వికృష్టపీవరాన్త్రకాః ప్రయాన్తి జమ్బుకాః క్వచిత్ క్వచిత్స్థితో ఽతిభీషణః శ్వచఞ్చుచర్వితో బకః మృతస్య మాంసమాహరఞ్ఛ్వజాతయశ్చ సంస్థితాః క్వచిద్వృకో గజాసృజం పపౌ నిలీయతాన్త్రతః
ఎక్కడో నక్కలు ముద్దుగా ఉన్న అంత్రములను లాగిపోతున్నాయి; ఇంకొక్కడో భయంకరమైన బకపక్షి కుక్కలు తినిన శవాన్ని కొరికుతోంది; కుక్కలు మాంసాన్ని తింటూ గుంపుగా ఉన్నాయి; మరెక్కడో ఓ నక్క ఏనుగు రక్తాన్ని దాచుకుని తాగుతోంది.
క్వచిత్ తురంగమణ్డలీ వికృష్యతే శ్వజాతిభిః క్వచిత్పిశాచజాతకైః ప్రపీతశోణితాసవైః స్వకామినీయుతైర్ద్రుతం ప్రమోదమత్తసంభ్రమైర్ మమైతదానయాననం ఖురో ఽయమస్తు మే ప్రియః
ఎక్కడో గుర్రాల గుంపును కుక్కలు లాగిపోతున్నాయి; ఇంకొక్కడో పిశాచులు తమ ప్రియులతో కలిసి ఆనందంలో మునిగి, రక్తాన్ని తాగుతూ పరుగెడుతూ, 'ఈ గుళ్ళు నాది కావాలి, నా ప్రియమైనది!' అని అంటున్నారు.
కరో ఽయమబ్జసంనిభో మమాస్తు కర్ణపూరకః సరోషమీక్షతే ఽపరా వపాం వినా ప్రియం తదా పరా ప్రియా హ్యవాప యద్భృతోష్ణశోణితాసవం వికృష్య శవచర్మ తత్ప్రబద్ధసాన్ద్రపల్లవమ్
ఇదిగో ఈ పద్మపుష్పంలాంటి చేయి నా చెవికి అలంకారంగా ఉండాలి! ఇంకొకరు కోపంగా ప్రియుడు లేని శవాన్ని చూస్తున్నారు; మరొకరు ప్రియుడిని పొందిన ఆనందంలో వేడిగా ఉన్న రక్తాన్ని తాగి, శవ చర్మాన్ని మందంగా ఉన్న ఆకులతో కట్టి పెట్టారు.
చకార యక్షకామినీ తరుం కుఠారపాటితం గజస్య దన్తమాత్మజం ప్రగృహ్య కుమ్భసంపుటమ్ విపాట్య మౌక్తికం పరం ప్రియప్రసాదమిచ్ఛతే సమాంసశోణితాసవం పపుశ్చ యక్షరాక్షసాః
ఒక యక్షిణి చెక్కిన చెట్టును తలగా చేసుకుంది, ఏనుగు దంతాన్ని తన బిడ్డగా పట్టుకుంది, కుండను పగలగొట్టి అందులో ముత్యాన్ని తీసుకుని ప్రియుడికి ఇష్టంగా ఇచ్చింది; యక్షులు, రాక్షసులు అందరూ కలిసి మాంసం, రక్తాన్ని తాగారు.
మృతాశ్వకేశవాసితం రసం ప్రగృహ్య పాణినా ప్రియావిముక్తజీవితం సమానయాసృగాసవమ్ న పథ్యతాం ప్రయాతి మే గతం శ్మశానగోచరం నరస్య తజ్జహాత్యసౌ ప్రశస్య కింనరాననమ్
ఒకరు మృత గుర్రం వెంట్రుకల నుండి రసం చేతితో తీసుకుని, ప్రియుడు ప్రాణం విడిచిన రక్తాన్ని తీసుకువచ్చింది; 'ఇది వృథా కాకూడదు, నాకు రా, శ్మశానానికి వెళ్లిన ఈ మనిషి ముఖం ఎంత అందంగా ఉందో!' అని చెప్పింది.
స నాగ ఏష నో భయం దధాతి ముక్తజీవితో న దానవస్య శక్యతే మయా తదేకయాననమ్ ఇతి ప్రియాయ వల్లభా వదన్తి యక్షయోషితః పరే కపాలపాణయః పిశాచయక్షరాక్షసాః
'ఈ పాము మనకు భయం కలిగించదు, ఎందుకంటే ఇది ప్రాణం కోల్పోయింది; నేను ఒంటరిగా ఆ దానవుడి ముఖాన్ని జయించలేను' అని యక్షిణులు తమ ప్రియులకు చెప్పారు; ఇంకొకచోట కపాలాలు పట్టుకుని ఉన్నవారు పిశాచులు, యక్షులు, రాక్షసులు.
