మాతరః ప్రేరయన్ కామవధూం వైధవ్యచిహ్నితామ్ కాలో ఽయమితి చాలక్ష్య ప్రకారేఙ్గితసంజ్ఞయా
తల్లులు, విధవా లక్షణాలతో ఉన్న కామదేవి భార్యను, సంకేతాలతో కాలం వచ్చిందని తెలియజేస్తూ పంపించారు.
తతస్తాశ్చోదితా దేవమ్ ఊచుః ప్రహసితాననాః రతిః పురస్తవ ప్రాప్తా నాభాతి మదనోజ్ఝితా
ఆమెను ప్రేరేపించిన తరువాత, దేవతలు చిరునవ్వుతో, 'రతి నీ ముందుకు వచ్చింది, మదనుడు లేని ఆమె ప్రకాశించడంలేదు' అని దేవునికి చెప్పారు.
తతస్తాం సంనిర్వాయాహ వామహస్తాగ్రసంజ్ఞయా ప్రయాణం గిరిజావక్త్రదర్శనోత్సుకమానసః
ఆపై, ఎడమ చేతి సంకేతంతో ఆమెను పంపించి, గిరిజా ముఖదర్శనానికి ఉత్సుకతతో మనసుతో ఉన్నాడు.
తతో హరో హిమగిరికన్దరాకృతిం సితం కశామృదుహతిభిః ప్రచోదయత్ మహావృషం గణతుములాహితేక్షణం స భూధరానశనిరివ ప్రకమ్పయన్
తర్వాత హరుడు, హిమగిరి గుహలవలె తెల్లగా ఉన్న మహావృషభాన్ని మృదువైన కొరడాతో ప్రేరేపించాడు; దాని ఉగ్రదృష్టి గణాలను చెదరగొట్టి, పర్వతాలను మేఘగర్జన వలె కంపింపజేసింది.
తతో హరిర్ద్రుతపదపద్ధతిః పురః పురఃసరాన్ద్రుమనికరేషు సంశ్రితాన్ ధరారజఃశబలితభూషణో ఽబ్రవీత్ ప్రయాత మా కురుత పథో ఽస్య సంకటమ్
అప్పుడా హరి భూమి ధూళితో అలంకరించబడి, వేగంగా అడుగులు వేస్తూ, ముందున్న గొప్ప చెట్ల మధ్య ఆశ్రయం పొందినవారిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'వెళ్లండి, ఈ మార్గాన్ని అడ్డుకోకండి.'
ప్రభోః పునః ప్రథమనియోగమూర్జయన్ సుతో ఽబ్రవీద్ భ్రుకుటిముఖో ఽపి వీరకః వియచ్చరా వియతి కిమస్తి కాన్తకం ప్రయాత నో ధరణిధరావిదూరతః
ఆ ప్రభువు మొదటి ఆజ్ఞతో ధైర్యం పొందిన కుమారుడు, ముఖంలో కోపంతో, ఇలా అన్నాడు: 'ఆకాశంలో ప్రయాణించే వారికి ఎలాంటి ముల్లు ఉంది? మీరు వెళ్లండి, ఆ పర్వతానికి దూరంగా ఉండకండి.'
మహార్ణవాః కురుత శిలోపమం పయః సురద్విషాగమనమహాతికర్దమమ్ గణేశ్వరాశ్ చపలతయా న గమ్యతాం సురేశ్వరైః స్థిరమతిభిర్ నిరీక్ష్యతే
మహాసముద్రమూ, దేవతలకు శత్రువులు రానున్న కారణంగా, తన నీటిని రాయి లా గట్టిగా చేసుకోనివ్వాలి. గణాధిపతులారా, చంచలంగా ముందుకు పోవద్దు; స్థిరమైన మనస్సు గల దేవేంద్రులు చూస్తున్నారు.
న భృఙ్గిణా స్వతనుమవేక్ష్య నీయతే పినాకినః పృథుముఖమణ్డమ్ అగ్రతః వృథా యమః ప్రకటితదన్తకోటరం త్వమాయుధం వహసి విహాయ సంభ్రమమ్
తేనెటీగ తన రూపాన్ని ముందుకు నడిపించదు, విస్తారమైన ముఖమున్న పినాకి కూడా ముందుకు పోడు. యముడు తన ఆయుధాన్ని బహిర్గత దంతాలతో వృథాగా మోస్తున్నాడు, తొందరను వదిలిపెట్టి.
