కర్త్రా ప్రణీతా మర్యాదా స్థితా సంసారిణామియమ్ యో జాయతే హి యద్బీజో జనితుః స హ్యసార్థకః
ఈ లోకంలో జీవులకోసం సృష్టికర్త ఒక హద్దును నిర్ణయించాడు. విత్తనం నుంచి పుట్టినదానికి, దాని మూలకారకుడు లేకపోతే ఆ పుట్టుకకు అర్థం ఉండదు.
జనితా చాపి జాతస్య న కశ్చిదితి యత్స్ఫుటమ్ స్వకర్మణైవ జాయన్తే వివిధా భూతజాతయః
పుట్టినదానికి నిజంగా ఎవ్వరూ సృష్టికర్తలు కారు అని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఎన్నో రకాల జీవులు తమ స్వంత కర్మఫలితంగా పుడుతుంటాయి.
అణ్డజో హ్యణ్డజాజ్జాతః పునర్జాయేత మానవః మానుషాచ్చ సరీసృప్యాం మనుష్యత్వేన జాయతే
గుడ్డులో పుట్టిన జీవి మరొక గుడ్డులో పుట్టినదానివల్లే పుడుతుంది. మనిషి మళ్లీ పుడతాడు, అలాగే మనిషి నుంచి సరీసృపజాతికి కూడా జననం జరుగుతుంది, మనుష్య స్వభావంతోనే.
తత్రాపి జాతౌ శ్రేష్ఠాయాం ధర్మస్యోత్కర్షణేన తు అపుత్రజన్మినః శేషాః ప్రాణినః సమవస్థితాః
ఈ జన్మల్లో కూడా, ధర్మాన్ని పాటించడం వల్ల ఉత్తమమైన స్థానం లభిస్తుంది. మిగతా ప్రాణులు సంతానం లేకుండా అలాగే ఉంటారు.
మనుజాస్తత్ర జాయన్తే యతో న గృహధర్మిణః క్రమేణాశ్రమసంప్రాప్తిర్ బ్రహ్మచారివ్రతాదను
వారిలో, గృహస్థ ధర్మాన్ని అనుసరించని మనుషులు పుడతారు. వారు క్రమంగా బ్రహ్మచర్య వ్రతంతో ఆశ్రమాల వరుసను చేరుకుంటారు.
తస్య కర్తుర్నియోగేన సంసారో యేన వర్ధితః సంసారస్య కుతో వృద్ధిః సర్వే స్యుర్యదతిగ్రహాః
ఈ సంసారాన్ని పెంచే ఆ కర్త యొక్క ఆదేశంతోనే లోక జీవితం విస్తరిస్తుంది. అందరూ ఎక్కువ నియమాలలో బంధించబడితే, సంసారం ఎలా పెరుగుతుంది?
అతః కర్త్రా తు శాస్త్రేషు సుతలాభః ప్రశంసితః ప్రాణినాం మోహనార్థాయ నరకత్రాణసంశ్రయాత్
అందుకే, సృష్టికర్త శాస్త్రాలలో సంతానం కలగడం మంచిదని ప్రశంసించాడు. ఇది ప్రాణులకు మోహాన్ని కలిగించడానికీ, నరక బాధల నుంచి రక్షణకోసం కూడా చెప్పబడింది.
స్త్రియా విరహితా సృష్టిర్ జన్తూనాం నోపపద్యతే స్త్రీజాతిస్తు ప్రకృత్యైవ కృపణా దైన్యభాషిణీ శాస్త్రాలోచనసామర్థ్యమ్ ఉజ్ఝితం తాసు వేధసా
స్త్రీలు లేకుండా జీవుల సృష్టి జరగదు. సహజంగా స్త్రీలు దురదృష్టవంతులుగా, తమ దుఃఖాన్ని చెప్పుకునే వారిగా ఉంటారు. సృష్టికర్త వారికి శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించే శక్తిని ఇవ్వలేదు.
శాస్త్రేషూక్తమసందిగ్ధం బహువారం మహాఫలమ్ దశపుత్రసమా కన్యా యా న స్యాచ్ఛీలవర్జితా
శాస్త్రాలలో అనేకసార్లు స్పష్టంగా చెప్పబడింది — మంచి గుణాలు కలిగిన కుమార్తె, పది కుమారులకు సమానమని, అది మహా ఫలితాన్ని ఇస్తుందని.
వాక్యమేతత్ఫలభ్రష్టం పుంసి గ్లానికరం పరమ్ కన్యా హి కృపణా శోచ్యా పితుర్దుఃఖవివర్ధినీ
కానీ ఈ మాట ఫలితం లేనిది, పురుషులకు కేవలం బాధను మాత్రమే ఇస్తుంది. ఎందుకంటే కుమార్తె దురదృష్టవంతురాలు, తండ్రికి మరింత దుఃఖాన్ని కలిగించేది.
