార్థపు విత్తనాలతో కలిపి, అతనికి శరీరరక్షణ కోసం మంత్రపూర్వకంగా పూజ చేసింది.
ఏవమాదాయ చోవాచ కృత్వా స్రజం మూర్ధ్ని గోరోచనాపత్రభఙ్గోజ్జ్వలమ్
అలా చేసి, అతన్ని తీసుకుని, గోరుచనతో, తాజా ఆకులతో మెరిసే హారాన్ని తలపై పెట్టి, ఆమె మాట్లాడింది.
గచ్ఛ గచ్ఛాధునా క్రీడ సార్ధం గణైరప్రమత్తో నగే శ్వభ్రవర్జ శనైర్వ్యాలమాలాకులాః శైలసానుద్రుమదన్తిభిర్ భిన్నసారాః పరే సఙ్గినః
‘‘ఇప్పుడు వెళ్ళు, వెళ్ళు, గణులతో కలిసి పర్వతంపై జాగ్రత్తగా ఆడుకో. లోయలు దాటి పోవద్దు. పాములు, చెట్లు, ఏనుగులు, విరిగిన రాళ్లతో నిండిన కొండదారుల్లో నెమ్మదిగా జాగ్రత్తగా తిరుగు, అక్కడ ఇతరులు తిరుగుతున్నారు.’’
జాహ్నవీయం జలం క్షుబ్ధతోయాకులం కూలం మా విశేథా బహువ్యాఘ్రదుష్టే వనే
‘‘జాహ్నవీ నది ఒడ్డునకి వెళ్ళవద్దు. అక్కడ నీరు ఉప్పొంగి ప్రవహిస్తోంది. ఆ అడవిలో చాలా దుష్టమైన పులులు ఉన్నాయి.’’
వత్సాసంఖ్యేషు దుర్గా గణేశేష్వేతస్మిన్వీరకే పుత్రభావోపతుష్టాన్తఃకరణా తిష్ఠతు
‘‘ఓ వీరకా! గణేశుని అనేక మంది పిల్లలలో నాలో కలిగిన ఈ తల్లితన భావం, నా హృదయాన్ని సంతోషపరిచింది. అది నీలో ఎప్పటికీ నిలవాలి.’’
స్వస్య పితృజనప్రార్థితం భవ్యమాయాతిభావిన్యసౌ భవ్యతా
అతని పూర్వీకులు కోరుకున్న ఈ శుభం ఇప్పుడు అతనికి లభించింది. ఈ మంగళం భవిష్యత్తులోనూ కొనసాగాలని ఆశిస్తున్నాను.
సో ఽపి నిర్వర్త్య సర్వాన్ గణాన్ సస్మయమాహ బాలత్వలీలారసావిష్టధీః
అతడూ తనతో ఉన్న అందరు సేవకులను కూడగట్టి, చిన్నపిల్లలా ఆనందంగా నవ్వుతూ మాట్లాడాడు.
ఏష మాత్రా స్వయం మే కృతభూషణో ఽత్ర ఏష పటః పాటలైర్బిన్దుభిః సిన్దువారస్య పుష్పైరియం మాలతీమిశ్రితా మాలికా మే శిరస్యాహితా
ఇక్కడ నా తల్లి స్వయంగా నన్ను అలంకరించింది; ఇది ఎర్రటి చుక్కలతో ఉన్న వస్త్రం, ఇవి సిందువారపు పువ్వులు, ఈ మల్లెపువ్వులతో కలిపిన హారాన్ని నా తలపై పెట్టింది.
కో ఽయమాతోద్యధారీ గణస్తస్య దాస్యామి హస్తాదిదం క్రీడనమ్
ఈ సేవకుల్లో సంగీత వాయిద్యం పట్టుకున్నవాడు ఎవరు? నా చేతిలో ఉన్న ఈ బొమ్మను అతడికి ఇస్తాను.
దక్షిణాత్పశ్చిమం పశ్చిమాదుత్తరముత్తరాత్పూర్వమభ్యేత్య సఖ్యా యుతా ప్రేక్షతీ తం గవాక్షాన్తరాద్వీరకం శైలపుత్రీ బహిః క్రీడనం యజ్జగన్మాతురప్యేష చిత్తభ్రమః
దక్షిణం నుంచి పడమర, పడమర నుంచి ఉత్తరం, ఉత్తరం నుంచి తూర్పు వైపు స్నేహితులతో కలిసి వెళ్లి, ఆ కిటికీ ద్వారా అతడిని చూస్తూ, శైలపుత్రి ఆ చిన్న వీరుణ్ని బయట ఆడుకుంటున్నట్లు చూచింది; ప్రపంచమాతకూడా ఆశ్చర్యంతో మనసు మళ్లిపోయింది.
