త్యక్త్వా వ్రతాత్మకం మౌనం మౌనం జగ్రాహ హ్రీమయమ్ భావం తస్యాస్తు మౌనాన్తం తస్యాః సప్తర్షయో యథా
ఆమె తపస్సు నిమిత్తం పాటించిన మౌనాన్ని విడిచిపెట్టి, సిగ్గుతో నిండిన మౌనాన్ని స్వీకరించింది. ఆమె మౌనాంతాన్ని ఏడుగురు మహర్షులు గమనించారు.
గౌరవాధీనతాం ప్రాప్తాః పప్రచ్ఛుస్తాం పునస్తథా సాపి గౌరవగర్భేణ మనసా చారుహాసినీ
గౌరవంతో నిండిన స్థితిలోకి వచ్చిన వారు మళ్లీ ఆమెను ప్రశ్నించారు. ఆమె కూడా గౌరవభావంతో, అందమైన చిరునవ్వుతో సమాధానం చెప్పింది.
మునీఞ్శాన్తకథాలాపాన్ ప్రేక్ష్య ప్రోవాచ వాగ్యమమ్ భగవన్తో విజానన్తి ప్రాణినాం మానసం హితమ్
మహర్షులు శాంతంగా సంభాషణ చేస్తుండగా, ఆమె మాటలను అదుపులో పెట్టుకుని ఇలా చెప్పింది: 'భగవంతులారా, మీరు జీవుల మనస్సుకు మేలు చేసే దారిని బాగా తెలుసు.'
మనోగతీభిరత్యర్థం కదర్థన్తే హి దేహినః కేచిత్ తు నిపుణాస్తత్ర ఘటన్తే విబుధోద్యమైః
కొంతమంది మనస్సులో కలిగే భావాలతో విషయాలను చాలా వక్రీకరిస్తారు. మరికొందరు మాత్రం నైపుణ్యంతో, దైవిక ప్రయత్నంతో ముందుకు సాగుతారు.
ఉపాయైర్దుర్లభాన్భావాన్ ప్రాప్నువన్తి హ్యతన్ద్రితాః అపరే తు పరిచ్ఛిన్నా నానాకారాభ్యుపక్రమాః
శ్రద్ధగా ఉన్న వారు వివిధ మార్గాలతో అరుదైన స్థితులను సాధిస్తారు. మరికొందరు పరిమితులలో ఉండి, వేర్వేరు రూపాల్లో ప్రయత్నిస్తారు.
దేహాన్తరార్థమారమ్భమ్ ఆశ్రయన్తి హితప్రదమ్ మమ త్వాకాశసమ్భూతపుష్పదామా విభూషితమ్
కొంతమంది మరొక శరీరాన్ని పొందేందుకు మేలు చేసే పనులను చేస్తారు. కాని నేను ఆకాశంలో పుట్టిన పువ్వుల మాలతో అలంకరించబడి—
వన్ధ్యా సుతం ప్రాప్తుకామా మనః ప్రసరతే ముహుః అహం కిల భవం దేవం పతిం ప్రాప్తుం సముద్యతా
పిల్లలేని మహిళ కుమారుడిని పొందాలని తరచూ మనసు తపిస్తుంది. అలాగే నేను కూడా పరమేశ్వరుడిని భర్తగా పొందాలని ప్రయత్నిస్తున్నాను.
ప్రకృత్యైవ దురాధర్షం తపస్యన్తం తు సంప్రతి సురాసురైరనిర్ణీతం పరమార్థక్రియాశ్రయమ్
స్వభావతః ఎవరికీ లొంగని ఆయన ఇప్పుడు తపస్సు చేస్తున్నారు. దేవతలు, దానవులు కూడా ఆయన పరమార్థ కార్యాన్ని నిర్ణయించలేకపోతున్నారు.
సాంప్రతం చాపి నిర్దగ్ధమదనం వీతరాగిణమ్ కథమారాధయేదీశం మాదృశీ తాదృశం శివమ్
ఇప్పుడు ఆయన ప్రేమలో కాలిపోయి, రాగం లేకుండా ఉన్నప్పుడు, నా వంటి ఒకదానిని ఆయన వంటి శివుడు ఎలా అనుగ్రహిస్తాడు?
ఇత్యుక్తా మునయస్తే తు స్థిరతాం మనసస్తతః జ్ఞాతుమస్యా వచః ప్రోచుః ప్రక్రమాత్ప్రకృతార్థకమ్
ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్న ఆ మునులు, ఆమె మాటల ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకోవాలని, విషయానికి తగినట్లు సమాధానం చెప్పారు.