పదం న యద్రథతురగైః పురద్విషః ప్రముచ్యతే బహుతరమాతృసంకులమ్ అమీ సురాః పృథగనుయాయిభిర్వృతాః పదాతయో ద్విగుణపథాన్ హరప్రియాః
పురద్విష్టుడి రథపు గుర్రాల అడుగు తల్లుల గుంపు నుంచి విడిపోవడం లేదు. ఈ దేవతలు తమ తమ అనుచరులతో చుట్టుముట్టబడి, కాలినడకలవారు; హరప్రియ అనుచరులు రెండు మార్గాల్లో వెళ్తున్నారు.
స్వవాహనైః పవనవిధూతచామరైశ్ చలధ్వజైర్వ్రజత విహారశాలిభిః సురాః స్వకం కిమితి సరాగమూర్జితం విచార్యతే నియతలయత్రయానుగమ్
దేవతలు తమ తమ వాహనాలతో, గాలిలో ఊగే చామరాలతో, అలజడి పతాకాలతో, ఆనందంగా సంచరిస్తున్నారు. ఎందుకు తమ కోరికలతో నిండిన, మూడు స్థాయిలను అనుసరిస్తూ, తమదైనదిగా భావిస్తున్నారు?
న కింనరైర్ అభిభవితుం హి శక్యతే విభూషణచయసముద్భవో ధ్వనిః అజాతిజాః కిమితి న షడ్జమధ్యమ్ అపృథుస్వరం బహుతరమత్ర వక్ష్యతే
అలంకారాల గుంపు నుండి వచ్చే శబ్దాన్ని కిన్నరులు అధిగమించలేరు. వంశంలో పుట్టని వారు ఎందుకు షడ్జమధ్యమ స్వరాలు పలకరు? ఇక్కడ ఎక్కువ మంది స్పష్టంగా కాని స్వరాలతో మాట్లాడతారు.
నతానతానతనతతానతాం గతాః పృథక్తయా సమయకృతా విభిన్నతామ్ విశఙ్కితా భవదతిభేదశీలినః ప్రయాన్త్యమీ ద్రుతపదమేవ గౌడకాః
వేర్వేరు, కొలతలు కలిగిన, భిన్నమైన తాళాలతో సాగిపోతూ, మీ అధిక విభేదాన్ని భయపడి, ఈ గౌడకులు వేగంగా వెళ్తున్నారు.
విసంహతాః కిమితి న షాడ్గవాదయః స్వగీతకైర్ లలితపదప్రయోగజైః ప్రభోః పురో భవతి హి యస్య చాక్షతం సముద్గతార్థకమితి తత్ప్రతీయతే
షాడ్గ వాద్యాలు తమ పాటలతో, సులభమైన అడుగులతో కలిసి ఎందుకు వినిపించడంలేదు? ప్రభువు ముందు, అర్థం నిరంతరంగా వెలువడుతుంటే, ఇదే విధంగా అర్థమవుతుంది.
అమీ పృథగ్విరచితరమ్యరాసకం విలాసినో బహుగమకస్వభావకమ్ ప్రయుఞ్జతే గిరిశయశోవిసారిణం ప్రకీర్ణకం బహుతరనాగజాతయః
వీరు వేర్వేరు అందమైన నృత్యాలను, అనేక గమకాలతో, గిరిశ శౌర్యాన్ని వ్యాపింపజేస్తూ, అనేక ఏనుగు వంశాలలో చెలరేగిపోతూ ప్రదర్శిస్తున్నారు.
అమీ కథం కకుభి కథాః ప్రతిక్షణం ధ్వనన్తి తే వివిధవధూవిమిశ్రితాః న జాతయో ధ్వనిమురజాసమీరితా న మూర్ఛితాః కిమితి చ మూర్ఛనాత్మకాః
ఈ కథలు ఎలా ప్రతి దిక్కునా, వివిధ వధువులతో కలసి మారుమోగుతున్నాయి? వంశాలు మృదంగ ధ్వనిని వినిపించడంలేదు; స్వరాలు మిళితంగా లేవు—ఎందుకు ఇవి మిళిత స్వభావం కలవిగా లేవు?
