నిరాహారా శతం సాభూత్ సమానాం తపసాం నిధిః తత ఉద్వేజితాః సర్వే ప్రాణినస్తత్తపో ఽగ్నినా
ఆమె వంద సంవత్సరాలు అన్నపానములేకుండా కఠిన తపస్సు చేసింది. ఆ తపస్సు వల్ల కలిగిన వేడితో అన్ని జీవులు కలవరపడ్డారు.
తతః సస్మార భగవాన్ మునీన్సప్త శతక్రతుః తే సమాగమ్య మునయః సర్వే సముదితాస్తతః
అప్పుడు శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు ఆరాధ్యులైన ఏడుగురు మహర్షులను స్మరించాడు. వారు అందరూ ఆనందంతో కలసి వచ్చారు.
పూజితాశ్చ మహేన్ద్రేణ పప్రచ్ఛుస్తం ప్రయోజనమ్ కిమర్థం తు సురశ్రేష్ఠ సంస్మృతాస్తు వయం త్వయా
మహేంద్రుడు వారిని సత్కరించి, 'దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడవైన నీవు మమ్మల్ని ఎందుకు పిలిపించావు?' అని వారు అడిగారు.
శక్రః ప్రోవాచ శృణ్వన్తు భగవన్తః ప్రయోజనమ్ హిమాచలే తపో ఘోరం తప్యతే భూధరాత్మజా తస్యా హ్యభిమతం కామం భవన్తః కర్తుమర్హథ
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభువులారా, వినండి. హిమాలయ పర్వతంపై పర్వతరాజు కుమార్తె ఘోర తపస్సు చేస్తోంది. ఆమె కోరికను మీరు నెరవేర్చాలి.'
తతః సమాపతన్దేవ్యా జగదర్థం త్వరాన్వితాః తథేత్యుక్త్వా తు శైలేన్ద్రం సిద్ధసంఘాతసేవితమ్
అంతట వారు లోకహితార్థంగా దేవిని వేగంగా చేరుకున్నారు. 'అలా జరుగుగాక' అని చెప్పి సిద్ధుల సమూహంతో కలిసి పర్వతాధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్లారు.
ఊచురాగత్య మునయస్ తామథో మధురాక్షరమ్ పుత్రి కిం తే వ్యవసితః కామః కమలలోచనే
మహర్షులు అక్కడికి వచ్చి మధురమైన మాటలతో, 'కమలనయన, కుమార్తె, నీ మనసులో స్థిరమైన కోరిక ఏమిటి?' అని అడిగారు.
తానువాచ తతో దేవీ సలజ్జా గౌరవాన్మునీన్ తపస్యతో మహాభాగాః ప్రాప్య మౌనే భవాదృశాన్
అప్పుడు ఆ దేవి సిగ్గుతో, గౌరవంతో, మహర్షులను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: 'తపస్సు చేస్తున్న మహాభాగులారా, మౌనాన్ని పాటిస్తూ మీలాంటి మహనీయులను కలవడం నాకు లభించింది.'
వన్దనాయ నియుక్తా ధీః పావయత్యవికల్పితమ్ ప్రశ్నోన్ముఖత్వాద్భవతాం యుక్తమాసనమాదితః
'వందనం చేయడంలో నా మనస్సు ఎలాంటి తడబాటు లేకుండా నిర్మలమవుతోంది. మీరు ప్రశ్నించేందుకు సిద్ధంగా ఉండటంతో, ముందుగా మీకు గౌరవాసనాలు సమర్పించాను.'
ఉపవిష్టాః శ్రమోన్ముక్తాస్ తతః ప్రక్ష్యథ మామతః ఇత్యుక్త్వా సా తతశ్చక్రే కృతాసనపరిగ్రహాన్
'మీరు విశ్రాంతి పొంది, ఆసనాలలో కూర్చుని, తరువాత నన్ను ప్రశ్నించండి' అని చెప్పి, ఆమె వారికి ఆసనాలు ఏర్పాటు చేసింది.
సా తు తాన్విధివత్పూజ్యాన్ పూజయిత్వా విధానతః ఉవాచాదిత్యసంకాశాన్ మునీన్సప్త సతీ శనైః
ఆమె విధిగా పూజించదగిన వారిని యథావిధిగా పూజించి, సూర్యుని వంటి కాంతివంతమైన ఏడుగురు మహర్షులను మెల్లగా ఉద్దేశించి మాట్లాడింది.
