శక్రో గజాజినం తస్య వసాభ్యక్తాగ్రపల్లవమ్ దధ్రే సరభసం స్విద్యద్ విస్తీర్ణముఖపఙ్కజమ్
విస్తృతమైన కమలముఖం చెమటతో తడిసిపోయి, శక్రుడు ఉత్సాహంగా, కొవ్వుతో పూసిన అంచులతో కూడిన గజచర్మాన్ని ధరించాడు.
వాయుశ్చ విపులం తీక్ష్ణశృఙ్గం హిమగిరిప్రభమ్ వృషం విభూషయామాస హరయానం మహౌజసమ్
వాయువు, హిమగిరిలా మెరిసే, బలమైన, పదునైన కొమ్ములు గల వృషభాన్ని, హరుని శక్తివంతమైన వాహనాన్ని అలంకరించాడు.
వితేనుర్నయనాన్తఃస్థాః శమ్భోః సూర్యానలేన్దవః స్వాం ద్యుతిం లోకనాథస్య జగతః కర్మసాక్షిణః
శంభువుని కళ్లలో నివసించే సూర్యుడు, అగ్ని, చంద్రుడు తమ తేజస్సును ప్రసరింపజేశారు; వారు జగత్తుకు అధిపతి, సకల క్రియలకు సాక్షి.
చితాభస్మ సమాధాయ కపాలే రజతప్రభమ్ మనుజాస్థిమయీం మాలామ్ ఆబబన్ధ చ పాణినా
వెండి వర్ణంలో మెరిసే చితాభస్మాన్ని తన కపాలంపై పూసి, మానవ అస్థులతో చేసిన మాలను చేతితో కట్టుకున్నాడు.
ప్రేతాధిపః పురో ద్వారే సగదః సమవర్తత నానాకారమహారత్నభూషణం ధనదాహృతమ్
ప్రేతాధిపతి, గదను ధరించి, ధనదుడు తెచ్చిన విభిన్న రూపాల మణులతో అలంకరించబడి, ద్వారమునందు నిలిచాడు.
విహాయోదగ్రసర్పేన్ద్రకటకేన స్వపాణినా కర్ణోత్తంసం చకారేశో వాసుకిం తక్షకం స్వయమ్
తన చేతిలో ఉన్న విలాసవంతమైన సర్పబ్రాస్లెట్ను విడిచిపెట్టి, వాసుకి, తక్షకులను తానే చెవిపూసలుగా తయారు చేసుకున్నాడు.
జలాధీశాహృతాం స్థాస్నుప్రసూనావేష్టితాం పృథక్ తతస్తు తే గణాధీశా వినయాత్తత్ర వీరకమ్
తర్వాత, సముద్రాధిపతులు తెచ్చిన తాజా పుష్పాలతో అలంకరించబడిన వీరకుణ్ణి, గణాధిపతులు వినయంతో వేరువేరుగా తీసుకొచ్చారు.
ప్రోచుర్వ్యగ్రాకృతే త్వం గాం సమావేదయ శూలినే నిష్పన్నాభరణం దేవం ప్రసాధ్యేశం ప్రసాధనైః
వారు తహతహలతో పనిలో నిమగ్నమై, 'శూలిని! భూమికి తెలియజేయుము, దేవుడు అలంకారాలతో సిద్ధంగా ఉన్నాడు' అని చెప్పారు.
సప్త వారిధయస్తస్థుః కర్తుం దర్పణవిభ్రమమ్ తతో విలోకితాత్మానం మహామ్బుధిజలోదరే
ఏడు సముద్రాలు అద్దాలవలె నిలిచి, ఆ మహాసముద్రపు నీటిలో తన ప్రతిబింబాన్ని ప్రభువు దర్శించాడు.