ఇతీరతే గిరిమవధానశాలినః సురాసురాః సపది తు వీరకాజ్ఞయా నియామితాః ప్రయయురతీవ హర్షితాశ్ చరాచరం జగదఖిలం హ్యపూరయన్
ఇలా పర్వతాన్ని శ్రద్ధగా చూచిన దేవాసురులు, వీరకుని ఆజ్ఞతో వెంటనే నడిపించబడి, ఎంతో ఆనందంతో బయలుదేరి, చరాచర జగత్తంతా నింపారు.
ఇతి స్తనత్కకుభి రసన్మహార్ణవే స్తనద్ఘనే విదలితశైలకందరే జగత్యభూత్తుముల ఇవాకులీకృతః పినాకినా త్వరితగతేన భూధరః
అలా, గర్జించే సముద్రంలో, మారుమోగే గుహలు చీలిపోతూ, పినాకి వేగంగా సంచరించడంతో, దిక్కులు మారుమోగి, లోకం కలకలమైంది.
పరిజ్వలత్కనకసహస్రతోరణం క్వచిన్మిలన్మరకతవేశ్మవేదికమ్ క్వచిత్ క్వచిద్ విమలవిదూరవేదికం క్వచిద్ గలజ్జలధరరమ్యనిర్ఝరమ్
ఎక్కడో వెయ్యి బంగారు తలుపులతో ప్రకాశిస్తూ; ఇంకొక్కడో పచ్చ రత్నాల మందిరపు మేడలు మూసుకుంటూ; మరికొన్ని ప్రదేశాల్లో నిర్మలమైన, దూరపు మేడలు; ఇంకొక్కడో మేఘాలతో జారుతున్న అందమైన జలపాతాలు.
చలద్ధ్వజప్రవరసహస్రమణ్డితం సురద్రుమస్తబకవికీర్ణచత్వరమ్ సితాసితారుణరుచిధాతువర్ణికం శ్రియోజ్జ్వలం ప్రవితతమార్గగోపురమ్
వెయ్యి కదిలే పతాకాలతో అలంకరించబడి, దివ్యవృక్షాల సమూహాలతో పరచబడి, తెలుపు, నలుపు, ఎరుపు రంగులతో అలంకరించబడి, ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, పొడవైన మార్గ గోపురాలతో విస్తరించి ఉంది.
తం ప్రవిశన్తమగాత్ప్రవిలోక్య వ్యాకులతాం నగరం గిరిభర్తుః వ్యగ్రపురన్ధ్రిజనం జయయుక్తం ధావితమార్గజనాకులరథ్యమ్
ఆయన లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నాడని చూసి, పర్వతాధిపతి నగరం కలవరపడింది; పులిలా ధైర్యంగా ఉన్న స్త్రీలు, విజయంతో నిండినవారు, వీధుల్లో గుంపులుగా పరుగెత్తారు.
హర్మ్యగవాక్షగతామరనారీలోచననీలసరోరుహమాలమ్ సుప్రకటా సమదృశ్యత కాచిత్ స్వాభరణాంశువితానవిగూఢా
ప్రాసాదపు కిటికీలో నిలబడి, నీలం కమలములాంటి కళ్లతో, తన ఆభరణాల కాంతిని దాచని ఒక దేవత స్పష్టంగా కనిపించింది.
కాప్యఖిలీకృతమణ్డనభూషా త్యక్తసఖీప్రణయా హరమ్ ఐక్షత్ కాచిదువాచ కలం గతమానా కాతరతాం సఖి మా కురు మూఢే
ఎవరో ఒకరు సంపూర్ణ అలంకారాలతో, సఖుల ప్రేమను వదిలి, హరుణ్ని తిలకించింది. ఇంకొకరు మృదువుగా మాట్లాడుతూ, భయంతో వెళ్లిపోయింది: 'సఖీ, మూర్ఖత్వం చేయవద్దు.'
