అథ విష్ణుముఖైర్దేవైః శ్వసనః ప్రతిబోధితః చతుర్ముఖం తదా ప్రాహ చరాచరగురుం విభుమ్
తర్వాత విష్ణువు ఆధ్వర్యంలో ఉన్న దేవతలు వాయువును జాగృతం చేశారు. అప్పుడు వాయువు, చతుర్ముఖుడైన జగత్తుకు గురువైన ప్రభువుతో మాట్లాడాడు.
త్వమనన్త కరోషి జగద్భవతాం సచరాచరగర్భవిభిన్నగుణామ్ అమరాసురమేతదశేషమపి త్వయి తుల్యమహో జనకో ఽసి యతః
అనంతుడా! నీవే ఈ జగత్తును సృష్టించేవాడవు; చరాచర సమస్త ప్రాణులకు నీవే మూలకారణం. దేవతలు, రాక్షసులు కూడా నీకు సమానులు కావు, ఎందుకంటే నీవే వారికి జనకుడవు.
పితురస్తి తథాపి మనోవికృతిః సగుణో విగుణో బలవానబలః భవతో వరలాభనివృత్తభయః కులిశాఙ్గసుతో దితిజో ఽతిబలః
తండ్రి ఉన్నా మనస్సు కలవరపడుతుంది; గుణాలతోనో, గుణాలు లేకపోయినో, బలంగా లేదా బలహీనంగా ఉన్నా, వజ్రాయుధుని కుమారుడు, దితి కుమారుడు, నీ వరంతో భయం లేకుండా ఎంతో బలవంతుడయ్యాడు.
సచరాచరనిర్మథనే కిమితి కితవస్తు కృతో విహితో భవతా కిల దేవ త్వయా స్థితయే జగతాం మహదద్భుతచిత్రవిచిగుణాః
చరాచర సంహారంలో ఎందుకు మాయాచాట్లు జరిగాయి? దేవా! నీవు లోకాల స్థిరత కోసం అద్భుతమైన, విభిన్నమైన లక్షణాలను ఏర్పరిచావు.
అపి తుష్టికృతః శ్రుతకామఫలా విహితా ద్విజనాయక దేవగణాః అపి నాకమభూత్కిల యజ్ఞభుజాం భవతో వినియోగవశాత్సతతమ్
ద్విజుల నాయకులు, దేవతలు తృప్తిపొందినా, వారి కోరికల ఫలితాలు లభించినా, యజ్ఞకర్తలకు స్వర్గం మాత్రం ఎప్పుడూ నీ నియమానుసారమే దక్కింది.
అపహృత్య విమానగణం స కృతో దితిజేన మహామరుభూమిసమః కృతవానసి సర్వగుణాతిశయం యమశేషమహీధరరాజతయా
దితి కుమారుడు దేవతల విమానాలను అపహరించి, తనను మహా ఎడారిలా మార్చుకున్నాడు; నీవు అన్ని గుణాల్లో అత్యుత్తమతను, భూధరరాజుల అధిపత్యాన్ని స్థాపించావు.
సమమిఙ్గితభావవిధిః స గిరిర్ గగనేన సదోచ్ఛ్రయతాం హి గతః అధివాసవిహారవిధావుచితో దితిజనే పవిక్షతశృఙ్గతటః
ఆ పర్వతం, యోగ్యతతో ప్రవర్తిస్తూ, ఎప్పుడూ ఆకాశాన్ని తాకేంత ఎత్తుకు చేరింది; దేవతల నివాసానికి, విహారానికి అలవాటుపడిన దాని శిఖరాలు, కొండకోనలను దితి కుమారులు త్రొక్కారు.
పరిలుణ్ఠితరత్నగుహానివహో బహుదైత్యసభాశ్రయతాం గమితః సురరాజ స తస్య భయేన గతం వ్యదధాదశరీర ఇతో ఽపి వృథా
రత్నాల గుహలు దోచబడి, అనేక రాక్షస సభలకు ఆ స్థలం మారింది; దేవేంద్రా! అతని భయంతో నీవు నీ శరీరాన్ని వదిలి వేరే చోటికి వెళ్ళిపోయావు.
ఉపయోగ్యతయా వివృతం సుచిరం విమలద్యుతిపూరితదిగ్వదనమ్ భవతైవ వినిర్మితమాదియుగే సురహేతిసమూహమ్ అనుత్థమిదమ్
ప్రపంచం చాలా కాలంగా, నీ వల్ల, నిర్మలమైన తేజస్సుతో అన్ని దిక్కులు నిండిపోయి, ఉపయోగానికి తగినదిగా మారింది; ఆదికాలంలో నీవు సృష్టించిన దేవాయుధాల సమూహం మాత్రం ప్రదర్శించబడలేదు.