పుత్రలుబ్ధో జనస్తత్ర కో మోహమాయాతి న స్వల్పచేతా జడో మాంసవిణ్మూత్రసంఘాతదేహః
పిల్లలపై మక్కువ కలిగిన మనుషుల్లో ఎవరు మాయలో పడరు? తక్కువ బుద్ధి ఉన్నవాడు, మాంసం, మలము, మూత్రం కలసిన శరీరమున్నవాడు మాత్రమే పడడు.
ద్రష్టుమభ్యన్తరే నాకవాసేశ్వరైర్ ఇన్దుమౌలిం ప్రవిష్టేషు కక్షాన్తరమ్
చంద్రకిరీటుడైన ప్రభువు లోపలికి ప్రవేశించినప్పుడు, ఆకాశంలో నివసించే దేవతలు ఆయనను చూడటానికి లోపలికి వచ్చారు.
వాహనాత్యావరోహా గణాస్తైర్యుతో లోకపాలాస్త్రమూర్తో హ్యయం ఖడ్గో విఖడ్గకరో నిర్మమః కృతాన్తః కస్య కేనాహతో బ్రూత మౌనే భవన్తో ఽస్త్రదణ్డేన కిం దుఃస్పృహాః
వాహనాలు, సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి, లోకపాలకులు కూడిన ఈ రూపం ఖడ్గం, ఖడ్గాన్ని చేసే వాడు, నిర్లిప్తుడు, యముడు; ఇతడిని ఎవరు, ఎందుకు హతమార్చారు? చెప్పండి, మౌనంగా ఉండి, ఆయుధశిక్ష కోరుతున్నారా?
భీమమూర్త్యాననేనాస్తి కృత్యం గిరౌ య ఏషో ఽస్త్రజ్ఞేన కిం వధ్యతే
ఈ భయంకరమైన రూపంతో పర్వతంపై ఏమీ చేయాల్సిన పని లేదు; ఆయుధాల్లో నిపుణుడైనవాడు ఇతడిని చంపితే ఏమి లాభం?
మా వృథా లోకపాలానుగచిత్తతా ఏవమ్ ఏవైతద్ ఇత్యూచురస్మై తదా దేవతాః
వృథాగా లోకపాలులను అనుసరించాలనే కోరిక పెట్టుకోకు; ఇదే సత్యమని ఆ సమయంలో దేవతలు అతనితో అన్నారు.
దేవదేవానుగం వీరకం లక్షణా ప్రాహ దేవీ వనం పర్వతా నిర్ఝరాణ్యగ్నిదేవ్యాన్యథో భూతపా నిర్ఝరామ్భోనిపాతేషు నిమజ్జత
దేవతలకు అనుగమించే చిన్న వీరుణ్ని లక్షణా దేవి ఇలా చెప్పింది: 'అరే, అడవులు, పర్వతాలు, జలపాతాలు, అగ్నిదేవతా స్థలాలకు వెళ్ళు; భూతపాలకా, జలపాతాల నీటిలో మునిగి ఆడుకో.'
పుష్పజాలావనద్ధేషు ధామస్వపి ప్రోత్తుఙ్గనానాద్రికుఞ్జేష్వనుగర్జన్తు హేమారుతాస్ఫోటసంక్షేపణాత్ కామతః
పుష్పమాలలతో అలంకరించబడిన పొగలు కమ్మిన ప్రదేశాల్లో, ఎత్తైన పర్వత కుహరాల్లో, బంగారు గాలులు గర్జిస్తూ, తమ ఇష్టానుసారం సంచరించనివ్వండి.
సో ఽపి తాదృక్క్షణావాప్తపుణ్యోదయో యో ఽపి జన్మాన్తరస్యాత్మజత్వం గతః క్రీడతస్తస్య తృప్తిః కథం జాయతే యో ఽపి భావిజగద్వేధసా తేజసః కల్పితః ప్రతిక్షణం దివ్యగీతక్షణో నృత్యలోలో గణేశైః ప్రణతః
అతడూ ఆ క్షణంలో లభించిన పుణ్యఫలంతో, గత జన్మలో కుమారుడిగా పుట్టినవాడు; ఆడుకుంటున్నప్పుడు అతడికి తృప్తి ఎలా కలుగుతుంది? భవిష్యత్తులో జగత్తును సృష్టించబోయే వాడు తన తేజస్సుతో సృష్టించినవాడు, ప్రతి క్షణం దివ్యగీతాల మధ్య, నాట్యంలో మక్కువతో, సేవకులతో కలిసి నమస్కరించేవాడు.
