ఉపదేశేన బహునా కిం త్వాం ప్రతి వదే ప్రియమ్ మనోభవో ఽసి తేన త్వం వేత్సి భూతమనోగతమ్
నీకు ఎక్కువగా ఉపదేశం అవసరం లేదు. నేను నీకు మిత్రంగా మాట్లాడుతున్నాను. నువ్వు మన్మథుడవు కాబట్టి, గతంలో ఏం జరిగిందో, ముందే ఏం జరుగుతుందో నీకు తెలుసు.
తద్యథార్థకమేవ త్వం కురు నాకసదాం ప్రియమ్ శంకరం యోజయ క్షిప్రం గిరిపుత్ర్యా మనోభవ సంయుతో మధునా చైవ ఋతురాజేన దుర్జయ
కాబట్టి, యథార్థంగా, స్వర్గవాసులకు ఆనందాన్ని కలిగించే విధంగా పని చేయి. శివుడిని హిమపర్వత కుమార్తెతో త్వరగా కలిపి పెట్టు, మన్మథా! మధురతతో, ఋతురాజుతో కలిసి ఈ కార్యాన్ని నెరవేర్చు.
ఇత్యుక్తో మదనస్తేన శక్రేణ స్వార్థసిద్ధయే ప్రోవాచ పఞ్చబాణో ఽథ వాక్యం భీతః శతక్రతుమ్
ఇలా శక్రుడు తన స్వార్థసిద్ధికై చెప్పగా, ఐదు బాణాలవాడు భయంతో శతక్రతువుని ఇలా అడిగాడు.
అనయా దేవసామగ్ర్యా మునిదానవభీమయా దుఃసాధ్యః శంకరో దేవః కిం న వేత్సి జగత్ప్రభో
ఈ దేవతల సమూహంతో, మునులు, దానవులు కలిసినప్పుడు, శంకరుడిని జయించడం చాలా కష్టం. జగత్పతీ, ఈ విషయం మీకు తెలియదా?
తస్య దేవస్య వేత్థ త్వం కారణం తు యదవ్యయమ్ ప్రాయః ప్రసాదః కోపో ఽపి సర్వో హి మహతాం మహాన్
ఆ దేవుని స్థిరత్వానికి కారణం మీకు తెలుసు. గొప్పవారికి అనుగ్రహం, కోపం రెండూ కూడా పెద్దవే.
సర్వోపభోగసారా హి సున్దర్యః స్వర్గసంభవాః అధ్యాశ్రితం చ యత్సౌఖ్యం భవతా నష్టచేష్టితమ్
స్వర్గంలో జన్మించిన అందమైన స్త్రీలలో అన్ని రకాల ఆనందాలు ఉన్నాయి. మీరు అనుభవించిన సుఖం ఇప్పుడు పోయింది.
ప్రమాదాదథ విభ్రశ్యేద్ ఈశం ప్రతి విచిన్త్యతామ్ ప్రాగేవ చేహ దృశ్యన్తే భూతానాం కార్యసంభవాః
ఎదుటి ప్రభువుని విషయంలో నిర్లక్ష్యంతో తప్పు జరిగితే, దీన్ని బాగా ఆలోచించండి. ఇక్కడే భూతాల కార్యాల సంకేతాలు ముందే కనబడుతున్నాయి.
విశేషం కాఙ్క్షతాం శక్ర సామాన్యాద్భ్రంశనం ఫలమ్ శ్రుత్వైతద్వచనం శక్రస్ తమువాచామరైర్యుతః
ప్రత్యేకత కోరేవారికి సాధారణ స్థితి నుండి పడిపోతే నష్టమే ఫలితం. ఈ మాటలు విని, అమరులతో కూడిన శక్రుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
వయం ప్రమాణాస్తే హ్యత్ర రతికాన్త న సంశయః సందేశేన వినా శక్తిర్ అపకారస్య నేష్యతే కస్యచిచ్ చ క్వచిద్దృష్టం సామర్థ్యం న తు సర్వతః
ఇక్కడ మేమే నీకు ఆధారము, రతిపతీ! సందేశం లేకుండా ఎవరికీ హాని చేయగల శక్తి లేదు. సామర్థ్యం కొన్ని చోట్ల మాత్రమే కనిపిస్తుంది, అన్ని చోట్ల కాదు.
ఇత్యుక్తః ప్రయయౌ కామః సఖాయం మధుమాశ్రితః రతియుక్తో జగామాశు ప్రస్థం తు హిమభూభృతః
ఇలా చెప్పగానే, కాముడు తన స్నేహితుడు మధుతో కలిసి, రతితో కూడి, వెంటనే హిమపర్వతుని నివాసానికి వెళ్లాడు.