వదన్తి దేహి దేహి మే మమాతిభక్ష్యచారిణః పరే ఽవతీర్య శోణితాపగాసు ధౌతమూర్తయా పితౄన్ ప్రతర్ప్య దేవతాః సమర్చయన్తి చామిషైర్ గజోడుపే సుసంస్థితాస్తరన్తి శోణితం హ్రదమ్
'ఇవ్వు, ఇవ్వు, నాకు చాలా ఆకలిగా ఉంది!' అని కొందరు అరుస్తున్నారు; మరికొందరు రక్తపు నదుల్లోకి దిగి, శరీరాన్ని శుభ్రపరచుకుని, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచి, దేవతలకు మాంసం సమర్పించారు; బలమైన ఏనుగులు రక్తపు సరస్సును దాటి వెళ్లాయి.
ఇతి ప్రగాఢసంకటే సురాసురే సుసంగరే భయం సముఝ్య దుర్జయా భటాః స్ఫుటన్తి మానినః
ఇలా ఆ గాఢమైన, ప్రమాదకరమైన దేవాసుర సంగ్రామంలో, గర్వంతో ఉన్న యోధులు భయంతో, దుర్జయ శక్తితో చితికిపోయారు.
తత శక్రో ధనేశశ్చ వరుణః పవనో ఽనలః యమో ఽపి నిరృతిశ్చాపి దివ్యాస్త్రాణి మహాబలాః
అప్పుడు ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, వరుణుడు, వాయువు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి — వీరందరూ మహాబలులు తమ దివ్యాయుధాలను వదిలారు.
ఆకాశే ముముచుః సర్వే దానవానభిసంధ్య తే అస్త్రాణి వ్యర్థతాం జగ్ముర్ దేవానాం దానవాన్ప్రతి
వారు అందరూ ఆకాశంలో నుండి దానవులపై ఆయుధాలు విసిరారు; కానీ ఆ ఆయుధాలు దేవతలకు దానవులపై పనికిరాలేదు.
సంరమ్భేణాప్యయుధ్యన్త సంహతాస్తుములేన చ గతిం న వివిదుశ్చాపి శ్రాన్తా దైత్యస్య దేవతాః
వారు ఎంత కోపంతో, కలిసికట్టుగా తీవ్రమైన యుద్ధం చేసినా, ఆ దానవుడి చేత దేవతలు అలసిపోయి, ఇకపై దారి ఏదీ కనిపించలేదు.
దైత్యాస్త్రభిన్నసర్వాఙ్గా హ్య్ అకించిత్కరతాం గతాః పరస్పరం వ్యలీయన్త గావః శీతార్దితా ఇవ
దానవుడి ఆయుధాలతో దేవతల శరీర భాగాలు అన్నీ విరిగిపోయి, శక్తి లేని స్థితిలో, వారు ఒకరితో ఒకరు కలిసిపోయారు — చలిలో బాధపడే ఆవుల్లా.
తదవస్థాన్హరిర్దృష్ట్వా దేవాఞ్ఛక్రమువాచ హ బ్రహ్మాస్త్రం స్మర దేవేన్ద్ర యస్యావధ్యో న విద్యతే విష్ణునా చోదితః శక్రః సస్మారాస్త్రం మహౌజసమ్
వారి పరిస్థితిని గమనించిన హరిః దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: "ఇంద్రా, బ్రహ్మాస్త్రాన్ని గుర్తు చేసుకో, దానికి ఎదురు నిలబడగలవాడు ఎవ్వరూ లేరు." విష్ణువు ప్రేరణతో ఇంద్రుడు ఆ మహాశక్తివంతమైన ఆయుధాన్ని స్మరించాడు.
సమ్పూజితం నిత్యమరాతినాశనం సమాహితం బాణమమిత్రఘాతనే ధనుష్యజయ్యే వినియోజ్య బుద్ధిమాన్ అభూత్తతో మన్త్రసమాధిమానసః
ఎప్పుడూ గౌరవించబడే, శత్రువులను నాశనం చేసే ఆ ఆయుధాన్ని, శత్రువులను సంహరించేందుకు బాణంపై దృష్టి సారించి, తెలివిగలవాడు తన ధనుస్సుకు అమర్చి, మంత్రజపంలో మనస్సును నిలిపాడు.
స మన్త్రముచ్చార్య యతాన్తరాశయో వధాయ దైత్యస్య ధియాభిసంధ్య తు వికృష్య కర్ణాన్తమ్ అకుణ్ఠదీధితిం ముమోచ వీక్ష్యామ్బరమార్గమున్ముఖః
మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, మనస్సును పూర్తిగా నియంత్రించి, దైత్యుడిని సంహరించాలనే సంకల్పంతో, బాణాన్ని చెవివరకు లాగి, దాని కాంతి తగ్గకుండా, ఆకాశంలో దాని మార్గాన్ని చూస్తూ వదిలాడు.
