అవమత్య విమానాని స్వర్గవాసవిరాగిణః పితుర్గృహ ఇవాసన్నా దేవగన్ధర్వకింనరాః
తమ తమ భవనాలను తక్కువగా భావించి, స్వర్గంలో నివసించడంలో ఆసక్తి లేకుండా, దేవతలు, గంధర్వులు, కిన్నరులు తండ్రి ఇంట్లో ఉన్నట్టు అక్కడే ఉండిపోయారు.
అహో ధన్యో ఽసి శైలేన్ద్ర యస్య తే కన్దరం హరః అధ్యాస్తే లోకనాథో ఽపి సమాధానపరాయణః
ఓ పర్వతాధిపతీ! ఎంత అదృష్టవంతుడివి నువ్వు! ఎందుకంటే నీ గుహలో లోకనాధుడైన హరుడు, ధ్యానంలో లీనమై నివసిస్తున్నాడు.
ఇత్యుక్తవతి దేవర్షౌ నారదే సాదరం గిరా హిమశైలస్య మహిషీ మేనా మునిదిదృక్షయా
దేవర్షి నారదుడు ఇలా గౌరవంగా చెప్పిన తర్వాత, హిమపర్వతరాజు భార్య అయిన మేనా, ఆ మునిని చూడాలని ఆశతో,
అనుయాతా దుహిత్రా తు స్వల్పాలిపరిచారికా లజ్జాప్రణయనమ్రాఙ్గీ ప్రవివేశ నివేశనమ్
తన కుమార్తెతో పాటు కొంతమంది పరిచారికలను తీసుకుని, సిగ్గుతో, ప్రేమతో తల వంచి, ఇంట్లోకి ప్రవేశించింది.
తత్ర స్థితో మునివరః శైలేన సహితో వశీ దృష్ట్వా తు తేజసో రాశిం మునిం శైలప్రియా తదా
అక్కడ ఆ మహర్షి, పరిమితిని తెలిసినవాడు, పర్వతరాజుతో కూర్చున్నాడు. ఆ సమయంలో, మునివర్యుని తేజస్సును చూసి, పర్వతరాజు భార్య ముందుకు వచ్చింది.
వవన్దే గూఢవదనా పాణిపద్మకృతాఞ్జలిః తాం విలోక్య మహాభాగో మహర్షిర్ అమితద్యుతిః
తన ముఖాన్ని కొంత దాచుకుని, పద్మపుష్పాల్లాంటి చేతులతో అంజలి చేసి నమస్కరించింది. ఆమెను చూసి, అపార తేజస్సుతో కూడిన మహర్షి ఆనందించాడు.
ఆశీర్భిర్ అమృతోద్గారరూపాభిస్తాం వ్యవర్ధయత్ తతో విస్మితచిత్తా తు హిమవద్గిరిపుత్రికా
అతడు అమృతంలా మధురంగా ఆశీర్వచనాలు పలికాడు. అప్పుడు హిమవంతుని కుమార్తె మనసులో ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది.
ఉదైక్షన్నారదం దేవీ మునిమద్భుతరూపిణమ్ ఏహి వత్సేతి చాప్యుక్తా ఋషిణా స్నిగ్ధయా గిరా
ఆ దేవి, అద్భుత రూపంతో ఉన్న నారదమునిని ఆశ్చర్యంగా చూశారు. ఆ ముని మృదువైన మాటలతో, 'రా బిడ్డా' అని పిలిచాడు.
కణ్ఠే గృహీత్వా పితరమ్ ఉత్సఙ్గే సముపావిశత్ ఉవాచ మాతా తాం దేవీమ్ అభివన్దయ పుత్రికే
తండ్రిని మెడలో పట్టుకుని, అతని ఒడిలో కూర్చుంది. ఆ తర్వాత తల్లి, 'కుమార్తె, ఆ దేవిని నమస్కరించు' అని చెప్పింది.
భగవన్తం తతో ధన్యం పతిమాప్స్యసి సంమతమ్ ఇత్యుక్తా తు తతో మాత్రా వస్త్రాన్తపిహితాననా
ఆ తర్వాత తల్లి, 'బంగారు, నీవు అందరికి ఇష్టమైన ఆ ధన్యుడైన భర్తను పొందుతావు' అని చెప్పింది. అప్పుడు ఆమె తన ముఖాన్ని వస్త్రంతో కప్పుకుంది.
