లోకావసాదమేకత్ర జగత్పాలనమేకతః చరాచరాణి భూతాని సురాసురవిభేదతః
ఒకవైపు లోకాలు క్షీణించిపోతుండగా, మరోవైపు జగత్తు కాపాడబడుతోంది. చరాచరమైన అన్ని జీవులు దేవతలు, దానవులు అని విడిపోయాయి.
తద్ద్విధాప్యేకతాం యాతం దదృశుః ప్రేక్షకా ఇవ యద్వస్తు కించిల్ లోకేషు త్రిషు సత్తాస్వరూపకమ్ తత్ తత్రాదృశ్యద్ అఖిలం ఖిలీభూతవిభూతికమ్
ఆ రెండు వేరు వేరు విషయాలు కూడా ఒకటిగా కనిపించాయి, చూస్తున్నవారు చూస్తున్నట్టు. మూడు లోకాలలో ఉన్న ఏదైనా జీవరూపం, అక్కడ మొత్తం మహాశక్తిగా ప్రత్యక్షమైంది.
అస్త్రాణి తేజాంసి ధనాని ధైర్యం సేనాబలం వీర్యపరాక్రమౌ చ సత్త్వౌజసాం తన్నికరం బభూవ సురాసురాణాం తపసో బలేన
అస్త్రాలు, తేజస్సు, ధనాలు, ధైర్యం, సేనాబలం, వీరత్వం, పరాక్రమం, జీవబలాల సమాహారం — ఇవన్నీ దేవతలు, దానవులకు తపస్సు వల్ల లభించాయి.
అథాభిముఖమ్ ఆయాన్తం నవభిర్నతపర్వభిః బాణైరనలకల్పాగ్రైర్ బిభిదుస్తారకం హృది
తర్వాత తారకుడు ఎదురుగా వచ్చేటప్పుడు, తొమ్మిది మడతలున్న, అగ్ని వంటి అంచులతో ఉన్న బాణాలతో అతని హృదయాన్ని దేవతలు ఛేదించారు.
స తానచిన్త్య దైత్యేన్ద్రః సురబాణాన్గతాన్హృది నవభిర్నవభిర్బాణైః సురాన్వివ్యాధ దానవః
ఆ దానవేంద్రుడు ఏమాత్రం చింతించకుండా, తన హృదయానికి వచ్చిన ఆ బాణాలతోనే, ఒక్కొక్క దేవునికి తొమ్మిది బాణాలు వేసి ఛేదించాడు.
జగద్ధరణసమ్భూతైః శల్యైరివ పురఃసరైః తతో ఽచ్ఛిన్నం శరవ్రాతం సంగ్రామే ముముచుః సురాః
ప్రపంచాన్ని మోయడానికోసం పుట్టిన శక్తులతో ముందుగా, దేవతలు యుద్ధంలో ఆగని బాణవర్షాన్ని వదిలారు.
అనన్తరం చ కాన్తానామ్ అశ్రుపాతమివానిశమ్ తదప్రాప్తం వియత్యేవ నాశయామాస దానవః
దాని వెంటనే, ప్రియమైనవారి కన్నీళ్లు ఎప్పుడూ పడినట్టు, ఆ బాణాలు తనవద్దకు రాకముందే ఆ దానవుడు వాటిని ఆకాశంలోనే నాశనం చేశాడు.
శరైర్యథా కుచరితైః ప్రఖ్యాతం పరమాగతమ్ సునిర్మలం క్రమాయాతం కుపుత్రః స్వం మహాకులమ్
దుష్ట కుమారుడు తన చెడు పనులతో, పేరుగాంచిన, నిర్మలమైన, స్థిరమైన గొప్ప వంశాన్ని నాశనం చేసినట్టు, ఆ బాణాలూ అంతే అయిపోయాయి.
తతో నివార్య తద్బాణజాలం సురభుజేరితమ్ బాణైర్వ్యోమ దిశః పృథ్వీం పూరయామాస దానవః
తర్వాత దేవతలు పంపిన ఆ బాణజాలాన్ని అడ్డుకుని, ఆ దానవుడు తన బాణాలతో ఆకాశాన్ని, దిక్కులను, భూమిని నిండా కప్పేశాడు.
చిఛేద పుఙ్ఖదేశేషు స్వకే స్థానే చ లాఘవాత్ బాణజాలైః సుతీక్ష్ణాగ్రైః కఙ్కబర్హిణవాజితైః
గద్ద, నెమలి రెక్కలతో చేసిన, పదునైన అంచులు ఉన్న బాణజాలాలతో, అతడు వాటిని వేగంగా పుంఖాల దగ్గరే, వాటి స్థానాల్లోనే కోసేశాడు.
కర్ణాన్తకృష్టైర్విమలైః సువర్ణరజతోజ్జ్వలైః శాస్త్రార్థైః సంశయప్రాప్తాన్ యథార్థాన్వై వికల్పితైః
చెవివరకు లాగిన, బంగారం వెండి మెరుస్తూ, నిర్మలమైన బాణాలతో, అనుమానం తీరిన శాస్త్రార్థాల్లా, అతడు నిపుణంగా కొట్టాడు.