ద్వివిధం తు సుఖం తావత్ పుత్రి లోకేషు భావ్యతే శరీరస్యాస్య సంభోగైశ్ చేతసశ్చాపి నిర్వృతిః
కుమారీ, ఈ లోకంలో రెండు రకాల సుఖాలు ఉంటాయి—ఒకటి శరీరానికి సంబంధించిన అనుభవాలు, మరొకటి మనస్సుకు కలిగే సంతృప్తి.
ప్రకృత్యా స తు దిగ్వాసా భీమః పితృవణేశయః కపాలీ భిక్షుకో నగ్నో విరూపాక్షః స్థిరక్రియః
ఆయన సహజంగా దిక్కులు వస్త్రాలుగా ధరించి, భయంకరంగా, శ్మశానానికి అధిపతిగా, కపాలాలను అలంకారంగా వేసుకుని, భిక్షాటన చేస్తూ, నగ్నంగా, వికారమైన కళ్లతో, స్థిరమైన కర్మలతో ఉంటాడు.
ప్రమత్తోన్మత్తకాకారో బీభత్సకృతసంగ్రహః యతినా తేన కస్తే ఽర్థో మూర్తానర్థేన కాఙ్క్షితః
ఆయన మత్తులో, పిచ్చివాడిలా కనిపించి, భయంకరమైన వస్తువులను సేకరించి, యతిగా జీవిస్తున్నాడు—ఇలాంటి రూపంలో ఉన్న వాడితో నీకు ఏమి అవసరం?
యది హ్యస్య శరీరస్య భోగమిచ్ఛసి సాంప్రతమ్ తత్కథం తే మహాదేవాద్ భయభాజో జుగుప్సితాత్
ఇప్పుడు ఈ శరీరంతో అనుభవాన్ని కోరుకుంటే, భయంకరంగా, అసహ్యంగా ఉన్న మహాదేవుడిని ఎందుకు కోరుతున్నావు?
స్రవద్రక్తవసాభ్యక్తకపాలకృతభూషణాత్ శ్వసదుగ్రభుజంగేన్ద్రకృతభూషణభీషణాత్
రక్తం, మేదస్సు కారుతున్న కపాలాలతో అలంకరించబడినవాడై, భయంకరమైన పాము చేతుల చుట్టూ తిరిగినదానితో భయానకంగా కనిపిస్తున్నాడు.
శ్మశానవాసినో రౌద్రప్రమథానుగతాత్ సతి సురేన్ద్రముకుటవ్రాతనిఘృష్టచరణో ఽరిహా
ఆయన శ్మశానంలో నివసిస్తూ, ఉగ్రమైన ప్రేతగణాలతో ఉండి, దేవేంద్రుల మకుటాలు ఆయన పాదాలను తాకినా, శత్రువులను సంహరించేవాడు.
హరిరస్తి జగద్ధాతా శ్రీకాన్తో ఽనన్తమూర్తిమాన్ నాథో యజ్ఞభుజామస్తి తథేన్ద్రః పాకశాసనః
హరిః ఉన్నాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, లక్ష్మీప్రియుడు, అనంతమైన రూపాలున్నవాడు; యజ్ఞంలో భాగస్వామ్యులు అయినవారికి అధిపతి ఉన్నాడు, అలాగే వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడు కూడా ఉన్నాడు.
దేవతానాం నిధిశ్చాస్తి జ్వలనః సర్వకామకృత్ వాయురస్తి జగద్ధాతా యః ప్రాణః సర్వదేహినామ్
దేవతలకు ధనంగా అగ్నిదేవుడు ఉన్నాడు, అన్ని కోరికలను తీరుస్తాడు; వాయుదేవుడు ఉన్నాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, అన్ని ప్రాణులకు శ్వాసగా ఉన్నాడు.
తథా వైశ్రవణో రాజా సర్వార్థమతిమాన్విభుః ఏభ్య ఏకతమం కస్మాన్ న త్వం సమ్ప్రాప్తుమిచ్ఛసి
అలాగే, వైశ్రవణుడు రాజు, అన్ని విషయాల్లో పరిపూర్ణుడు, సర్వజ్ఞుడు—ఇవాళ్లలో ఎవ్వరినైనా ఎందుకు కోరుకోవడం లేదు?