కించిత్కమ్పితమూర్ధా తు వాక్యం నోవాచ కించన తతః పునరువాచేదం వాక్యం మాతా సుతాం తదా
తల కొంచెం వణికిస్తూ, ఏ మాటా చెప్పలేదు. అప్పుడు మళ్లీ తల్లి తన కుమార్తెను ఇలా ఉద్దేశించి పలికింది.
వత్సే వన్దయ దేవర్షిం తతో దాస్యామి తే శుభమ్ రత్నక్రీడనకం రమ్యం స్థాపితం యచ్చిరం మయా
'బంగారు, ఆ దేవర్షిని నమస్కరించు. అప్పుడు నేను నీకు చాలా కాలంగా దాచిపెట్టిన అందమైన రత్నాలతో చేసిన బొమ్మను ఇస్తాను.'
ఇత్యుక్తా తు తతో వేగాద్ ఉద్ధృత్య చరణౌ తదా వవన్దే మూర్ధ్ని సంధాయ కరపఙ్కజకుడ్మలమ్
తల్లి చెప్పిన వెంటనే, ఆమె త్వరగా లేచి, పద్మపుష్పాల్లాంటి చేతులతో మునివర్యుని పాదాలను తాకి, తల వంచి నమస్కరించింది.
కృతే తు వన్దనే తస్యా మాతా సఖీముఖేన తు చోదయామాస శనకైస్ తస్యాః సౌభాగ్యశంసినామ్
ఆమె నమస్కారం చేసిన తర్వాత, తల్లి తన స్నేహితుల ద్వారా మెల్లగా ఆమె సౌభాగ్యాన్ని పొగిడే వారిని ప్రోత్సహించింది.
శరీరలక్షణానాం తు విజ్ఞానాయ తు కౌతుకాత్ స్త్రీస్వభావాద్యద్దుహితుశ్ చిన్తాం హృది సముద్వహన్
తన కుమార్తె శరీర లక్షణాలను తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో, స్త్రీ స్వభావం వల్ల, ఆమె గురించి తల్లి మనసులో ఆలోచన పెట్టుకుంది.
జ్ఞాత్వా తదిఙ్గితం శైలో మహిష్యా హృదయేన తు అనుద్గీర్ణో ఽక్షతిర్మేనే రమ్యమేతదుపస్థితమ్
తన భార్య మనసులోని సంకల్పాన్ని గ్రహించిన పర్వతరాజు, ఆమె ఏమీ చెప్పకపోయినా, ఇది ఎంతో మేలు జరుగుతుందని భావించాడు.
చోదితః శైలమహిషీసఖ్యా మునివరస్తదా స్మితాననో మహాభాగో వాక్యం ప్రోవాచ నారదః
పర్వతరాజు భార్య స్నేహితురాలి ప్రోత్సాహంతో, మహర్షి నారదుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు:
న జాతో ఽస్యాః పతిర్భద్రే లక్షణైశ్చ వివర్జితా ఉత్తానహస్తా సతతం చరణైర్వ్యభిచారిభిః స్వఛాయయా భవిష్యేయం కిమన్యద్బహు భాష్యతే
'ఓ సౌమ్యుడా! ఈమెకు భర్త కలగడు. ఆమెకు శుభలక్షణాలు లేవు. చేతులు ఎప్పుడూ తెరిచే ఉంటాయి, అడుగులు స్థిరంగా ఉండవు, తన నీడతోనే జీవిస్తుంది. ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు.'
శ్రుత్వైతత్సంభ్రమావిష్టో ధ్వస్తధైర్యో మహాబలః నారదం ప్రత్యువాచాథ సాశ్రుకణ్ఠో మహాగిరిః
ఇది విని, ఆ మహా శక్తిమంతుడైన పర్వతుడు భయంతో మనస్సు కలవరపడి, ధైర్యం కోల్పోయి, కన్నీళ్లు గొంతులోకి వచ్చి, నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
సంసారస్యాతిదోషస్య దుర్విజ్ఞేయా గతిర్యతః సృష్ట్యాం చావశ్యభావిన్యాం కేనాప్యతిశయాత్మనా
ఈ లోక జీవితం చాలా తప్పులతో నిండినది, దాని గమనం అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టం. సృష్టి తప్పనిసరిగా జరుగుతుంది, దానికి ఒక అసాధారణమైన కారణం ఉండాలి.
కర్త్రా ప్రణీతా మర్యాదా స్థితా సంసారిణామియమ్ యో జాయతే హి యద్బీజో జనితుః స హ్యసార్థకః
ఈ లోకంలో జీవులకోసం సృష్టికర్త ఒక హద్దును నిర్ణయించాడు. విత్తనం నుంచి పుట్టినదానికి, దాని మూలకారకుడు లేకపోతే ఆ పుట్టుకకు అర్థం ఉండదు.