త్యక్త్వా వ్రతాత్మకం మౌనం మౌనం జగ్రాహ హ్రీమయమ్ భావం తస్యాస్తు మౌనాన్తం తస్యాః సప్తర్షయో యథా
ఆమె తపస్సు నిమిత్తం పాటించిన మౌనాన్ని విడిచిపెట్టి, సిగ్గుతో నిండిన మౌనాన్ని స్వీకరించింది. ఆమె మౌనాంతాన్ని ఏడుగురు మహర్షులు గమనించారు.
గౌరవాధీనతాం ప్రాప్తాః పప్రచ్ఛుస్తాం పునస్తథా సాపి గౌరవగర్భేణ మనసా చారుహాసినీ
గౌరవంతో నిండిన స్థితిలోకి వచ్చిన వారు మళ్లీ ఆమెను ప్రశ్నించారు. ఆమె కూడా గౌరవభావంతో, అందమైన చిరునవ్వుతో సమాధానం చెప్పింది.
మునీఞ్శాన్తకథాలాపాన్ ప్రేక్ష్య ప్రోవాచ వాగ్యమమ్ భగవన్తో విజానన్తి ప్రాణినాం మానసం హితమ్
మహర్షులు శాంతంగా సంభాషణ చేస్తుండగా, ఆమె మాటలను అదుపులో పెట్టుకుని ఇలా చెప్పింది: 'భగవంతులారా, మీరు జీవుల మనస్సుకు మేలు చేసే దారిని బాగా తెలుసు.'
మనోగతీభిరత్యర్థం కదర్థన్తే హి దేహినః కేచిత్ తు నిపుణాస్తత్ర ఘటన్తే విబుధోద్యమైః
కొంతమంది మనస్సులో కలిగే భావాలతో విషయాలను చాలా వక్రీకరిస్తారు. మరికొందరు మాత్రం నైపుణ్యంతో, దైవిక ప్రయత్నంతో ముందుకు సాగుతారు.
ఉపాయైర్దుర్లభాన్భావాన్ ప్రాప్నువన్తి హ్యతన్ద్రితాః అపరే తు పరిచ్ఛిన్నా నానాకారాభ్యుపక్రమాః
శ్రద్ధగా ఉన్న వారు వివిధ మార్గాలతో అరుదైన స్థితులను సాధిస్తారు. మరికొందరు పరిమితులలో ఉండి, వేర్వేరు రూపాల్లో ప్రయత్నిస్తారు.
దేహాన్తరార్థమారమ్భమ్ ఆశ్రయన్తి హితప్రదమ్ మమ త్వాకాశసమ్భూతపుష్పదామా విభూషితమ్
కొంతమంది మరొక శరీరాన్ని పొందేందుకు మేలు చేసే పనులను చేస్తారు. కాని నేను ఆకాశంలో పుట్టిన పువ్వుల మాలతో అలంకరించబడి—
వన్ధ్యా సుతం ప్రాప్తుకామా మనః ప్రసరతే ముహుః అహం కిల భవం దేవం పతిం ప్రాప్తుం సముద్యతా
పిల్లలేని మహిళ కుమారుడిని పొందాలని తరచూ మనసు తపిస్తుంది. అలాగే నేను కూడా పరమేశ్వరుడిని భర్తగా పొందాలని ప్రయత్నిస్తున్నాను.
ప్రకృత్యైవ దురాధర్షం తపస్యన్తం తు సంప్రతి సురాసురైరనిర్ణీతం పరమార్థక్రియాశ్రయమ్
స్వభావతః ఎవరికీ లొంగని ఆయన ఇప్పుడు తపస్సు చేస్తున్నారు. దేవతలు, దానవులు కూడా ఆయన పరమార్థ కార్యాన్ని నిర్ణయించలేకపోతున్నారు.
సాంప్రతం చాపి నిర్దగ్ధమదనం వీతరాగిణమ్ కథమారాధయేదీశం మాదృశీ తాదృశం శివమ్
ఇప్పుడు ఆయన ప్రేమలో కాలిపోయి, రాగం లేకుండా ఉన్నప్పుడు, నా వంటి ఒకదానిని ఆయన వంటి శివుడు ఎలా అనుగ్రహిస్తాడు?
ఇత్యుక్తా మునయస్తే తు స్థిరతాం మనసస్తతః జ్ఞాతుమస్యా వచః ప్రోచుః ప్రక్రమాత్ప్రకృతార్థకమ్
ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్న ఆ మునులు, ఆమె మాటల ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకోవాలని, విషయానికి తగినట్లు సమాధానం చెప్పారు.
ద్వివిధం తు సుఖం తావత్ పుత్రి లోకేషు భావ్యతే శరీరస్యాస్య సంభోగైశ్ చేతసశ్చాపి నిర్వృతిః
కుమారీ, ఈ లోకంలో రెండు రకాల సుఖాలు ఉంటాయి—ఒకటి శరీరానికి సంబంధించిన అనుభవాలు, మరొకటి మనస్సుకు కలిగే సంతృప్తి.