యాపి స్యాత్పూర్ణసర్వాఢ్యా పతిపుత్రధనాదిభిః కిం పునర్దుర్భగా హీనా పతిపుత్రధనాదిభిః
ఆమెకు భర్త, కుమారులు, ధనం అన్నీ ఉన్నా, ఇంకా ఏముంది? ఇవన్నీ లేకపోతే, ఆ దురదృష్టవంతురాలికి పరిస్థితి ఎంత దయనీయంగా ఉంటుంది!
త్వం చోక్తవాన్సుతాయా మే శరీరే దోషసంగ్రహమ్ అహో ముహ్యామి శుష్యామి గ్లామి సీదామి నారద
నీవు నా కుమార్తె శరీరంలో ఎన్నో దోషాలు ఉన్నాయని చెప్పావు. నారదా! నేను మూర్ఛించిపోతున్నాను, నా మనస్సు వాడిపోతుంది, నేను అలసిపోతున్నాను, దిగజారిపోతున్నాను.
అయుక్తమథ వక్తవ్యమ్ అప్రాప్యమపి సాంప్రతమ్ అనుగ్రహేణ మే ఛిన్ద్ధి దుఃఖం కన్యాశ్రయం మునే
ఇప్పుడు అనవసరమైన మాటలు చెప్పడం సరికాదు, సాధ్యం కానిది కోరడం కూడా తగదు. మునీశ్వరా! నీ దయతో నాకు కుమార్తె వల్ల వచ్చిన ఈ దుఃఖాన్ని తొలగించు.
పరిచ్ఛిన్నే ఽప్యసందిగ్ధే మనః పరిభవాశ్రయమ్ తృష్ణా ముష్ణాతి నిష్ణాతా ఫలలోభాశ్రయాశుభా
మనస్సు స్పష్టంగా, సందేహం లేకుండా ఉన్నా కూడా, అది అవమానానికి గురవుతుంది. ఫలితాలపై ఆశతో కలిగే తృష్ణ, మనస్సును పట్టుకుని చెడదారి పడేస్తుంది.
స్త్రీణాం హి పరమం జన్మ కులానాముభయాత్మనామ్ ఇహాముత్ర సుఖాయోక్తం సత్పతిప్రాప్తిసంజ్ఞితమ్
స్త్రీలకు, whether they are from a good family or an ordinary one, ఇహపర లోకాల్లో సుఖం కోసం, మంచి భర్తను పొందడమే ఉత్తమ జన్మగా చెప్పబడింది.
దుర్లభః సత్పతిః స్త్రీణాం విగుణో ఽపి పతిః కిల న ప్రాప్యతే వినా పుణ్యైః పతిర్నార్యా కదాచన
స్త్రీలకు మంచి భర్త దొరకడం చాలా అరుదు. కొద్దిగా గుణాలు లేని భర్త కూడా దొరకడం కష్టం. పుణ్యం లేకుండా స్త్రీకి భర్త ఎప్పుడూ దొరకదు.
యతో నిఃసాధనో ధర్మః పరిమాణోజ్ఝితా రతిః ధనం జీవితపర్యాప్తం పత్యౌ నార్యాః ప్రతిష్ఠితమ్
ధర్మం చేయడానికి ఏవైనా సౌకర్యాలు లేకపోయినా, ఆనందం పరిమితి లేకుండా ఉన్నా, సంపద జీవితం సాగించడానికి సరిపోతే, భార్యకు భర్తే ఆధారం అవుతాడు.
నిర్ధనో దుర్భగో మూర్ఖః సర్వలక్షణవర్జితః దైవతం పరమం నార్యాః పతిరుక్తః సదైవ హి
ధనం లేని, దురదృష్టవంతుడైన, మూర్ఖుడైన, అన్ని లక్షణాలు లేని భర్తను దేవతలు ఎప్పుడూ భార్యకు పరమమైనవాడిగా చెప్పారు.
త్వయా చోక్తం హి దేవర్షే న జాతో ఽస్యాః పతిః కిల ఏతద్దౌర్భాగ్యమతులమ్ అసంఖ్యం గురు దుఃసహమ్
దేవర్షీ, మీరు చెప్పినట్టు, ఈమెకు భర్త జన్మించలేదని మీరు చెప్పారు. ఈ అపూర్వమైన దురదృష్టం ఎంతో భారంగా, అనేకంగా, భరించలేనిదిగా ఉంది.
చరాచరే భూతసర్గే యదద్యాపి చ నో మునే న స జాత ఇతి బ్రూషే తేన మే వ్యాకులం మనః
జంతువులూ, అజంతువులూ సృష్టిలోనూ, మునీశ్వరా, మీరు ఇప్పటికీ అతడు జన్మించలేదని చెప్పారు. అందువల్ల నా మనస్సు కలవరపడుతోంది.