ఉతాన్యదేహసంప్రాప్త్యా సుఖం తే మనసేప్సితమ్ ఏవమేతత్తవాప్యత్ర ప్రభవో నాకసంపదామ్ అస్మిన్నేవ పరాః సర్వాః కల్యాణప్రాప్తయస్తవ
లేదా, ఇంకొక శరీరం పొందితే, నీ మనస్సు కోరిన సుఖం పొందవచ్చు; అలా చేస్తే, నీ జన్మ వల్ల నాకలో ఉన్న అన్ని శ్రేయస్సులు, మంగళకరమైన ఫలితాలు నీకే వస్తాయి.
పితురేవాస్తి తత్సర్వం సురేభ్యో యన్న విద్యతే అతస్తత్ప్రాప్తయే క్లేశః స వాప్యత్రాఫలస్తవ
దేవతల్లో లేని దానంతా నీ తండ్రికే ఉంది; అందుకే, దాన్ని పొందేందుకు చేసే శ్రమ నీకు వృథా కావచ్చు.
ప్రాయేణ ప్రార్థితో భద్రే సుస్వల్పో హ్యతిదుర్లభః అస్య తే విధియోగస్య ధాతా కర్తాత్ర చైవ హి
భాగ్యవంతురాలా, ఎంతగా కోరినా, ఇది చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది; ఈ కలయిక నీకు కలగాలంటే, సృష్టికర్తే కారణం.
ఇత్యుక్తా సా తు కుపితా మునివర్యేషు శైలజా ఉవాచ కోపరక్తాక్షీ స్ఫురద్భిర్దశనచ్ఛదైః
ఇలా చెప్పినప్పుడు, శైలజ怒తో, ఆ మునులపై కోపంతో, కన్నులు ఎర్రగా, పళ్ళు బిగబట్టి, మాట్లాడింది.
అసద్గ్రహస్య కా ప్రీతిర్ వ్యసనస్య క్వ యన్త్రణా విపరీతార్థబోద్ధారః సత్పథే కేన యోజితాః
అసత్యమైన మోహంలో ఏమి ఆనందం? దుఃఖంలో ఎక్కడ నియంత్రణ? నిజమైన అర్థాన్ని గ్రహించని వారిని ఎవరు సత్పథంలో నడిపించగలరు?
ఏవం మాం వేత్థ దుష్ప్రజ్ఞాం హ్య్ అస్థానాసద్గ్రహప్రియామ్ న మాం ప్రతివిచారో ఽస్తి యత్రేహాసద్గ్రహావితౌ
మీరు నన్ను జ్ఞానం లేని, అస్థిరమైన మోహాలకు ఆసక్తి ఉన్నదిగా చూస్తున్నారు; నేను నన్ను గురించి ఆలోచించను, ఎందుకంటే ఇలాంటి మోహాలపైనే నా మనస్సు ఉంది.
ప్రజాపతిసమాః సర్వే భవన్తః సర్వదర్శినః నూనం న వేత్థ తం దేవం శాశ్వతం జగతః ప్రభుమ్
మీరు అందరూ ప్రజాపతుల్లా, అన్నీ చూసేవారు; అయినా, ఈ జగత్తుకు శాశ్వతమైన ప్రభువైన ఆ దేవుడిని మీరు తప్పక తెలుసుకోరు.
అజమీశానమవ్యక్తమ్ అమేయమహిమోదయమ్
పుట్టుకలేని వాడు, అందరికీ అధిపతి, కనబడని వాడు, అతని మహిమను, ఉద్భవాన్ని ఎవరూ కొలవలేరు.
ఆస్తాం తద్ధర్మసద్భావసంబోధస్తావదద్భుతః విదుర్యం న హరిబ్రహ్మప్రముఖా హి సురేశ్వరాః
ధర్మస్వరూపాన్ని తెలుసుకునే ఆ అద్భుతమైన జ్ఞానం ఉండగాక; హరి, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
యత్తస్య విభవాత్స్వోత్థం భువనేషు విజృమ్భితమ్ ప్రకటం సర్వభూతానాం తదప్యత్ర న వేత్థ కిమ్
అతని శక్తితో ఈ లోకాలలో ఉద్భవించి, అన్ని జీవుల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న వాటిని కూడా నీవు ఇక్కడ తెలుసుకోలేవా?
కస్యైతద్గగనం భూరితః కస్యాగ్నిః కస్య మారుతః కస్య భూః కస్య వరుణః కశ్చన్ద్రార్కవిలోచనః
ఈ విస్తారమైన ఆకాశం ఎవరిది? అగ్ని ఎవరిది? వాయువు ఎవరిది? భూమి ఎవరిది? వరుణుడు ఎవరిది? చంద్రుడు, సూర్యుడు కన్నులుగా ఉన్నవాడు ఎవరు?