ప్రకృత్యా స తు దిగ్వాసా భీమః పితృవణేశయః కపాలీ భిక్షుకో నగ్నో విరూపాక్షః స్థిరక్రియః
ఆయన సహజంగా దిక్కులు వస్త్రాలుగా ధరించి, భయంకరంగా, శ్మశానానికి అధిపతిగా, కపాలాలను అలంకారంగా వేసుకుని, భిక్షాటన చేస్తూ, నగ్నంగా, వికారమైన కళ్లతో, స్థిరమైన కర్మలతో ఉంటాడు.
ప్రమత్తోన్మత్తకాకారో బీభత్సకృతసంగ్రహః యతినా తేన కస్తే ఽర్థో మూర్తానర్థేన కాఙ్క్షితః
ఆయన మత్తులో, పిచ్చివాడిలా కనిపించి, భయంకరమైన వస్తువులను సేకరించి, యతిగా జీవిస్తున్నాడు—ఇలాంటి రూపంలో ఉన్న వాడితో నీకు ఏమి అవసరం?
యది హ్యస్య శరీరస్య భోగమిచ్ఛసి సాంప్రతమ్ తత్కథం తే మహాదేవాద్ భయభాజో జుగుప్సితాత్
ఇప్పుడు ఈ శరీరంతో అనుభవాన్ని కోరుకుంటే, భయంకరంగా, అసహ్యంగా ఉన్న మహాదేవుడిని ఎందుకు కోరుతున్నావు?
స్రవద్రక్తవసాభ్యక్తకపాలకృతభూషణాత్ శ్వసదుగ్రభుజంగేన్ద్రకృతభూషణభీషణాత్
రక్తం, మేదస్సు కారుతున్న కపాలాలతో అలంకరించబడినవాడై, భయంకరమైన పాము చేతుల చుట్టూ తిరిగినదానితో భయానకంగా కనిపిస్తున్నాడు.
శ్మశానవాసినో రౌద్రప్రమథానుగతాత్ సతి సురేన్ద్రముకుటవ్రాతనిఘృష్టచరణో ఽరిహా
ఆయన శ్మశానంలో నివసిస్తూ, ఉగ్రమైన ప్రేతగణాలతో ఉండి, దేవేంద్రుల మకుటాలు ఆయన పాదాలను తాకినా, శత్రువులను సంహరించేవాడు.
హరిరస్తి జగద్ధాతా శ్రీకాన్తో ఽనన్తమూర్తిమాన్ నాథో యజ్ఞభుజామస్తి తథేన్ద్రః పాకశాసనః
హరిః ఉన్నాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, లక్ష్మీప్రియుడు, అనంతమైన రూపాలున్నవాడు; యజ్ఞంలో భాగస్వామ్యులు అయినవారికి అధిపతి ఉన్నాడు, అలాగే వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడు కూడా ఉన్నాడు.
దేవతానాం నిధిశ్చాస్తి జ్వలనః సర్వకామకృత్ వాయురస్తి జగద్ధాతా యః ప్రాణః సర్వదేహినామ్
దేవతలకు ధనంగా అగ్నిదేవుడు ఉన్నాడు, అన్ని కోరికలను తీరుస్తాడు; వాయుదేవుడు ఉన్నాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, అన్ని ప్రాణులకు శ్వాసగా ఉన్నాడు.
తథా వైశ్రవణో రాజా సర్వార్థమతిమాన్విభుః ఏభ్య ఏకతమం కస్మాన్ న త్వం సమ్ప్రాప్తుమిచ్ఛసి
అలాగే, వైశ్రవణుడు రాజు, అన్ని విషయాల్లో పరిపూర్ణుడు, సర్వజ్ఞుడు—ఇవాళ్లలో ఎవ్వరినైనా ఎందుకు కోరుకోవడం లేదు?
ఉతాన్యదేహసంప్రాప్త్యా సుఖం తే మనసేప్సితమ్ ఏవమేతత్తవాప్యత్ర ప్రభవో నాకసంపదామ్ అస్మిన్నేవ పరాః సర్వాః కల్యాణప్రాప్తయస్తవ
లేదా, ఇంకొక శరీరం పొందితే, నీ మనస్సు కోరిన సుఖం పొందవచ్చు; అలా చేస్తే, నీ జన్మ వల్ల నాకలో ఉన్న అన్ని శ్రేయస్సులు, మంగళకరమైన ఫలితాలు నీకే వస్తాయి.