ధరామాలిఙ్గ్య జానుభ్యాం స్థాణుం ప్రోవాచ కేశవః శోభసే దేవ రూపేణ జగదానన్దదాయినా
భూమిని మోకాళ్లతో ఆలింగనం చేసి, కేశవుడు స్థాణువును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! నీవు జగత్తుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే రూపంతో ప్రకాశిస్తున్నావు.'
మాతరః ప్రేరయన్ కామవధూం వైధవ్యచిహ్నితామ్ కాలో ఽయమితి చాలక్ష్య ప్రకారేఙ్గితసంజ్ఞయా
తల్లులు, విధవా లక్షణాలతో ఉన్న కామదేవి భార్యను, సంకేతాలతో కాలం వచ్చిందని తెలియజేస్తూ పంపించారు.
తతస్తాశ్చోదితా దేవమ్ ఊచుః ప్రహసితాననాః రతిః పురస్తవ ప్రాప్తా నాభాతి మదనోజ్ఝితా
ఆమెను ప్రేరేపించిన తరువాత, దేవతలు చిరునవ్వుతో, 'రతి నీ ముందుకు వచ్చింది, మదనుడు లేని ఆమె ప్రకాశించడంలేదు' అని దేవునికి చెప్పారు.
తతస్తాం సంనిర్వాయాహ వామహస్తాగ్రసంజ్ఞయా ప్రయాణం గిరిజావక్త్రదర్శనోత్సుకమానసః
ఆపై, ఎడమ చేతి సంకేతంతో ఆమెను పంపించి, గిరిజా ముఖదర్శనానికి ఉత్సుకతతో మనసుతో ఉన్నాడు.
తతో హరో హిమగిరికన్దరాకృతిం సితం కశామృదుహతిభిః ప్రచోదయత్ మహావృషం గణతుములాహితేక్షణం స భూధరానశనిరివ ప్రకమ్పయన్
తర్వాత హరుడు, హిమగిరి గుహలవలె తెల్లగా ఉన్న మహావృషభాన్ని మృదువైన కొరడాతో ప్రేరేపించాడు; దాని ఉగ్రదృష్టి గణాలను చెదరగొట్టి, పర్వతాలను మేఘగర్జన వలె కంపింపజేసింది.
తతో హరిర్ద్రుతపదపద్ధతిః పురః పురఃసరాన్ద్రుమనికరేషు సంశ్రితాన్ ధరారజఃశబలితభూషణో ఽబ్రవీత్ ప్రయాత మా కురుత పథో ఽస్య సంకటమ్
అప్పుడా హరి భూమి ధూళితో అలంకరించబడి, వేగంగా అడుగులు వేస్తూ, ముందున్న గొప్ప చెట్ల మధ్య ఆశ్రయం పొందినవారిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'వెళ్లండి, ఈ మార్గాన్ని అడ్డుకోకండి.'
ప్రభోః పునః ప్రథమనియోగమూర్జయన్ సుతో ఽబ్రవీద్ భ్రుకుటిముఖో ఽపి వీరకః వియచ్చరా వియతి కిమస్తి కాన్తకం ప్రయాత నో ధరణిధరావిదూరతః
ఆ ప్రభువు మొదటి ఆజ్ఞతో ధైర్యం పొందిన కుమారుడు, ముఖంలో కోపంతో, ఇలా అన్నాడు: 'ఆకాశంలో ప్రయాణించే వారికి ఎలాంటి ముల్లు ఉంది? మీరు వెళ్లండి, ఆ పర్వతానికి దూరంగా ఉండకండి.'
మహార్ణవాః కురుత శిలోపమం పయః సురద్విషాగమనమహాతికర్దమమ్ గణేశ్వరాశ్ చపలతయా న గమ్యతాం సురేశ్వరైః స్థిరమతిభిర్ నిరీక్ష్యతే
మహాసముద్రమూ, దేవతలకు శత్రువులు రానున్న కారణంగా, తన నీటిని రాయి లా గట్టిగా చేసుకోనివ్వాలి. గణాధిపతులారా, చంచలంగా ముందుకు పోవద్దు; స్థిరమైన మనస్సు గల దేవేంద్రులు చూస్తున్నారు.