దగ్ధమనోభవ ఏవ పినాకీ కామయతే స్వయమేవ విహర్తుమ్ కాచిదపి స్వయమేవ పతన్తీ ప్రాహ పరాం విరహస్ఖలితాఙ్గీమ్
కామంతో మనస్సు కాలిపోయినప్పటికీ, పినాకీ తనంతట తానే ఆనందించాలనుకున్నాడు. ఒక స్త్రీ, తనే తానే కిందపడిపోయి, విరహంతో శరీరం బలహీనపడిన మరొకరిని చూసి ఇలా చెప్పింది.
మా చపలే మదనవ్యతిషఙ్గం శంకరజం స్ఖలనేన వద త్వమ్ కాపి కృతవ్యవధానమదృష్ట్వా యుక్తివశాద్గిరిశో హ్యయమూచే
ఓ చంచల మనసు కలదానీ, మదనుడితో శంకరుని కలయికను అతనిపైనే మోపకు. ఏదైనా తప్పు జరిగితే, సరైన నియమాన్ని గమనించకుండా మాట్లాడు. ఎందుకంటే గిరీశుడు యుక్తితోనే అలా అన్నాడు.
ఏష స యత్ర సహస్రమఖాద్యా నాకసదామధిపాః స్వయముక్తైః నామభిర్ ఇన్దుజటం నిజసేవాప్రాప్తఫలాయ నతాస్తు ఘటన్తే
ఇతడే ఆ వ్యక్తి, ఎవరి ముందు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతాధిపతులు తమ పేర్లతోనే చంద్రుని జటలో ధరించినవారికి నమస్కరిస్తూ, తమ సేవ ఫలితాన్ని కోరుతూ వందనం చేస్తారు.
ఏష న చైష స ఏష యదగ్రే చర్మపరీతతనుః శశిమౌలీ ధావతి వజ్రధరో ఽమరరాజో మార్గమముం వివృతీకరణాయ
ఇతడే ఆ వ్యక్తి కాదు; ఇతడే, చర్మంతో కప్పబడిన శరీరం, చంద్రుడిని మస్తకంపై ధరించినవాడు. వజ్రధారి, అమరుల రాజు, ఇతని మార్గాన్ని శుభ్రం చేయడానికి ముందుగా పరుగెత్తుతున్నాడు.
ఏష స పద్మభవో ఽయముపేత్య ప్రాంశుజటామృగచర్మనిగూఢః సప్రణయం కరఘట్టితవక్త్రః కించిదువాచ మితం శ్రుతిమూలే
ఇతడే పద్మభవుడు, పొడవైన జటలు, మృగచర్మంతో కప్పబడి, ప్రేమతో చేతితో ముఖాన్ని తాకుతూ, వేదాల మూలంలో కొంతమంది మాటలు కొద్దిగా, తక్కువగా చెప్పాడు.
ఏవమభూత్సురనారికులానాం చిత్తవిసంష్ఠులతా గురురాగాత్ శంకరసంశ్రయణాద్ గిరిజాయాజన్మఫలం పరమం త్వితి చోచుః
ఇలా దేవతా స్త్రీలలో మనస్సు గందరగోళం కలిగింది. శంకరుని ఆశ్రయించడంవల్ల, 'గిరిజా జన్మానికి ఇదే పరమ ఫలం' అని వారు అన్నారు.
తతో హిమగిరేర్వేశ్మ విశ్వకర్మనివేదితమ్ మహానీలమయస్తమ్భం జ్వలత్కాఞ్చనకుట్టిమమ్
తర్వాత, హిమగిరి ఇంట్లో, విశ్వకర్మ రూపొందించిన, గొప్ప నీలరంగు రాయి స్తంభం, ప్రకాశించే బంగారు నేల అక్కడ కనిపించింది.
ముక్తాజాలపరిష్కారం జ్వలితౌషధిదీపితమ్ క్రీడోద్యానసహస్రాఢ్యం కాఞ్చనామ్బుజదీర్ఘికమ్
ముత్యాల జాలాలతో అలంకరించబడినది, ప్రకాశించే ఔషధులతో వెలిగినది, వెయ్యి ఆటవనాలతో నిండినది, బంగారు కమలాల తాళాబం ఉన్నది.