మనుష్యదేవజాతీనాం శుభాశుభనివేదకమ్ లక్షణం హస్తపాదాదౌ విహితైర్లక్షణైః కిల
మనుషులు, దేవతలలో శుభాశుభ ఫలితాలను తెలియజేసే లక్షణాలు చేతులు, కాళ్లలో ఉండే గుర్తుల ద్వారానే నిర్ణయించబడతాయని చెప్పబడింది.
సేయమ్ ఉత్తానహస్తేతి త్వయోక్తా మునిపుంగవ ఉత్తానహస్తతా ప్రోక్తా యాచతామేవ నిత్యదా
ఈమెను 'పొడవుగా చేతులు ఉంచినది' అని మీరు చెప్పారు, మునిశ్రేష్ఠా. చేతులు పైకి ఉంచడం ఎప్పుడూ అడిగేవారికి మాత్రమే సంబంధించినదిగా చెప్పబడింది.
శుభోదయానాం ధన్యానాం న కదాచిత్ప్రయచ్ఛతామ్ స్వఛాయయాస్యాశ్చరణౌ త్వయోక్తౌ వ్యభిచారిణౌ
శుభజన్మ కలిగి, ధన్యులై, ఎప్పుడూ ఎవరికీ ఇవ్వని వారికి, ఆమె కాళ్లు తన నీడతో వ్యభిచారిణిలుగా ఉంటాయని మీరు చెప్పారు.
తత్రాపి శ్రేయసాం హ్యాశా మునే న ప్రతిభాతి నః శరీరలక్షణాశ్చాన్యే పృథక్ఫలనివేదినః
అక్కడ కూడా, మునీశ్వరా, మాకు మంచి ఆశ కనిపించదు. ఇతర శరీర లక్షణాలు వేర్వేరుగా వేరు ఫలితాలను తెలియజేస్తాయి.
సౌభాగ్యధనపుత్రాయుః పతిలాభానుశంసనమ్ తైశ్చ సర్వైర్విహీనేయం త్వమాత్థ మునిపుంగవ
సౌభాగ్యం, ధనం, కుమారులు, ఆయుష్షు, భర్తను పొందడం వంటి లక్షణాలన్నింటినీ ఈమెకి లేవని, మునిశ్రేష్ఠా, మీరు చెప్పారు.
త్వం మే సర్వం విజానాసి సత్యవాగసి చాప్యతః ముహ్యామి మునిశార్దూల హృదయం దీర్యతీవ మే
మీరు నా గురించి అన్నీ తెలుసు, ఎప్పుడూ నిజం మాట్లాడుతారు. మునులలో సింహుడా, నేను అయోమయంగా ఉన్నాను, నా హృదయం విరిగిపోతున్నట్లుగా ఉంది.
ఇత్యుక్త్వా విరతః శైలో మహాదుఃఖవిచారణాత్ శ్రుత్వైతదఖిలం తస్మాచ్ ఛైలరాజముఖామ్బుజాత్ స్మితపూర్వమువాచేదం నారదో దేవచోదితః
ఇలా చెప్పి, శైలుడు ఆ గొప్ప దుఃఖాన్ని ఆలోచించడం మానేశాడు. శైలరాజుని ముఖకమలంనుండి ఇవన్నీ విని, దేవతల ప్రేరణతో నారదుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
హర్షస్థానే ఽపి మహతి త్వయా దుఃఖం నిరూప్యతే అపరిచ్ఛిన్నవాక్యార్థే మోహం యాసి మహాగిరే
ఎంత పెద్ద ఆనందం ఉన్నా, నువ్వు దుఃఖాన్ని వివరించావు. నీ మాటల అర్థం స్పష్టంగా లేక, నీవు అయోమయానికి లోనవుతున్నావు, మహాగిరీ.
ఇమాం శృణు గిరం మత్తో రహస్యపరినిష్ఠితామ్ సమాహితో మహాశైల మయోక్తస్య విచారణే
ఈ రహస్యమైన మాటను నా నుండి విను, మహాశైలా. నేను చెప్పిన విషయాన్ని మనస్సు పెట్టి విను.
న జాతో ఽస్యాః పతిర్దేవ్యా యన్మయోక్తం హిమాచల న స జాతో మహాదేవో భూతభవ్యభవోద్భవః శరణ్యః శాశ్వతః శాస్తా శంకరః పరమేశ్వరః
హిమాచలా, ఈ దేవికి భర్త జన్మించలేదని నేను చెప్పింది, మహాదేవుడు — గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు మూలమైన, శరణ్యుడు, శాశ్వతుడు, ఉపదేశకుడు, శంకరుడు, పరమేశ్వరుడు — జన్మించడు అని అర్థం.