స తు తత్రాకరోచ్చిన్తాం కార్యస్యోపాయపూర్వికామ్ మహార్థా యే హి నిష్కమ్పా మనస్తేషాం సుదుర్జయమ్
అప్పుడు అతడు ముందుగా ఆ పని చేయడానికి సరైన మార్గాన్ని ఆలోచించాడు. ఎందుకంటే గొప్ప పనుల్లో మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నవారిని ఓడించడం చాలా కష్టం.
తదాదావేవ సంక్షోభ్య నియతం సుజయో భవేత్ సంసిద్ధిం ప్రాప్నుయుశ్చైవ పూర్వం సంశోధ్య మానసమ్
ముందుగా మనస్సును కదిలిస్తే తప్పకుండా విజయాన్ని పొందుతారు; అలాగే ముందే మనస్సును శుభ్రంగా చేసుకుంటే సఫలత కూడా అందుతుంది.
కథం చ వివిధైర్భావైర్ ద్వేషానుగమనం వినా క్రోధః క్రూరతరాసఙ్గాద్ భీషణేర్ష్యాం మహాసఖీమ్
వివిధ భావాలతో ద్వేషాన్ని అనుసరించకుండా, క్రూరమైన పరిచయంతో కలిగే కోపం ఎలా ఆ భయంకరమైన ఈర్ష్య అనే సహచారిని తెస్తుందో?
చాపల్యమూర్ధ్ని విధ్వస్తధైర్యాధారాం మహాబలామ్ తామస్య వినియోక్ష్యామి మనసో వికృతిం పరామ్
తన ధైర్యానికి ఆధారం పోయిన, అత్యంత ఉత్సాహంలో ఉన్నా బలమైన ఆమెలో, నేను ఆ అంధకారపు మనస్సు భ్రమను ప్రేరేపిస్తాను.
పిధాయ ధైర్యద్వారాణి సంతోషమపకృష్య చ అవగన్తుం హి మాం తత్ర న కశ్చిదతిపణ్డితః
ధైర్యానికి తలుపులు మూసి, సంతృప్తిని తొలగించినప్పుడు, ఎంత తెలివైనవాడు అయినా అక్కడ నన్ను గ్రహించలేడు.
వికల్పమాత్రావస్థానే వైరూప్యం మనసో భవేత్ పశ్చాన్మూలక్రియారమ్భగమ్భీరావర్తదుస్తరః
సందేహంలోనే మనస్సు నిలిచిపోతే అది వక్రంగా మారుతుంది; తర్వాత అసలు పనిని మొదలుపెడితే అది లోతైన, దాటి పోలేని తుఫానులో చిక్కుకుంటుంది.
హరిష్యామి హరస్యాహం తపస్తస్య స్థిరాత్మనః ఇన్ద్రియగ్రామమావృత్య రమ్యసాధనసంవిధిః
స్థిరమైన హరుడి తపస్సును, అందమైన సాధనాలతో అతని ఇంద్రియాలను చుట్టి, నేను దొంగిలిస్తాను.
చిన్తయిత్వేతి మదనో భూతభర్తుస్తదాశ్రమమ్ జగామ జగతీసారం సరలద్రుమవేదికమ్
ఇలా నిర్ణయించుకున్న మన్మథుడు, భూతాల అధిపతి అయిన పరమేశ్వరుని ఆశ్రమాన్ని, నేరుగా పెరిగిన చెట్లతో ఉన్న ఆ ప్రదేశాన్ని చేరుకున్నాడు.
శాన్తసత్త్వసమాకీర్ణమ్ అచలప్రాణిసంకులమ్ నానాపుష్పలతాజాలం గగనస్థగణేశ్వరమ్
ఆ ఆశ్రమం శాంతమైన జీవులతో నిండిపోయి, అచలమైన ప్రాణులతో కిక్కిరిసి, వివిధ పుష్పలతల అలంకారంతో, ఆకాశంలోని దేవతలతో పరిపూర్ణంగా ఉంది.
నిర్వ్యగ్రవృషభాధ్యుష్టనీలశాద్వలసానుకమ్ తత్రాపశ్యత్త్రినేత్రస్య రమ్యం కంచిద్ద్వితీయకమ్
అక్కడ, ఆ నీలిమయమైన పచ్చిక పొదల్లో, ఎలాంటి కలత లేకుండా ఎద్దులు మేతకుంటున్న చోట, త్రినేత్రునికి సంబంధించిన మరో అందమైన నివాసాన్ని చూశాడు.
