వ్యాఘ్రేభవదనాః కేచిత్ కేచిన్మేషాజరూపిణః అనేకప్రాణిరూపాశ్చ జ్వాలాస్యాః కృష్ణపిఙ్గలాః
కొందరికి పులి ముఖాలు, మరికొందరికి గొర్రె, మేక రూపాలు, ఇంకొందరు అనేక జంతు రూపాల్లో, అగ్ని ముక్కులతో, నల్లగా, పసుపు రంగుతో కనిపించారు.
సౌమ్యా భీమాః స్మితముఖాః కృష్ణపిఙ్గజటాసటాః నానావిహఙ్గవదనా నానావిధమృగాననాః
కొందరు మృదువుగా, మరికొందరు భయంకరంగా, ఇంకొందరు నవ్వుతున్న ముఖాలతో, నల్లని, పసుపు జటలతో, కొందరు పక్షుల ముఖాలతో, మరికొందరు వేర్వేరు జంతువుల ముఖాలతో ఉన్నారు.
కౌశేయచర్మవసనా నగ్నాశ్చాన్యే విరూపిణః గోకర్ణా గజకర్ణాశ్చ బహువక్త్రేక్షణోదరాః
కొందరు పట్టు లేదా జంతు చర్మాలు ధరించి, మరికొందరు నగ్నంగా, వికలాంగంగా, కొందరికి ఆవు చెవులు, మరికొందరికి ఏనుగు చెవులు, చాలామంది ముఖాలు, కళ్ళు, పొట్టలు కలిగి ఉన్నారు.
బహుపాదా బహుభుజా దివ్యనానాస్త్రపాణయః అనేకకుసుమాపీడా నానావ్యాలవిభూషణాః
కొందరికి ఎన్నో కాళ్లు, ఎన్నో చేతులు, దేవతా ఆయుధాలు పట్టుకుని, మరికొందరు అనేక పుష్పమాలలు ధరించి, వేర్వేరు పాములతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
వృకాననాయుధధరా నానాకవచభూషణాః విచిత్రవాహనారూఢా దివ్యరూపా వియచ్చరాః
కొందరికి నక్క ముఖాలు, ఆయుధాలు, వేర్వేరు కవచాలు ధరించి, కొందరు విచిత్రమైన వాహనాలపై, దివ్య రూపంలో, ఆకాశంలో సంచరిస్తున్నారు.
వీణావాద్యముఖోద్ఘుష్టా నానాస్థానకనర్తకాః గణేశాంస్తాంస్తథా దృష్ట్వా దేవీ ప్రోవాచ శంకరమ్
కొందరు వీణా సంగీతంతో, మరికొందరు వేర్వేరు నాట్య భంగిమలతో నృత్యం చేస్తూ, ఆ గణ సమూహాన్ని చూసి, ఆ దేవి శంకరునితో మాట్లాడింది.
గణేశాః కతిసంఖ్యాతాః కింనామానః కిమాత్మకాః ఏకైకశో మమ బ్రూహి ధిష్ఠితా యే పృథక్పృథక్
ఈ గణ సమూహం ఎవరు, ఎంతమంది, వారి పేర్లు ఏమిటి, స్వభావం ఎలా ఉంది? ఇక్కడ వేరువేరుగా ఉన్న వారిని ఒక్కొక్కరిని నాకు చెప్పు.
కోటిసంఖ్యా హ్యసంఖ్యాతా నానావిఖ్యాతపౌరుషాః జగదాపూరితం సర్వైర్ ఏభిర్భీమైర్మహాబలైః
వారు లెక్కలేనంత, కోట్ల సంఖ్యలో, వేర్వేరు శక్తులతో ప్రసిద్ధి చెందినవారు. ఈ భయంకరమైన, మహాబలవంతులతో ప్రపంచం నిండిపోయింది.
సిద్ధక్షేత్రేషు రథ్యాసు జీర్ణోద్యానేషు వేశ్మసు దానవానాం శరీరేషు బాలేషూన్మత్తకేషు చ ఏతే విశన్తి ముదితా నానాహారవిహారిణః
సిద్ధక్షేత్రాల్లో, వీధుల్లో, పాడైన తోటల్లో, ఇళ్లలో, దానవుల శరీరాల్లో, పిల్లల్లో, పిచ్చివాళ్లలో – వీరు ఆనందంగా ప్రవేశించి, వేర్వేరు భోజనాల్లో ఆనందిస్తారు.
ఊష్మపాః ఫేనపాశ్చైవ ధూమపా మధుపాయినః రక్తపాః సర్వభక్షాశ్చ వాయుపా హ్యమ్బుభోజనాః
కొందరు వేడి తాగేవారు, మరికొందరు నురుగు తాగేవారు, ఇంకొందరు పొగ తాగేవారు, తేనె తాగేవారు, కొందరు రక్తం తాగేవారు, అన్నీ తినేవారు, కొందరు గాలి మీద, మరికొందరు నీటిమీద జీవించేవారు.
