తపోభిః ప్రాప్యతే ఽభీష్టం నాసాధ్యం హి తపస్యతః దుర్భగత్వం వృథా లోకో వహతే సతి సాధనే
తపస్సుతో కోరినది సాధించవచ్చు. తపస్సు చేసే వారికి సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదు. సాధన ఉన్నా, లోకం వృథాగా దురదృష్టాన్ని భరిస్తోంది.
జీవితాద్దుర్భగాచ్ఛ్రేయో మరణం హ్యతపస్యతః భవిష్యామి న సందేహో నియమైః శోషయే తనుమ్
తపస్సు లేని వారికి బ్రతకడం కన్నా చనిపోవడమే మేలు. నేను నిస్సందేహంగా నియమాలతో నా శరీరాన్ని క్షీణింపజేస్తాను.
తపసి భ్రష్టసందేహ ఉద్యమో ఽర్థజిగీషయా సాహం తపః కరిష్యామి యదహం ప్రాప్య దుర్లభా
తపస్సు ద్వారా నా సందేహాలు తొలగిపోతాయని నమ్మి, సంపదను పొందాలనే ఆశతో నేను తపస్సు చేయబోతున్నాను. సాధారణంగా అందరికీ దొరకని దాన్ని పొందేందుకు ఈ తపస్సు చేస్తాను.
ఇత్యుక్తః శైలరాజస్తు దుహిత్రా స్నేహవిక్లవః ఉవాచ వాచా శైలేన్ద్రః స్నేహగద్గదవర్ణయా
అలా కుమార్తె చెప్పిన తర్వాత, పర్వతరాజు తన కుమార్తెపై ఉన్న ప్రేమతో హృదయం తడిసి, భావోద్వేగంతో మాటలు తడబడుతూ మాట్లాడాడు.
ఉమేతి చపలే పుత్రి న క్షమం తావకం వపుః సోఢుం క్లేశస్వరూపస్య తపసః సౌమ్యదర్శనే
ఓ ఉమా! నా చంచల కుమార్తె, నీ మృదువైన రూపం తపస్సు వల్ల కలిగే కష్టాలను భరించలేదు, మృదుముఖి!
భావీన్యభివిచార్యాణి పదార్థాని సదైవ తు భావినో ఽర్థా భవన్త్యేవ హఠేనానిచ్ఛతో ఽపి వా
భవిష్యత్తులో జరిగే విషయాలను ఎప్పుడూ ఆలోచించాలి. విధి వశంగా జరిగేవి, మనకు ఇష్టమైనా ఇష్టపడకపోయినా, బలవంతంగా జరిగిపోతాయి.
తస్మాన్న తపసా తే ఽస్తి బాలే కించిత్ప్రయోజనమ్ భవనాయైవ గచ్ఛామశ్ చిన్తయిష్యామి తత్ర వై
అందువల్ల, బాలికా! నీకు తపస్సు వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం లేదు. మనం ఇంటికి వెళ్దాం, అక్కడ నేను ఈ విషయాన్ని ఆలోచిస్తాను.
ఇత్యుక్తా తు యదా నైవ గుహాయాభ్యేతి శైలజా తతః స చిన్తయావిష్టో దుహితాం ప్రశశంస చ
అలా అన్నా కూడా, ఆమె గుహ నుండి బయటకు రాకపోయినప్పుడు, పర్వతకన్య అయిన ఆమెను ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి, తన కుమార్తెను ప్రశంసించాడు.
తతో ఽన్తరిక్షే దివ్యా వాగ్ అభూద్భువనభూతలే ఉమేతి చపలే పుత్రి త్వయోక్తా తనయా తతః
ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో నుంచి భూమిపై దివ్యమైన స్వరం వినిపించింది: 'ఓ ఉమా! నా చంచల కుమార్తె, నిన్ను నీ తండ్రి ఈ పేరుతో పిలిచాడు.'
ఉమేతి నామ తేనాస్యా భువనేషు భవిష్యతి సిద్ధిం చ మూర్తిమత్యేషా సాధయిష్యతి చిన్తితామ్
ఈ 'ఉమా' అనే పేరుతో ఆమె లోకాలన్నింటిలో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. ఆమె తన శరీరంతో కోరుకున్న ఫలితాన్ని సాధిస్తుంది.