తతః శతేన బాణానాం శక్రం వివ్యాధ దానవః నారాయణం చ సప్తత్యా నవత్యా చ హుతాశనమ్
తర్వాత ఆ దానవుడు శక్రుడిని వంద బాణాలతో, నారాయణుని డెబ్బై బాణాలతో, అగ్నిని తొంభై బాణాలతో ఛేదించాడు.
దశభిర్మారుతం మూర్ధ్ని యమం దశభిరేవ చ ధనదం చైవ సప్తత్యా వరుణం చ తథాష్టభిః
మరియు మారుతిని తలపై పది బాణాలతో, యముని కూడా పది బాణాలతో, ధనదుడిని డెబ్బై బాణాలతో, వరుణుని ఎనిమిది బాణాలతో కొట్టాడు.
వింశత్యా నిరృతిం దైత్యః పునశ్చాష్టాభిరేవ చ వివ్యాధ పునరేకైకం దశభిర్దశభిః శరైః
దానవుడు నిరృతిని ఇరవై బాణాలతో, మళ్లీ ఎనిమిది బాణాలతో కొట్టాడు. ఆ తరువాత ఒక్కొక్కరిని పది బాణాల చొప్పున మళ్లీ ఛేదించాడు.
తథా చ మాతలిం దైత్యో వివ్యాధ త్రిభిరాశుగైః గరుడం దశభిశ్చైవ స వివ్యాధ పతత్రిభిః
అలాగే మాతలిని మూడు వేగవంతమైన బాణాలతో, గరుడుని పది రెక్కలతో చేసిన బాణాలతో దానవుడు కొట్టాడు.
పునశ్చ దైత్యో దేవానాం తిలశో నతపర్వభిః చకార వర్మజాతాని చిఛేద చ ధనూంషి తు తతో వికవచా దేవా విధనుష్కాః శరైః కృతాః
తిరిగి ఆ దానవుడు మడతలున్న బాణాలతో దేవతల కవచాలను ముక్కలు చేసి, వారి ధనుస్సులను కోసేశాడు. అలా కవచం, ధనుస్సు లేకుండా దేవతలు అతని బాణాల వలన గాయపడ్డారు.
అథాన్యాని చాపాని తస్మిన్సరోషా రణే లోకపాలా గృహీత్వా సమన్తాత్ శరైరక్షయైర్దానవేన్ద్రం తతక్షుస్ తదా దానవో ఽమర్షసంరక్తనేత్రః
అప్పుడు కోపంతో యుద్ధంలో ఇతర ధనుస్సులను పట్టుకుని, లోకపాళకులు చుట్టుముట్టి, ఆ దానవేంద్రుని అక్షయబాణాలతో గాయపరిచారు. ఆ సమయంలో ఆ దానవుని కళ్ళు కోపంతో ఎర్రగా మెరిసాయి.
శరానగ్నికల్పాన్వవర్షామరాణాం తతో బాణమాదాయ కల్పానలాభమ్ జఘానోరసి క్షిప్రమిన్ద్రం సుబాహుం మహేన్ద్రో వ్యకమ్పద్రథోపస్థ ఏవ
అతడు అమరులపై అగ్ని వంటి బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు. ఆ తరువాత, ప్రళయాగ్ని లాంటి బాణాన్ని తీసుకుని, శక్తిమంతుడైన ఇంద్రుని ఛాతీలో వేగంగా కొట్టి, మహేంద్రుడు తన రథంలోనే వణికిపోయాడు.
విలోక్యాన్తరిక్షే సహస్రార్కబిమ్బం పునర్దానవో విష్ణుముద్భూతవీర్యమ్ శరాభ్యాం జఘానాంసమూలే సలీలం తతః కేశవస్యాపతచ్ఛార్ఙ్గమగ్రే
ఆకాశంలో వెయ్యి సూర్యుల్లా ప్రకాశించే వలయాన్ని చూసి, ఆ దానవుడు, ఉద్భవించిన శక్తితో ఉన్న విష్ణువును రెండు బాణాలతో భుజాల వద్ద గాయపరిచాడు. వెంటనే, కేశవుని బాణం శారంగ ధనుస్సు ముందు పడిపోయింది.
తతస్తారకః ప్రేతనాథం పృషత్కైర్ వసుం తస్య సవ్యే స్మరన్క్షుద్రభావమ్ శరైరగ్నికల్పైర్జలేశస్య కాయం రణే ఽశోషయద్దుర్జయో దైత్యరాజః
ఆ తర్వాత తారకుడు, ప్రేతాధిపతిగా, వసువు తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నాడని గుర్తుచేసుకుని, అతని ఎడమవైపు బాణాలతో గాయపరిచాడు. అగ్ని వంటి బాణాలతో, అపరాజితుడైన దానవరాజు, యుద్ధంలో జలేశుని శరీరాన్ని ఎండబెట్టేశాడు.