జనితా చాపి జాతస్య న కశ్చిదితి యత్స్ఫుటమ్ స్వకర్మణైవ జాయన్తే వివిధా భూతజాతయః
పుట్టినదానికి నిజంగా ఎవ్వరూ సృష్టికర్తలు కారు అని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఎన్నో రకాల జీవులు తమ స్వంత కర్మఫలితంగా పుడుతుంటాయి.
అణ్డజో హ్యణ్డజాజ్జాతః పునర్జాయేత మానవః మానుషాచ్చ సరీసృప్యాం మనుష్యత్వేన జాయతే
గుడ్డులో పుట్టిన జీవి మరొక గుడ్డులో పుట్టినదానివల్లే పుడుతుంది. మనిషి మళ్లీ పుడతాడు, అలాగే మనిషి నుంచి సరీసృపజాతికి కూడా జననం జరుగుతుంది, మనుష్య స్వభావంతోనే.
తత్రాపి జాతౌ శ్రేష్ఠాయాం ధర్మస్యోత్కర్షణేన తు అపుత్రజన్మినః శేషాః ప్రాణినః సమవస్థితాః
ఈ జన్మల్లో కూడా, ధర్మాన్ని పాటించడం వల్ల ఉత్తమమైన స్థానం లభిస్తుంది. మిగతా ప్రాణులు సంతానం లేకుండా అలాగే ఉంటారు.
మనుజాస్తత్ర జాయన్తే యతో న గృహధర్మిణః క్రమేణాశ్రమసంప్రాప్తిర్ బ్రహ్మచారివ్రతాదను
వారిలో, గృహస్థ ధర్మాన్ని అనుసరించని మనుషులు పుడతారు. వారు క్రమంగా బ్రహ్మచర్య వ్రతంతో ఆశ్రమాల వరుసను చేరుకుంటారు.
తస్య కర్తుర్నియోగేన సంసారో యేన వర్ధితః సంసారస్య కుతో వృద్ధిః సర్వే స్యుర్యదతిగ్రహాః
ఈ సంసారాన్ని పెంచే ఆ కర్త యొక్క ఆదేశంతోనే లోక జీవితం విస్తరిస్తుంది. అందరూ ఎక్కువ నియమాలలో బంధించబడితే, సంసారం ఎలా పెరుగుతుంది?
అతః కర్త్రా తు శాస్త్రేషు సుతలాభః ప్రశంసితః ప్రాణినాం మోహనార్థాయ నరకత్రాణసంశ్రయాత్
అందుకే, సృష్టికర్త శాస్త్రాలలో సంతానం కలగడం మంచిదని ప్రశంసించాడు. ఇది ప్రాణులకు మోహాన్ని కలిగించడానికీ, నరక బాధల నుంచి రక్షణకోసం కూడా చెప్పబడింది.
స్త్రియా విరహితా సృష్టిర్ జన్తూనాం నోపపద్యతే స్త్రీజాతిస్తు ప్రకృత్యైవ కృపణా దైన్యభాషిణీ శాస్త్రాలోచనసామర్థ్యమ్ ఉజ్ఝితం తాసు వేధసా
స్త్రీలు లేకుండా జీవుల సృష్టి జరగదు. సహజంగా స్త్రీలు దురదృష్టవంతులుగా, తమ దుఃఖాన్ని చెప్పుకునే వారిగా ఉంటారు. సృష్టికర్త వారికి శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించే శక్తిని ఇవ్వలేదు.
శాస్త్రేషూక్తమసందిగ్ధం బహువారం మహాఫలమ్ దశపుత్రసమా కన్యా యా న స్యాచ్ఛీలవర్జితా
శాస్త్రాలలో అనేకసార్లు స్పష్టంగా చెప్పబడింది — మంచి గుణాలు కలిగిన కుమార్తె, పది కుమారులకు సమానమని, అది మహా ఫలితాన్ని ఇస్తుందని.
వాక్యమేతత్ఫలభ్రష్టం పుంసి గ్లానికరం పరమ్ కన్యా హి కృపణా శోచ్యా పితుర్దుఃఖవివర్ధినీ
కానీ ఈ మాట ఫలితం లేనిది, పురుషులకు కేవలం బాధను మాత్రమే ఇస్తుంది. ఎందుకంటే కుమార్తె దురదృష్టవంతురాలు, తండ్రికి మరింత దుఃఖాన్ని కలిగించేది.