దితిజస్య శరీరమవాప్య గతం శతధా మతిభేదమివాల్పమనాః ఆసారధూలిధ్వస్తాఙ్గా ద్వారస్థాః స్మః కదర్థినః లబ్ధప్రవేశాః కృచ్ఛ్రేణ వయం తస్యామరద్విషః
దితి కుమారుని శరీరాన్ని ధరించి, అతడు మనస్సులో శతమార్గంగా చిత్తభ్రాంతితో వెళ్ళిపోయాడు; మేము, అమరద్వేషి వాడి చేతిలో బాధపడుతూ, ద్వారంలో నిలబడి, ఎంతో కష్టపడి లోపలికి ప్రవేశించగలిగాము.
సభాయామమరా దేవ నికృష్టే ఽప్యుపవేశితాః వేత్రహస్తైర్ అజల్పన్తస్ తతో ఽపహసితాస్తు తైః
సభలో దేవతలు తక్కువ స్థలాల్లో కూర్చొని, చేతిలో దండలు పట్టుకుని మౌనంగా ఉండేవారు. అందుకే వాళ్లను అక్కడున్నవారు హేళనగా నవ్వారు.
మహార్థాః సిద్ధసర్వార్థా భవన్తః స్వల్పభాషిణః చాటుయుక్తమథో కర్మ హ్య్ అమరా బహు భాషత
మీరు గొప్ప ధనవంతులు, అన్ని విషయాల్లో నిపుణులు, తక్కువ మాటలు మాట్లాడతారు. కానీ దేవతలు మాత్రం మాయ మాటల్లో నిపుణులు, ఎక్కువగా మాట్లాడతారు కానీ చేయడంలో తక్కువ.
సమయం దైత్యసింహస్య సశక్రస్య ను సంస్థితాః వదతేతి చ దైత్యస్య ప్రేష్యైర్విహసితా బహు
దైత్యసింహుడు, ఇంద్రుడు కలిసి ఉన్న సభలో, మాట్లాడమని చెప్పగానే, దైత్యుని సేవకులు వారిని మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ హేళన చేశారు.
ఋతవో మూర్తిమన్తస్తమ్ ఉపాసన్తే హ్యహర్నిశమ్ కృతాపరాధసంత్రాసం న త్యజన్తి కదాచన
ఋతువులు రూపధారులై, రాత్రింబవళ్లు అతనికి సేవ చేస్తారు. అతని దోషాల భయంతో, ఎప్పుడూ అతన్ని వదలరు.
తన్త్రీత్రయలయోపేతం సిద్ధగన్ధర్వకింనరైః సురాగమ్ ఉపధా నిత్యం గీయతే తస్య వేశ్మసు
అతని రాజప్రాసాదాల్లో, మూడు రకాల వాద్యాలతో కూడిన దైవ సంగీతాన్ని సిద్ధులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు ఎప్పుడూ పాడుతుంటారు.
హన్తాకృతోపకరణైర్ మిత్రాణి గురులాఘవైః శరణాగతసంత్యాగీ త్యక్తసత్యపరిశ్రయః
అతడు చిన్న చిన్న సంకేతాలతోనే స్నేహితులను, శత్రువులను తయారు చేసుకుంటాడు. ఆశ్రయం కోరినవారిని వదిలేస్తాడు. నిజాయితీని కూడా విడిచిపెట్టాడు.
ఇతి నిఃశేషమథవా నిఃశేషం వై న శక్యతే తస్యావినయమాఖ్యాతుం స్రష్టా తత్ర పరాయణమ్
అతని అహంకారాన్ని పూర్తిగా వివరించడం అసాధ్యం. అక్కడ సృష్టికర్త మాత్రమే అంతా తెలుసు.
ఇత్యుక్తః స్వాత్మభూర్దేవః సురైర్దైత్యవిచేష్టితమ్ సురానువాచ భగవాంస్ తతః స్మితముఖామ్బుజః
ఇలా దేవతలు అడిగినప్పుడు, ఆ స్వయంభువుడు, పద్మపుష్పం లాంటి చిరునవ్వుతో, దైత్యుని చేష్టలను దేవతలకు వివరించాడు.
అవధ్యస్తారకో దైత్యః సర్వైరపి సురాసురైః యస్య వధ్యః స నాద్యాపి జాతస్త్రిభువనే పుమాన్
తారకుడు అనే దైత్యుని దేవతలు, అసురులు ఎవరూ చంపలేరు. అతన్ని సంహరించగలవాడు ఇంకా మూడు లోకాలలో జన్మించలేదు.