శరైరగ్నికల్పైశ్చకారాశు దైత్యస్ తథా రాక్షసాన్భీతభీతాన్దిశాసు పృషత్కైశ్చ రూక్షైర్వికారప్రయుక్తం చకారానిలం లీలయైవాసురేశః
అగ్ని వంటి బాణాలతో ఆ దానవుడు వేగంగా దాడి చేశాడు. భయంతో రాక్షసులు అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు. కఠినంగా, వంకరగా ఉన్న బాణాలతో, అసురేశుడు ఆటగా గాలిని లేపాడు.
అథానమ్య చాపం హరిస్తీక్ష్ణబాణైర్ హనత్సారథిం దైత్యరాజస్య హృద్యమ్ ధ్వజం ధూమకేతుః కిరీటం మహేన్ద్రో ధనేశో ధనుః కాఞ్చనానద్ధపృష్ఠమ్ యమో బాహుదణ్డం రథాఙ్గాని వాయుర్ నిశాచారిణామ్ ఈశ్వరస్యాపి వర్మ
అప్పుడు హరి తన ధనుస్సును వంచి, తీక్ష్ణమైన బాణాలతో దానవరాజు రథసారథిని హృదయంలో గాయపరిచాడు. ధూమకేతువు పతాకాన్ని, మహేంద్రుడు కిరీటాన్ని, ధనేశుడు బంగారు అలంకారంతో ఉన్న ధనుస్సును, యముడు భుజాన్ని, వాయువు రథ భాగాలను, రాత్రివేళ సంచరించే ప్రభువు కవచాన్ని కూడా గాయపరిచారు.
దృష్ట్వా తద్యుద్ధమమరైర్ అకృత్రిమపరాక్రమమ్ దైత్యనాథః కృతం సంఖ్యే స్వబాహుయుగబాన్ధవః
దేవతలు చూపిన సహజ పరాక్రమంతో కూడిన ఆ యుద్ధాన్ని చూసి, దానవనాథుడు తన చేతులతో, బంధువులతో కలసి సమరంలో పోరాడాడు.
ముమోచ ముద్గరం భీమం సహస్రాక్షాయ సంగరే దృష్ట్వా ముద్గరమ్ ఆయాన్తమ్ అనివార్యమథామ్బరే
ఆయన భయంకరమైన ముద్గరాన్ని సహస్రాక్షుడి మీద యుద్ధంలో విసిరాడు. ఆ ముద్గరం ఆకాశంలో ఆగదగలదు అని చూసి,
రథాదాప్లుత్య ధరణీమ్ అగమత్పాకశాసనః ముద్గరో ఽపి రథోపస్థే పపాత పరుషస్వనః
పాకశాసనుడు తన రథం నుంచి దూకి భూమిపైకి వచ్చాడు. ఆ ముద్గరం రథపు ఆసనంపై గట్టిగా పడింది.
స రథం చూర్ణయామాస న మమార చ మాతలిః గృహీత్వా పట్టిశం దైత్యో జఘానోరసి కేశవమ్
అది రథాన్ని నుజ్జునుజ్జు చేసింది, కానీ మాతలి చనిపోలేదు. దానవుడు పటిషాన్ని పట్టుకుని కేశవుని ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స్కన్ధే గరుత్మతః సో ఽపి నిషసాద విచేతనః ఖడ్గేన రాక్షసేన్ద్రస్య నిచకర్త చ వాహనమ్
అతడు గరుడుడి భుజంపై స్పృహ తప్పి కుప్పకూలిపోయాడు. తర్వాత ఖడ్గంతో రాక్షసేంద్రుని వాహనాన్ని కోసేశాడు.
యమం చ పాతయామాస భూమౌ దైత్యో భుశుణ్డినా వహ్నిం చ భిన్దిపాలేన తాడయామాస మూర్ధని
దానవుడు భుశుండితో యముణ్ని భూమిపై పడగొట్టాడు. భిందిపాలంతో అగ్నిని తలపై గాయపరిచాడు.
వాయుం చ దోర్భ్యాముత్క్షిప్య పాతయామాస భూతలే ధనేశం చ ధనుష్కోట్యా కుట్టయామాస కోపనః
వాయువును చేతులతో ఎత్తి భూమిపై పడేసాడు. కోపంతో ధనేశుని ధనుస్సు చివరతో గాయపరిచాడు.
తతో దేవనికాయానామ్ ఏకైకం సమరే తతః జఘానాస్త్రైరసంఖ్యేయైర్ దైత్యేన్ద్రో ఽమితవిక్రమః
తర్వాత, యుద్ధంలో, అపారమైన శౌర్యం గల దానవరాజు, దేవతల సైన్యాన్ని లెక్కలేనన్ని ఆయుధాలతో ఒక్కొక్కరిని సంహరించాడు.