ఇతి శ్రుత్వా తు వచనమ్ ఆకాశాత్కాశపాణ్డురః అనుజ్ఞాయ సుతాం శైలో జగామాశు స్వమన్దిరమ్
ఆ ఆకాశవాణిని విని, ఆకాశంలా తెల్లబడిన పర్వతరాజు తన కుమార్తెకు అనుమతి ఇచ్చి, త్వరగా తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
శైలజాపి యయౌ శైలమ్ అగమ్యమపి దైవతైః సఖీభ్యామనుయాతా తు నియతా నగరాజజా
పర్వతకన్య అయిన ఆమె, దేవతలకూ అందని ఆ పర్వతాన్ని తన స్నేహితులతో కలిసి, పట్టణరాజు కుమార్తెగా ధైర్యంగా చేరింది.
శృఙ్గం హిమవతః పుణ్యం నానాధాతువిభూషితమ్ దివ్యపుష్పలతాకీర్ణం సిద్ధగన్ధర్వసేవితమ్
ఆమె హిమవంతుని పవిత్రమైన శిఖరాన్ని చేరింది. అది ఎన్నో ఖనిజాలతో అలంకరించబడి, దివ్యమైన పుష్పలతలతో కప్పబడి, సిద్ధులు, గంధర్వులు సేవించే స్థలంగా ఉంది.
నానామృగగణాకీర్ణం భ్రమరోద్ఘుష్టపాదపమ్ దివ్యప్రస్రవణోపేతం దీర్ఘికాభిరలంకృతమ్
అక్కడ అనేక జంతువుల సమూహాలతో నిండిపోయి, తేనెటీగలతో మారుమోగే చెట్లతో, దివ్యమైన జలధారలతో, సరస్సులతో అలంకరించబడి ఉంది.
నానాపక్షిగణాకీర్ణం చక్రవాకోపశోభితమ్ జలజస్థలజైః పుష్పైః ప్రోత్ఫుల్లైరుపశోభితమ్
అనేక రకాల పక్షుల గుంపులతో నిండిపోయి, చక్రవాక పక్షులతో అందంగా, నీటిలోనూ భూమిపైన పుష్పించిన పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉంది.
చిత్రకన్దరసంస్థానం గుహాగృహమనోహరమ్ విహఙ్గసంఘసంజుష్టం కల్పపాదపసంకటమ్
అందమైన గుహలతో, ఆకర్షణీయమైన నివాసాల్లా ఉండి, పక్షుల గుంపులతో కళకళలాడుతూ, కల్పవృక్షాలతో ఘనంగా ఉంది.
తత్రాపశ్యన్మహాశాఖం శాఖినం హరితచ్ఛదమ్ సర్వర్తుకుసుమోపేతం మనోరథశతోజ్జ్వలమ్
అక్కడ ఆమె విస్తారమైన కొమ్మలతో, ఆకుపచ్చ ఆకులతో, అన్ని కాలాల్లో పుష్పించే పువ్వులతో, అనేక కోరికలకు ప్రతీకగా మెరిసే ఒక గొప్ప వృక్షాన్ని చూసింది.
నానాపుష్పసమాకీర్ణం నానావిధఫలాన్వితమ్ నతం సూర్యస్య రుచిభిర్ భిన్నసంహృతపల్లవమ్
అది అనేక రకాల పువ్వులతో, విభిన్నమైన ఫలాలతో నిండిపోయి, సూర్యకిరణాల తాకిడితో వంగిన ఆకులు కలగలిపి మెరిసిపోతున్నది.
తత్రామ్బరాణి సంత్యజ్య భూషణాని చ శైలజా సంవీతా వల్కలైర్దివ్యైర్ దర్భనిర్మితమేఖలా
అక్కడ పర్వతకన్య తన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు తీసేసి, దివ్యమైన వల్కలాలతో కప్పుకుని, దర్భతో చేసిన మెడబండను ధరించింది.
త్రిఃస్నాతా పాటలాహారా బభూవ శరదాం శతమ్ శతమేకేన శీర్ణేన పర్ణేనావర్తయత్తదా
మూడు సార్లు స్నానం చేసి, పల్చని ఆహారం తింటూ, వంద శరద్కాలాలు గడిపింది. ప్రతి సారి ఒక్క వాడిపోయిన ఆకుతోనే జీవించేది.