న భృఙ్గిణా స్వతనుమవేక్ష్య నీయతే పినాకినః పృథుముఖమణ్డమ్ అగ్రతః వృథా యమః ప్రకటితదన్తకోటరం త్వమాయుధం వహసి విహాయ సంభ్రమమ్
తేనెటీగ తన రూపాన్ని ముందుకు నడిపించదు, విస్తారమైన ముఖమున్న పినాకి కూడా ముందుకు పోడు. యముడు తన ఆయుధాన్ని బహిర్గత దంతాలతో వృథాగా మోస్తున్నాడు, తొందరను వదిలిపెట్టి.
పదం న యద్రథతురగైః పురద్విషః ప్రముచ్యతే బహుతరమాతృసంకులమ్ అమీ సురాః పృథగనుయాయిభిర్వృతాః పదాతయో ద్విగుణపథాన్ హరప్రియాః
పురద్విష్టుడి రథపు గుర్రాల అడుగు తల్లుల గుంపు నుంచి విడిపోవడం లేదు. ఈ దేవతలు తమ తమ అనుచరులతో చుట్టుముట్టబడి, కాలినడకలవారు; హరప్రియ అనుచరులు రెండు మార్గాల్లో వెళ్తున్నారు.
స్వవాహనైః పవనవిధూతచామరైశ్ చలధ్వజైర్వ్రజత విహారశాలిభిః సురాః స్వకం కిమితి సరాగమూర్జితం విచార్యతే నియతలయత్రయానుగమ్
దేవతలు తమ తమ వాహనాలతో, గాలిలో ఊగే చామరాలతో, అలజడి పతాకాలతో, ఆనందంగా సంచరిస్తున్నారు. ఎందుకు తమ కోరికలతో నిండిన, మూడు స్థాయిలను అనుసరిస్తూ, తమదైనదిగా భావిస్తున్నారు?
న కింనరైర్ అభిభవితుం హి శక్యతే విభూషణచయసముద్భవో ధ్వనిః అజాతిజాః కిమితి న షడ్జమధ్యమ్ అపృథుస్వరం బహుతరమత్ర వక్ష్యతే
అలంకారాల గుంపు నుండి వచ్చే శబ్దాన్ని కిన్నరులు అధిగమించలేరు. వంశంలో పుట్టని వారు ఎందుకు షడ్జమధ్యమ స్వరాలు పలకరు? ఇక్కడ ఎక్కువ మంది స్పష్టంగా కాని స్వరాలతో మాట్లాడతారు.
నతానతానతనతతానతాం గతాః పృథక్తయా సమయకృతా విభిన్నతామ్ విశఙ్కితా భవదతిభేదశీలినః ప్రయాన్త్యమీ ద్రుతపదమేవ గౌడకాః
వేర్వేరు, కొలతలు కలిగిన, భిన్నమైన తాళాలతో సాగిపోతూ, మీ అధిక విభేదాన్ని భయపడి, ఈ గౌడకులు వేగంగా వెళ్తున్నారు.
విసంహతాః కిమితి న షాడ్గవాదయః స్వగీతకైర్ లలితపదప్రయోగజైః ప్రభోః పురో భవతి హి యస్య చాక్షతం సముద్గతార్థకమితి తత్ప్రతీయతే
షాడ్గ వాద్యాలు తమ పాటలతో, సులభమైన అడుగులతో కలిసి ఎందుకు వినిపించడంలేదు? ప్రభువు ముందు, అర్థం నిరంతరంగా వెలువడుతుంటే, ఇదే విధంగా అర్థమవుతుంది.