క్షణం సింహనాదాకులే గణ్డశైలే సృజద్రత్నజాలే బృహత్సాలతాలే క్షణం ఫుల్లనానాతమాలాలికాలే క్షణం వృక్షమూలే విలోలో మరాలే
ఒక క్షణం సింహగర్జనలతో నిండిన గంధపర్వతంలో, రత్నాల వలయాల్లో, పెద్ద సాలవృక్షాల కింద; మరో క్షణం విభిన్న పువ్వుల హారాలతో అలంకరించిన చోట; ఇంకొక క్షణం చెట్టు వేరుల దగ్గర హంస సంచరిస్తోంది.
క్షణే స్వల్పపఙ్కే జలే పఙ్కజాఢ్యే క్షణం మాతురఙ్కే శుభే నిష్కలఙ్కే పరిక్రీడతే బాలలీలావిహారీ గణేశాధిపో దేవతానన్దకారీ నికుఞ్జేషు విద్యాధరైర్గీతశీలః పినాకీవ లీలావిలాసైః సలీలః
ఒక క్షణం తక్కువ మట్టిలో, పద్మాలతో నిండిన నీటిలో; మరొక క్షణం తల్లి ఒడిలో, పవిత్రంగా, మచ్చలేకుండా; బాలలీలల్లో విహరించే గణాధిపతి, దేవతలకు ఆనందాన్ని పంచుతూ, నికుంజాల్లో విద్యాధరుల పాటలతో, పినాకిని లాగా ఆటలతో సంతోషంగా తిరుగుతున్నాడు.
ప్రకాశ్య భువనాభోగీ తతో దినకరే గతే దేశాన్తరం తదా పశ్చాద్ దూరమస్తావనీధరమ్
లోకాల ఆనందాన్ని చూపించి, ఆ తరువాత సూర్యుడు మరొక ప్రదేశానికి వెళ్లినప్పుడు, ఆ పర్వతం దూరంగా కనిపించింది.
ఉదయాస్తే పురోభావీ యో హి చాస్తే ఽవనీధరః మిత్రత్వమస్య సుదృఢం హృదయే పరిచిన్త్యతామ్
ఎదురుగా ఉదయించి అస్తమించే ఆ పర్వతం, దాని స్నేహాన్ని మనసులో బలంగా ఆలోచించాలి.
నిత్యమారాధితః శ్రీమాన్ పృథుమూలః సమున్నతః నాకరోత్సేవితుం మేరుర్ ఉపహారం పతిష్యతః
ఎప్పుడూ పూజించబడే, మహిమాన్వితమైన, విస్తారమైన వేరులతో ఉన్న, ఎత్తైన మెరు పర్వతం, వెళ్లిపోతున్న ప్రభువుకు కానుక ఇవ్వలేదు.
కాఞ్చనోత్తుఙ్గశృఙ్గావరోహక్షితౌ హేమరేణూత్కరాసఙ్గద్యుతిం ఖేచరాణాం వనాధాయిని రమ్యే బహురూపసంపత్ప్రకరే గణాన్వాసితం మన్దరకన్దరే సున్దరమన్దారపుష్పప్రవాలామ్బుజే సిద్ధనారీభిర్ ఆపీతరూపామృతం విస్తృతైర్ నేత్రపాత్రైర్ అనున్మేషిభిర్ వీరకే శైలపుత్రీ నిమేషాన్తరాద్ అస్మరత్పుత్రగృధ్రీ వినోదార్థినీ
కంచు పర్వత శిఖరాలు ఉన్న నేలపై, బంగారు ధూళి మెరుపులతో, ఆకాశవాసుల అందమైన అడవుల్లో, అనేక రూపాల సమూహాల్లో సేవకులు మందర గుహలో నివసించారు; అక్కడ మందారపువ్వులు, కొత్త ఆకులు, కమలాలతో, సిద్ధనారీలు తమ విశాలమైన, నిమిషమాత్రం కూడా మూసుకోని కళ్లతో రూపామృతాన్ని ఆస్వాదించాయి; శైలపుత్రి తన కుమారుడి కోసం తపించి, ఆనందాన్ని కోరుతూ, ఆ చిన్న వీరుణ్ని క్షణంలో గుర్తు చేసుకుంది.