వీరకం లోకవీరేశమ్ ఈశానసదృశద్యుతిమ్ యక్షకుఙ్కుమకిఞ్జల్కపుఞ్జపిఙ్గజటాసటమ్
అక్కడ ఓ వీరుడు, లోక వీరుల అధిపతి, ఈశానుడి వలె ప్రకాశిస్తూ, యక్ష కుంకుమ పుష్పపు రేణువులతో పింగళ జటలు అలంకరించుకున్నాడు.
వేత్రపాణినమ్ అవ్యగ్రమ్ ఉగ్రభోగీన్ద్రభూషణమ్ తతో నిమీలితోన్నిద్రపద్మపత్రాభలోచనమ్
చేతిలో దండ ధరించి, ఏ కలత లేకుండా, భయంకరమైన పాముతో అలంకరించబడి, నిద్రలోని కమల దళాల వలె కళ్లను మూసుకున్నాడు.
ప్రేక్షమాణమృజుస్థానం నాసికాగ్రం సులోచనైః శ్రవస్తరససింహేన్ద్రచర్మలమ్బోత్తరీయకమ్
అందమైన కళ్లతో ముక్కు చివరను నిశ్చలంగా చూస్తూ, శ్రావస్తి అరణ్యంలోని సింహం, ఏనుగు చర్మంతో పై వస్త్రాన్ని ధరించాడు.
శ్రవణాహిఫలన్ముక్తనిఃశ్వాసానలపిఙ్గలమ్ ప్రేఙ్ఖత్కపాలపర్యన్తతుమ్బిలమ్బిజటాచయమ్
చెవులకు పాము ఫణాలతో అలంకారం, ఊపిరి అగ్నివలె ప్రకాశిస్తూ, తల జటలు ఊగుతూ, చివరల్లో ఖడ్గాలతో వేలాడుతూ ఉన్నాయి.
కృతవాసుకిపర్యఙ్కనాభిమూలనివేశితమ్ బ్రహ్మాఞ్జలిస్థపుచ్ఛాగ్రనిబద్ధోరగభూషణమ్
వాసుకిని మంచంగా చేసుకుని, నాభి వద్ద విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, బ్రహ్మ చేతులు జోడించి పట్టుకున్న పాము తోకతో అలంకరించబడ్డాడు.
దదర్శ శంకరం కామః క్రమప్రాప్తాన్తికం శనైః తతో భ్రమరఝఙ్కారమాలమ్బిద్రుమసానుకమ్
క్రమంగా దగ్గరగా వచ్చి, మన్మథుడు శంకరుణ్ని చూశాడు; ఆ తర్వాత తేనెటీగలు గుంజుతున్న అరణ్యపు పొదల మధ్యకు వెళ్లాడు.
ప్రవిష్టః కర్ణరన్ధ్రేణ భవస్య మదనో మనః శంకరస్తమథాకర్ణ్య మధురం మదనాశ్రయమ్
మన్మథుడు భవుని చెవిలోంచి మనస్సులో ప్రవేశించాడు; శంకరుడు ఆ మధురమైన, మన్మథుని ప్రభావంతో కూడిన ధ్వనిని వినిపించాడు.
సస్మార దక్షదుహితారం దయితాం రక్తమానసః తతః సా తస్య శనకైస్ తిరోభూయాతినిర్మలా
శంకరుడు దక్ష కుమార్తెను, తన ప్రియమైనవాళ్లను, మనస్సు కోరికతో గుర్తుకు తెచ్చుకున్నాడు; అప్పుడు ఆమె, అత్యంత నిర్మలంగా, నెమ్మదిగా అతని చూపులో నుండి కనుమరుగైంది.
సమాధిభావనా తస్థౌ లక్ష్యప్రత్యక్షరూపిణీ తతస్తన్మయతాం యాతః ప్రత్యూహాపిహితాశయః
ఆమె ధ్యానంలో లీనమై, తన ధ్యేయాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూసినట్టుగా నిలిచింది. అప్పుడు, అంతరాయాల వల్ల మనస్సు పూర్తిగా ఆ ధ్యేయంలోనే మునిగిపోయింది.
వశిత్వేన బుబోధేశో వికృతిం మదనాత్మికామ్ ఈషత్కోపసమావిష్టో ధైర్యమాలమ్బ్య ధూర్జటిః
ఆ సమయంలో, పరమేశ్వరుడు తన నియంత్రణతో, కామమూలమైన వికారాన్ని గ్రహించాడు. కొంత కోపంతో కూడిన ధైర్యంతో ధూర్జటి తనను తాను అదుపులో పెట్టుకున్నాడు.