న కింనరైర్ అభిభవితుం హి శక్యతే విభూషణచయసముద్భవో ధ్వనిః అజాతిజాః కిమితి న షడ్జమధ్యమ్ అపృథుస్వరం బహుతరమత్ర వక్ష్యతే
అలంకారాల గుంపు నుండి వచ్చే శబ్దాన్ని కిన్నరులు అధిగమించలేరు. వంశంలో పుట్టని వారు ఎందుకు షడ్జమధ్యమ స్వరాలు పలకరు? ఇక్కడ ఎక్కువ మంది స్పష్టంగా కాని స్వరాలతో మాట్లాడతారు.
నతానతానతనతతానతాం గతాః పృథక్తయా సమయకృతా విభిన్నతామ్ విశఙ్కితా భవదతిభేదశీలినః ప్రయాన్త్యమీ ద్రుతపదమేవ గౌడకాః
వేర్వేరు, కొలతలు కలిగిన, భిన్నమైన తాళాలతో సాగిపోతూ, మీ అధిక విభేదాన్ని భయపడి, ఈ గౌడకులు వేగంగా వెళ్తున్నారు.
విసంహతాః కిమితి న షాడ్గవాదయః స్వగీతకైర్ లలితపదప్రయోగజైః ప్రభోః పురో భవతి హి యస్య చాక్షతం సముద్గతార్థకమితి తత్ప్రతీయతే
షాడ్గ వాద్యాలు తమ పాటలతో, సులభమైన అడుగులతో కలిసి ఎందుకు వినిపించడంలేదు? ప్రభువు ముందు, అర్థం నిరంతరంగా వెలువడుతుంటే, ఇదే విధంగా అర్థమవుతుంది.
అమీ పృథగ్విరచితరమ్యరాసకం విలాసినో బహుగమకస్వభావకమ్ ప్రయుఞ్జతే గిరిశయశోవిసారిణం ప్రకీర్ణకం బహుతరనాగజాతయః
వీరు వేర్వేరు అందమైన నృత్యాలను, అనేక గమకాలతో, గిరిశ శౌర్యాన్ని వ్యాపింపజేస్తూ, అనేక ఏనుగు వంశాలలో చెలరేగిపోతూ ప్రదర్శిస్తున్నారు.
అమీ కథం కకుభి కథాః ప్రతిక్షణం ధ్వనన్తి తే వివిధవధూవిమిశ్రితాః న జాతయో ధ్వనిమురజాసమీరితా న మూర్ఛితాః కిమితి చ మూర్ఛనాత్మకాః
ఈ కథలు ఎలా ప్రతి దిక్కునా, వివిధ వధువులతో కలసి మారుమోగుతున్నాయి? వంశాలు మృదంగ ధ్వనిని వినిపించడంలేదు; స్వరాలు మిళితంగా లేవు—ఎందుకు ఇవి మిళిత స్వభావం కలవిగా లేవు?
ఇతీరతే గిరిమవధానశాలినః సురాసురాః సపది తు వీరకాజ్ఞయా నియామితాః ప్రయయురతీవ హర్షితాశ్ చరాచరం జగదఖిలం హ్యపూరయన్
ఇలా పర్వతాన్ని శ్రద్ధగా చూచిన దేవాసురులు, వీరకుని ఆజ్ఞతో వెంటనే నడిపించబడి, ఎంతో ఆనందంతో బయలుదేరి, చరాచర జగత్తంతా నింపారు.
ఇతి స్తనత్కకుభి రసన్మహార్ణవే స్తనద్ఘనే విదలితశైలకందరే జగత్యభూత్తుముల ఇవాకులీకృతః పినాకినా త్వరితగతేన భూధరః
అలా, గర్జించే సముద్రంలో, మారుమోగే గుహలు చీలిపోతూ, పినాకి వేగంగా సంచరించడంతో, దిక్కులు మారుమోగి, లోకం కలకలమైంది.
పరిజ్వలత్కనకసహస్రతోరణం క్వచిన్మిలన్మరకతవేశ్మవేదికమ్ క్వచిత్ క్వచిద్ విమలవిదూరవేదికం క్వచిద్ గలజ్జలధరరమ్యనిర్ఝరమ్
ఎక్కడో వెయ్యి బంగారు తలుపులతో ప్రకాశిస్తూ; ఇంకొక్కడో పచ్చ రత్నాల మందిరపు మేడలు మూసుకుంటూ; మరికొన్ని ప్రదేశాల్లో నిర్మలమైన, దూరపు మేడలు; ఇంకొక్కడో మేఘాలతో జారుతున్న అందమైన జలపాతాలు.
చలద్ధ్వజప్రవరసహస్రమణ్డితం సురద్రుమస్తబకవికీర్ణచత్వరమ్ సితాసితారుణరుచిధాతువర్ణికం శ్రియోజ్జ్వలం ప్రవితతమార్గగోపురమ్
వెయ్యి కదిలే పతాకాలతో అలంకరించబడి, దివ్యవృక్షాల సమూహాలతో పరచబడి, తెలుపు, నలుపు, ఎరుపు రంగులతో అలంకరించబడి, ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, పొడవైన మార్గ గోపురాలతో విస్తరించి ఉంది.