అమీ పృథగ్విరచితరమ్యరాసకం విలాసినో బహుగమకస్వభావకమ్ ప్రయుఞ్జతే గిరిశయశోవిసారిణం ప్రకీర్ణకం బహుతరనాగజాతయః
వీరు వేర్వేరు అందమైన నృత్యాలను, అనేక గమకాలతో, గిరిశ శౌర్యాన్ని వ్యాపింపజేస్తూ, అనేక ఏనుగు వంశాలలో చెలరేగిపోతూ ప్రదర్శిస్తున్నారు.
అమీ కథం కకుభి కథాః ప్రతిక్షణం ధ్వనన్తి తే వివిధవధూవిమిశ్రితాః న జాతయో ధ్వనిమురజాసమీరితా న మూర్ఛితాః కిమితి చ మూర్ఛనాత్మకాః
ఈ కథలు ఎలా ప్రతి దిక్కునా, వివిధ వధువులతో కలసి మారుమోగుతున్నాయి? వంశాలు మృదంగ ధ్వనిని వినిపించడంలేదు; స్వరాలు మిళితంగా లేవు—ఎందుకు ఇవి మిళిత స్వభావం కలవిగా లేవు?
ఇతీరతే గిరిమవధానశాలినః సురాసురాః సపది తు వీరకాజ్ఞయా నియామితాః ప్రయయురతీవ హర్షితాశ్ చరాచరం జగదఖిలం హ్యపూరయన్
ఇలా పర్వతాన్ని శ్రద్ధగా చూచిన దేవాసురులు, వీరకుని ఆజ్ఞతో వెంటనే నడిపించబడి, ఎంతో ఆనందంతో బయలుదేరి, చరాచర జగత్తంతా నింపారు.
ఇతి స్తనత్కకుభి రసన్మహార్ణవే స్తనద్ఘనే విదలితశైలకందరే జగత్యభూత్తుముల ఇవాకులీకృతః పినాకినా త్వరితగతేన భూధరః
అలా, గర్జించే సముద్రంలో, మారుమోగే గుహలు చీలిపోతూ, పినాకి వేగంగా సంచరించడంతో, దిక్కులు మారుమోగి, లోకం కలకలమైంది.
పరిజ్వలత్కనకసహస్రతోరణం క్వచిన్మిలన్మరకతవేశ్మవేదికమ్ క్వచిత్ క్వచిద్ విమలవిదూరవేదికం క్వచిద్ గలజ్జలధరరమ్యనిర్ఝరమ్
ఎక్కడో వెయ్యి బంగారు తలుపులతో ప్రకాశిస్తూ; ఇంకొక్కడో పచ్చ రత్నాల మందిరపు మేడలు మూసుకుంటూ; మరికొన్ని ప్రదేశాల్లో నిర్మలమైన, దూరపు మేడలు; ఇంకొక్కడో మేఘాలతో జారుతున్న అందమైన జలపాతాలు.
చలద్ధ్వజప్రవరసహస్రమణ్డితం సురద్రుమస్తబకవికీర్ణచత్వరమ్ సితాసితారుణరుచిధాతువర్ణికం శ్రియోజ్జ్వలం ప్రవితతమార్గగోపురమ్
వెయ్యి కదిలే పతాకాలతో అలంకరించబడి, దివ్యవృక్షాల సమూహాలతో పరచబడి, తెలుపు, నలుపు, ఎరుపు రంగులతో అలంకరించబడి, ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, పొడవైన మార్గ గోపురాలతో విస్తరించి ఉంది.
తం ప్రవిశన్తమగాత్ప్రవిలోక్య వ్యాకులతాం నగరం గిరిభర్తుః వ్యగ్రపురన్ధ్రిజనం జయయుక్తం ధావితమార్గజనాకులరథ్యమ్
ఆయన లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నాడని చూసి, పర్వతాధిపతి నగరం కలవరపడింది; పులిలా ధైర్యంగా ఉన్న స్త్రీలు, విజయంతో నిండినవారు, వీధుల్లో గుంపులుగా పరుగెత్తారు.