గేయనృత్యోపహారాశ్చ నానావాద్యరవప్రియాః న హ్యేషాం వై అనన్తత్వాద్ గుణాన్వక్తుం హి శక్యతే
వారు పాటలు, నృత్యాలు, నివేదన, వేర్వేరు వాద్యాల ధ్వనిలో ఆనందిస్తారు. వారు అనంతమైనవారు కాబట్టి, వారి లక్షణాలను పూర్తిగా వివరించటం సాధ్యం కాదు.
మార్గత్వగుత్తరాసఙ్గశుద్ధాఙ్గో ముఞ్జమేఖలీ మానశిలేన కల్కేన చపలో రఞ్జితాననః
మృగ చర్మాన్ని ధరించి, శుద్ధమైన అవయవాలతో, ముంజ గడ్డి కట్టుతో, ముఖాన్ని మానశిలతో రంగు వేసుకుని, చంచలంగా ఉంటాడు.
పినద్ధోత్పలస్రగ్దామా సుకాన్తో మధురాకృతిః పాషాణశకలోత్తానకాంస్యతాలప్రవర్తకః
బంధించిన కమలమాలలు ధరించి, అందంగా, మధుర రూపంతో, రాళ్లు, కంచు, మట్టితో చేసిన తాళాలు వాయిస్తాడు.
అసౌ గణేశ్వరో దేవః కింనామా కింనరానుగః య ఏష గణగీతేషు దత్తకర్ణో ముహుర్ముహుః
ఇతడు గణాధిపతి దేవుడు. ఇతని పేరు ఏమిటి? ఇతడు కిన్నరులను అనుసరిస్తున్నాడా? ఇతడు గణగీతలు వినడంలో మునిగి ఉన్నాడే.
స ఏష వీరకో దేవి సదా మద్ధృదయప్రియః నానాశ్చర్యగుణాధారో గణేశ్వరగణార్చితః
ఈ వీరుడు, ఓ దేవి, ఎల్లప్పుడూ నా హృదయానికి ఎంతో ప్రియమైనవాడు. ఇతనిలో ఎన్నో ఆశ్చర్యకరమైన మంచి లక్షణాలు ఉన్నాయి. గణేశుని సేవకులు ఇతనిని పూజిస్తున్నారు.
ఈదృశస్య సుతస్యాస్తి మమోత్కణ్ఠా పురాన్తక కదాహమ్ ఈదృశం పుత్రం ద్రక్ష్యామ్యానన్దదాయినమ్
ఇలాంటి కుమారుడిని పొందాలని, ఓ పురాంతకా, నేను ఎప్పటినుంచో ఆశించాను. ఎప్పుడు నేను ఇలాంటి ఆనందాన్ని ఇచ్చే కుమారుడిని చూడగలను?
ఏష ఏవ సుతస్తే ఽస్తు నయనానన్దహేతుకః త్వయా మాత్రా కృతార్థో ఽస్తు వీరకో ఽపి సుమధ్యమే
ఇతనే నీ కుమారుడిగా ఉండాలి. ఇతడు కన్నుల ఆనందానికి కారణమవుతాడు. నువ్వు తల్లి అయి సంతృప్తిగా ఉండాలి, వీరుడూ సంతోషంగా ఉండాలి, ఓ సుందరీ.
ఇత్యుక్తా ప్రేషయామాస విజయాం హర్షణోత్సుకా వీరకానయనాయాశు దుహితా హిమభూభృతః
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆనందంతో ఉత్సాహంగా ఉన్న ఆమె, హిమవంతుని కుమార్తె విజయను వీరుణ్ని త్వరగా తీసుకురమ్మని పంపింది.
సావరుహ్య త్వరాయుక్తా ప్రాసాదాదమ్బరస్పృశః విజయోవాచ గణపం గణమధ్యే ప్రవర్తితా
ఆకాశాన్ని తాకే ప్రాసాదం నుండి విజయ త్వరగా దిగింది. ఆమె గణపుని సేవకుల మధ్యలో పలకరించింది.
ఏహి వీరక చాపల్యాత్ త్వయా దేవః ప్రకోపితః కిముత్తరం వదత్యర్థే నృత్యరఙ్గే తు శైలజా
‘‘వీరకా! రా, రా! నీ తొందరపాటు వల్ల దేవుడు కోపించుకున్నాడు. ఈ విషయానికి నాట్యశాలలో శైలజా ఏమని సమాధానం ఇస్తుంది?’’ అని అడిగింది.