నిరాహారా శతం సాభూత్ సమానాం తపసాం నిధిః తత ఉద్వేజితాః సర్వే ప్రాణినస్తత్తపో ఽగ్నినా
ఆమె వంద సంవత్సరాలు అన్నపానములేకుండా కఠిన తపస్సు చేసింది. ఆ తపస్సు వల్ల కలిగిన వేడితో అన్ని జీవులు కలవరపడ్డారు.
తతః సస్మార భగవాన్ మునీన్సప్త శతక్రతుః తే సమాగమ్య మునయః సర్వే సముదితాస్తతః
అప్పుడు శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు ఆరాధ్యులైన ఏడుగురు మహర్షులను స్మరించాడు. వారు అందరూ ఆనందంతో కలసి వచ్చారు.
పూజితాశ్చ మహేన్ద్రేణ పప్రచ్ఛుస్తం ప్రయోజనమ్ కిమర్థం తు సురశ్రేష్ఠ సంస్మృతాస్తు వయం త్వయా
మహేంద్రుడు వారిని సత్కరించి, 'దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడవైన నీవు మమ్మల్ని ఎందుకు పిలిపించావు?' అని వారు అడిగారు.
శక్రః ప్రోవాచ శృణ్వన్తు భగవన్తః ప్రయోజనమ్ హిమాచలే తపో ఘోరం తప్యతే భూధరాత్మజా తస్యా హ్యభిమతం కామం భవన్తః కర్తుమర్హథ
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభువులారా, వినండి. హిమాలయ పర్వతంపై పర్వతరాజు కుమార్తె ఘోర తపస్సు చేస్తోంది. ఆమె కోరికను మీరు నెరవేర్చాలి.'
తతః సమాపతన్దేవ్యా జగదర్థం త్వరాన్వితాః తథేత్యుక్త్వా తు శైలేన్ద్రం సిద్ధసంఘాతసేవితమ్
అంతట వారు లోకహితార్థంగా దేవిని వేగంగా చేరుకున్నారు. 'అలా జరుగుగాక' అని చెప్పి సిద్ధుల సమూహంతో కలిసి పర్వతాధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్లారు.
ఊచురాగత్య మునయస్ తామథో మధురాక్షరమ్ పుత్రి కిం తే వ్యవసితః కామః కమలలోచనే
మహర్షులు అక్కడికి వచ్చి మధురమైన మాటలతో, 'కమలనయన, కుమార్తె, నీ మనసులో స్థిరమైన కోరిక ఏమిటి?' అని అడిగారు.
తానువాచ తతో దేవీ సలజ్జా గౌరవాన్మునీన్ తపస్యతో మహాభాగాః ప్రాప్య మౌనే భవాదృశాన్
అప్పుడు ఆ దేవి సిగ్గుతో, గౌరవంతో, మహర్షులను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: 'తపస్సు చేస్తున్న మహాభాగులారా, మౌనాన్ని పాటిస్తూ మీలాంటి మహనీయులను కలవడం నాకు లభించింది.'
వన్దనాయ నియుక్తా ధీః పావయత్యవికల్పితమ్ ప్రశ్నోన్ముఖత్వాద్భవతాం యుక్తమాసనమాదితః
'వందనం చేయడంలో నా మనస్సు ఎలాంటి తడబాటు లేకుండా నిర్మలమవుతోంది. మీరు ప్రశ్నించేందుకు సిద్ధంగా ఉండటంతో, ముందుగా మీకు గౌరవాసనాలు సమర్పించాను.'
ఉపవిష్టాః శ్రమోన్ముక్తాస్ తతః ప్రక్ష్యథ మామతః ఇత్యుక్త్వా సా తతశ్చక్రే కృతాసనపరిగ్రహాన్
'మీరు విశ్రాంతి పొంది, ఆసనాలలో కూర్చుని, తరువాత నన్ను ప్రశ్నించండి' అని చెప్పి, ఆమె వారికి ఆసనాలు ఏర్పాటు చేసింది.
సా తు తాన్విధివత్పూజ్యాన్ పూజయిత్వా విధానతః ఉవాచాదిత్యసంకాశాన్ మునీన్సప్త సతీ శనైః
ఆమె విధిగా పూజించదగిన వారిని యథావిధిగా పూజించి, సూర్యుని వంటి కాంతివంతమైన ఏడుగురు మహర్షులను మెల్లగా ఉద్దేశించి మాట్లాడింది.