మయా స వరదానేన ఛన్దయిత్వా నివారితః తపసః సాంప్రతం రాజా త్రైలోక్యదహనాత్మకాత్
నేను అతనికి వరం ఇచ్చి, తపస్సు చేయకుండా అడ్డుకున్నాను. ఇప్పుడు అతడు మూడు లోకాల్ని అగ్నిలా కాల్చే రాజుగా ఉన్నాడు.
స చ వవ్రే వధం దైత్యః శిశుతః సప్తవాసరాత్ స సప్తదివసో బాలః శంకరాద్యో భవిష్యతి
ఆ దైత్యుడు, ఏడురోజుల వయస్సున్న బాలుడు తనను చంపాలని వరం కోరాడు. ఆ ఏడురోజుల బాలుడు శంకరుని నుండి జన్మిస్తాడు.
తారకస్య నిహన్తా స భాస్కరాభో భవిష్యతి సాంప్రతం చాప్యపత్నీకః శంకరో భగవాన్ప్రభుః
తారకుని సంహరించేవాడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తాడు. కానీ ఇప్పుడు శంకరుడు భార్య లేకుండా ఉన్నాడు.
యచ్చాహముక్తవాన్యస్యా హ్య్ ఉత్తానకరతా సదా ఉత్తానో వరదః పాణిర్ ఏష దేవ్యాః సదైవ తు
నేను చెప్పినట్లే, ఆయన చేయి ఎప్పుడూ వరాలిచ్చేందుకు సిద్ధంగా ఉంటుంది. ఆ చేయి దేవికి ఎల్లప్పుడూ వరాలిచ్చేందుకు సిద్ధంగా ఉంది.
హిమాచలస్య దుహితా సా తు దేవీ భవిష్యతి తస్యాః సకాశాద్యః శర్వస్ త్వ్ అరణ్యాం పావకో యథా
హిమాచలుని కుమార్తె ఆ దేవత అవుతుంది. ఆమె ద్వారా శర్వుడు అడవిలో, మంట కట్టెలో పుట్టినట్లు జన్మిస్తాడు.
జనయిష్యతి తం ప్రాప్య తారకో ఽభిభవిష్యతి మయాప్యుపాయః స కృతో యథైవం హి భవిష్యతి
ఆమె అతన్ని ప్రసవిస్తుంది. అతడు వచ్చిన తర్వాత తారకుడు ఓడిపోతాడు. నేను ఈ విధంగా ఏర్పాటుచేశాను, ఇదే జరుగుతుంది.
శేషశ్చాప్యస్య విభవో వినశ్యేత్తదనన్తరమ్ స్తోకకాలం ప్రతీక్షధ్వం నిర్విశఙ్కేన చేతసా
ఆ తరువాత అతని మిగిలిన శక్తి కూడా నశిస్తుంది. కొంతకాలం నిర్భయంగా, ఓర్పుతో వేచి ఉండండి.
ఇత్యుక్తాస్త్రిదశాస్తేన సాక్షాత్కమలజన్మనా జగ్ముస్తం ప్రణిపత్యేశం యథాయోగం దివౌకసః
కమలంలో జన్మించినవాడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, దేవతలు యథావిధిగా ప్రభువుకు నమస్కరించి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు.
తతో గతేషు దేవేషు బ్రహ్మా లోకపితామహః నిశాం సస్మార భగవాన్ స్వతనోః పూర్వసంభవామ్
దేవతలు వెళ్లిన తర్వాత, లోకపితామహుడు బ్రహ్మా, రాత్రి సమయంలో తన కుమార్తె గత జన్మను స్మరించుకున్నాడు.
తతో భగవతీ రాత్రిర్ ఉపతస్థే పితామహమ్ తాం వివిక్తే సమాలోక్య బ్రహ్మోవాచ విభావరీమ్
అప్పుడా పవిత్రమైన రాత్రి బ్రహ్మదేవుడి దగ్గరకు వచ్చింది. ఆమెను ఒంటరిగా చూసిన బ్రహ్మదేవుడు, ఆ ప్రకాశవంతమైన దేవిని ఇలా పలికాడు.
విభావరి మహత్కాయం విబుధానాముపస్థితమ్ తత్కర్తవ్యం త్వయా దేవి శృణు కార్యస్య నిశ్చయమ్
ఓ ప్రకాశమయి! దేవతలకు సంబంధించిన గొప్ప పని ఏర్పడింది. ఆ పని నీవు చేయాలి, అమ్మా. ఆ విషయాన్ని నేను చెప్పేది విను.