ఇత్యుక్తస్త్యక్తపాషాణశకలో మార్జితాననః ఆహూతస్తు తయోద్భూతమూలప్రస్తావశంసకః
అలా పిలవగానే, అతడు రాళ్ల ముక్కలను పక్కన పెట్టి, ముఖాన్ని శుభ్రం చేసుకుని, విజయ పిలుపుతో ఆ విషయం మొదటి నుంచే వివరంగా చెప్పాడు.
దేవ్యాః సమీపమాగచ్ఛద్ విజయానుగుప్తః శనైః ప్రాసాదశిఖరాత్ఫుల్లరక్తామ్బుజనిభద్యుతిః
విజయ రక్షణతో, అతడు ప్రాసాద శిఖరంనుంచి నెమ్మదిగా దేవికి దగ్గరగా వచ్చాడు. అతని కాంతి పుష్పించిన ఎర్ర తామరపువ్వులా మెరిసింది.
తం దృష్ట్వా ప్రస్రుతానల్పస్వాదుక్షీరపయోధరా గిరిజోవాచ సస్నేహం గిరా మధురవర్ణయా
అతన్ని చూసి, తీపి పాలతో పొంగిపోతున్న వక్షోజాల గిరిజా, మధురంగా, ప్రేమతో అతనితో మాట్లాడింది.
ఏహ్యేహి యాతో ఽసి మే పుత్రతాం దేవదేవేన దత్తో ఽధునా వీరక
‘‘రా, రా! వీరకా, నీవిప్పుడు నా కుమారుడివయ్యావు. దేవదేవుడు నిన్ను నాకు కుమారుడిగా ఇచ్చాడు.’’
ఇత్యేవమఙ్కే నిధాయాథ తం పర్యచుమ్బత్కపోలే కలవాదినమ్
అలా చెప్పి, అతన్ని తన మడిలో పెట్టుకుని, అతడు మృదువుగా మాట్లాడుతుండగా, ఆమె అతని చెంపపై ముద్దుపెట్టింది.
మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ సంమార్జ్య గాత్రాణి భూషయామాస దివ్యైః స్వయం భూషణైః కిఙ్కిణీమేఖలానూపురైర్ మాణిక్యకేయూరహారోరుమూలగుణైః
ఆమె అతని తలని ముద్దాడి, శరీరాన్ని శుభ్రం చేసి, స్వయంగా దివ్యమైన అలంకారాలతో—గజ్జెలు ఉన్న మెఖల, పాదాలకు నుపురాలు, రత్నాల కంకణాలు, హారాలు, తొడలకు అలంకారాలతో—అలంకరించింది.
కోమలైః పల్లవైశ్చిత్రితైశ్చారుభిర్ దివ్యమన్త్రోద్భవైస్ తస్య శుభైస్తతో భూరిభిశ్చాకరోన్మిశ్రసిద్ధార్థకైర్ అఙ్గరక్షావిధిమ్
మృదువైన, రంగురంగుల, అందమైన దివ్య మంత్రాలతో పుట్టిన ఆకులతో, అనేక శుభప్రదమైన పదార్థాలు, సిద్ధార్థపు విత్తనాలతో కలిపి, అతనికి శరీరరక్షణ కోసం మంత్రపూర్వకంగా పూజ చేసింది.
ఏవమాదాయ చోవాచ కృత్వా స్రజం మూర్ధ్ని గోరోచనాపత్రభఙ్గోజ్జ్వలమ్
అలా చేసి, అతన్ని తీసుకుని, గోరుచనతో, తాజా ఆకులతో మెరిసే హారాన్ని తలపై పెట్టి, ఆమె మాట్లాడింది.
గచ్ఛ గచ్ఛాధునా క్రీడ సార్ధం గణైరప్రమత్తో నగే శ్వభ్రవర్జ శనైర్వ్యాలమాలాకులాః శైలసానుద్రుమదన్తిభిర్ భిన్నసారాః పరే సఙ్గినః
‘‘ఇప్పుడు వెళ్ళు, వెళ్ళు, గణులతో కలిసి పర్వతంపై జాగ్రత్తగా ఆడుకో. లోయలు దాటి పోవద్దు. పాములు, చెట్లు, ఏనుగులు, విరిగిన రాళ్లతో నిండిన కొండదారుల్లో నెమ్మదిగా జాగ్రత్తగా తిరుగు, అక్కడ ఇతరులు తిరుగుతున్నారు.’’
జాహ్నవీయం జలం క్షుబ్ధతోయాకులం కూలం మా విశేథా బహువ్యాఘ్రదుష్టే వనే
‘‘జాహ్నవీ నది ఒడ్డునకి వెళ్ళవద్దు. అక్కడ నీరు ఉప్పొంగి ప్రవహిస్తోంది. ఆ అడవిలో చాలా దుష్టమైన పులులు ఉన్నాయి.’’