తం ప్రవిశన్తమగాత్ప్రవిలోక్య వ్యాకులతాం నగరం గిరిభర్తుః వ్యగ్రపురన్ధ్రిజనం జయయుక్తం ధావితమార్గజనాకులరథ్యమ్
ఆయన లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నాడని చూసి, పర్వతాధిపతి నగరం కలవరపడింది; పులిలా ధైర్యంగా ఉన్న స్త్రీలు, విజయంతో నిండినవారు, వీధుల్లో గుంపులుగా పరుగెత్తారు.
హర్మ్యగవాక్షగతామరనారీలోచననీలసరోరుహమాలమ్ సుప్రకటా సమదృశ్యత కాచిత్ స్వాభరణాంశువితానవిగూఢా
ప్రాసాదపు కిటికీలో నిలబడి, నీలం కమలములాంటి కళ్లతో, తన ఆభరణాల కాంతిని దాచని ఒక దేవత స్పష్టంగా కనిపించింది.
కాప్యఖిలీకృతమణ్డనభూషా త్యక్తసఖీప్రణయా హరమ్ ఐక్షత్ కాచిదువాచ కలం గతమానా కాతరతాం సఖి మా కురు మూఢే
ఎవరో ఒకరు సంపూర్ణ అలంకారాలతో, సఖుల ప్రేమను వదిలి, హరుణ్ని తిలకించింది. ఇంకొకరు మృదువుగా మాట్లాడుతూ, భయంతో వెళ్లిపోయింది: 'సఖీ, మూర్ఖత్వం చేయవద్దు.'
దగ్ధమనోభవ ఏవ పినాకీ కామయతే స్వయమేవ విహర్తుమ్ కాచిదపి స్వయమేవ పతన్తీ ప్రాహ పరాం విరహస్ఖలితాఙ్గీమ్
కామంతో మనస్సు కాలిపోయినప్పటికీ, పినాకీ తనంతట తానే ఆనందించాలనుకున్నాడు. ఒక స్త్రీ, తనే తానే కిందపడిపోయి, విరహంతో శరీరం బలహీనపడిన మరొకరిని చూసి ఇలా చెప్పింది.
మా చపలే మదనవ్యతిషఙ్గం శంకరజం స్ఖలనేన వద త్వమ్ కాపి కృతవ్యవధానమదృష్ట్వా యుక్తివశాద్గిరిశో హ్యయమూచే
ఓ చంచల మనసు కలదానీ, మదనుడితో శంకరుని కలయికను అతనిపైనే మోపకు. ఏదైనా తప్పు జరిగితే, సరైన నియమాన్ని గమనించకుండా మాట్లాడు. ఎందుకంటే గిరీశుడు యుక్తితోనే అలా అన్నాడు.
ఏష స యత్ర సహస్రమఖాద్యా నాకసదామధిపాః స్వయముక్తైః నామభిర్ ఇన్దుజటం నిజసేవాప్రాప్తఫలాయ నతాస్తు ఘటన్తే
ఇతడే ఆ వ్యక్తి, ఎవరి ముందు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతాధిపతులు తమ పేర్లతోనే చంద్రుని జటలో ధరించినవారికి నమస్కరిస్తూ, తమ సేవ ఫలితాన్ని కోరుతూ వందనం చేస్తారు.
ఏష న చైష స ఏష యదగ్రే చర్మపరీతతనుః శశిమౌలీ ధావతి వజ్రధరో ఽమరరాజో మార్గమముం వివృతీకరణాయ
ఇతడే ఆ వ్యక్తి కాదు; ఇతడే, చర్మంతో కప్పబడిన శరీరం, చంద్రుడిని మస్తకంపై ధరించినవాడు. వజ్రధారి, అమరుల రాజు, ఇతని మార్గాన్ని శుభ్రం చేయడానికి ముందుగా పరుగెత్తుతున్నాడు.
ఏష స పద్మభవో ఽయముపేత్య ప్రాంశుజటామృగచర్మనిగూఢః సప్రణయం కరఘట్టితవక్త్రః కించిదువాచ మితం శ్రుతిమూలే
ఇతడే పద్మభవుడు, పొడవైన జటలు, మృగచర్మంతో కప్పబడి, ప్రేమతో చేతితో ముఖాన్ని తాకుతూ, వేదాల మూలంలో కొంతమంది మాటలు కొద్దిగా, తక్కువగా చెప్పాడు.
ఏవమభూత్సురనారికులానాం చిత్తవిసంష్ఠులతా గురురాగాత్ శంకరసంశ్రయణాద్ గిరిజాయాజన్మఫలం పరమం త్వితి చోచుః
ఇలా దేవతా స్త్రీలలో మనస్సు గందరగోళం కలిగింది. శంకరుని ఆశ్రయించడంవల్ల, 'గిరిజా జన్మానికి ఇదే పరమ ఫలం' అని వారు అన్నారు.
తతో హిమగిరేర్వేశ్మ విశ్వకర్మనివేదితమ్ మహానీలమయస్తమ్భం జ్వలత్కాఞ్చనకుట్టిమమ్
తర్వాత, హిమగిరి ఇంట్లో, విశ్వకర్మ రూపొందించిన, గొప్ప నీలరంగు రాయి స్తంభం, ప్రకాశించే బంగారు నేల అక్కడ కనిపించింది.
ముక్తాజాలపరిష్కారం జ్వలితౌషధిదీపితమ్ క్రీడోద్యానసహస్రాఢ్యం కాఞ్చనామ్బుజదీర్ఘికమ్
ముత్యాల జాలాలతో అలంకరించబడినది, ప్రకాశించే ఔషధులతో వెలిగినది, వెయ్యి ఆటవనాలతో నిండినది, బంగారు కమలాల తాళాబం ఉన్నది.
మహేన్ద్రప్రముఖాః సర్వే సురా దృష్ట్వా తదద్భుతమ్ నేత్రాణి సఫలాన్యద్య మనోభిరితి తే దధుః
మహేంద్రుడు ముందుగా, అందరు దేవతలు ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, 'మన మనస్సు కోరినదాన్ని చూసి, ఈరోజు మన కళ్లకు ఫలితం దక్కింది' అని అన్నారు.
విమర్దక్షీణకేయూరా హరిణా ద్వారి రోధితాః కథంచిత్ప్రముఖాస్తత్ర వివిశుర్నాకవాసినః
పెద్ద గుంపుతో చేతికడులు సడలిపోయి, ద్వారంలో జింకలు అడ్డుపడగా, ఆకాశవాసులలో ముఖ్యులు ఎలాగో లోపలికి ప్రవేశించారు.
ప్రణతేనాచలేన్ద్రేణ పూజితో ఽథ చతుర్ముఖః చకార విధినా సర్వం విధిమన్త్రపురఃసరమ్
ఆ తరువాత, పర్వతాధిపతికి నమస్కారం చేసిన నాలుగు ముఖాలవాడు, అన్ని కర్మలను నియమానుసారం, మంత్రాలతో ముందుగా నిర్వహించాడు.
శర్వస్య పాణిగ్రహణమ్ అగ్నిసాక్షికమక్షతమ్ దాతా మహీభృతాం నాథో హోతా దేవశ్చతుర్ముఖః
శర్వుని పాణిగ్రహణం, అగ్ని సాక్షిగా, అవిచ్ఛిన్నంగా జరిగింది. వరుడు భూమిపతిగా, హోతా దేవుడు నాలుగు ముఖాలవాడిగా ఉన్నాడు.
వరః పశుపతిః సాక్షాత్ కన్యా విశ్వారణిస్తథా చరాచరాణి భూతాని సురాసురవరాణి చ
వరుడు పశుపతి స్వయంగా, వధువు విశ్వారణి. చరాచర భూతాలు, ఉత్తమ దేవాసురులు అందరూ అక్కడ హాజరయ్యారు.
తత్రాప్యేతే నియమతో హ్య్ అభవన్వ్యగ్రమూర్తయః ముమోచాభినవాన్సర్వాన్ సస్యశాలీన్రసౌషధీః
అక్కడ కూడా, నియమప్రకారం, వీరు ఎంతో ఉత్సాహంగా వ్యవహరించారు. వారు అన్నీ కొత్త ధాన్యాలు, వరి, ఔషధాలను విడుదల చేశారు.
వ్యగ్రా తు పృథివీ దేవీ సర్వభావమనోరమా గృహీత్వా వరుణః సర్వరత్నాన్యాభరణాని చ
భూమిదేవి, అన్ని రూపాలలో ఆకర్షణీయురాలై, అన్ని రత్నాలు, ఆభరణాలు తీసుకువచ్చింది. వరుణుడు కూడా అలాగే చేశాడు.
పుణ్యాని చ పవిత్రాణి నానారత్నమయాని తు తస్థౌ సాభరణో దేవో హర్షదః సర్వదేహినామ్
వివిధ రత్నాలతో తయారైన పవిత్రమైన, పవిత్రమైన ఆభరణాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆ దేవుడు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, సమస్త జీవులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు.
ధనదశ్చాపి దివ్యాని హైమాన్యాభరణాని చ జాతరూపవిచిత్రాణి ప్రయతః సముపస్థితః
ధనదుడు కూడా, దైవికమైన బంగారు ఆభరణాలు, రకరకాల బంగారు నగలు, శ్రద్ధతో తీసుకువచ్చి సమర్పించాడు.
వాయుర్వవౌ సుసురభిః సుఖసంస్పర్శనో విభుః ఛత్రమిన్దుకరోద్భాసి సుసితం చ శతక్రతుః
వాయువు మధురంగా, సుఖంగా తాకేలా వీచింది. ఇంద్రుడు, చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ, శుభ్రమైన తెల్ల గొడుగు పట్టాడు.