అథాసురః ప్రేక్ష్య మహాస్త్రమాహితం విహాయ మాయామవనౌ వ్యతిష్ఠత ప్రవేపమానేన ముఖేన శుష్యతా బలేన గాత్రేణ చ సంభ్రమాకులః
అప్పుడు ఆ దైత్యుడు, ఆ మహాశక్తిమంతమైన ఆయుధాన్ని చూసి, తన మాయలను వదిలేసి, అడవిలో నిలబడి, ముఖం వణికిపోతూ, బలహీనంగా, శరీరం కంపించిపోతూ, అయోమయంగా నిలిచాడు.
తతస్తు తస్యాస్త్రవరాభిమన్త్రితః శరో ఽర్ధచన్ద్రప్రతిమో మహారణే పురందరస్యాసనబన్ధుతాం గతో నవార్కబిమ్బం వపుషా విడమ్బయన్
తర్వాత, పరమ మంత్రబలంతో శక్తినిచ్చిన ఇంద్రుని బాణం, అర్ధచంద్రాకారంగా, మహాసంగ్రామంలో ప్రవేశించి, కొత్త సూర్యబింబాన్ని పోలిన ఆకారంతో మెరిసింది.
కిరీటకోటిస్ఫుటకాన్తిసంకటం సుగన్ధినానాకుసుమాధివాసితమ్ ప్రకీర్ణధూమజ్వలనాభమూర్ధజం పపాత జమ్భస్య శిరః సకుణ్డలమ్
కిరీటపు అంచున మెరుపులతో, అనేక పుష్పాల సుగంధంతో, పొగతో, అగ్నిలాంటి జటాలతో అలంకరించబడి, ఆ బాణం జంభుని తలపై పడి, కుండలంతో కూడిన కిరీటాన్ని తుడిచేసింది.
తస్మిన్వినిహతే జమ్భే దానవేన్ద్రాః పరాఙ్ముఖాః తతస్తే భగ్నసంకల్పాః ప్రయయుర్యత్ర తారకః
జంభుడు చనిపోయిన తర్వాత, దానవాధిపతులు వెనక్కు తిరిగి, తమ సంకల్పం భంగమై, తారకుని ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
తాంస్తు త్రస్తాన్సమాలోక్య శ్రుత్వారోషమగాత్పరమ్ స జమ్భదానవేన్ద్రం తు సురై రణముఖే హతమ్
వారిని భయంతో ఉన్నవారిగా చూసి, వారి మాటలు విని, తారకుడు తీవ్ర కోపానికి లోనయ్యాడు; జంభుడు దేవతల చేత యుద్ధంలో హతమయ్యాడని తెలుసుకున్నాడు.
సావలేపం ససంరమ్భం సగర్వం సపరాక్రమమ్ సావిష్కారమనాకారం తారకో భావమావిశత్
అహంకారం, కోపం, గర్వం, పరాక్రమంతో కూడి, తారకుడు తన భావాలను బహిరంగంగా ప్రదర్శిస్తూ, ఉగ్రంగా మారాడు.
స జైత్రం రథమాస్థాయ సహస్రేణ గరుత్మతామ్ సంరమ్భాద్దానవేన్ద్రస్తు సురై రణముఖే గతః
విజయరథంపై ఎక్కి, వెయ్యి గరుత్మంతులతో కూడిన సైన్యాన్ని వెంటబెట్టుకుని, కోపంతో దానవేంద్రుడు దేవతలతో యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
సర్వాయుధపరిష్కారః సర్వాస్త్రపరిరక్షితః త్రైలోక్యఋద్ధిసమ్పన్నః సువిస్తృతమహాననః
అన్ని ఆయుధాలతో, అన్ని అస్త్రాలతో రక్షించబడి, మూడువెళ్లల సంపదతో, విస్తారమైన పెద్ద నోరుతో ఉన్నాడు.
రణాయాభ్యపతత్తూర్ణం సైన్యేన మహతా వృతః జమ్భాస్త్రక్షతసర్వాఙ్గం త్యక్త్వైరావతదన్తినమ్
యుద్ధానికి వేగంగా దూసుకెళ్లి, గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, జంభుని ఆయుధాల వల్ల శరీరం గాయపడి, ఐరావతాన్ని వదిలేశాడు.
సజ్జం మాతలినా గుప్తం రథమిన్ద్రస్య తేజసా తప్తహేమపరిష్కారం మహారత్నసమన్వితమ్
మాతళి రక్షణలో, ఇంద్రుని రథం సిద్ధంగా ఉంది; అది తాపిన బంగారు అలంకారాలతో, గొప్ప రత్నాలతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
చతుర్యోజనవిస్తీర్ణం సిద్ధసంఘపరిష్కృతమ్ గన్ధర్వకింనరోద్గీతమ్ అప్సరోనృత్యసంకులమ్
నాలుగు యోజనాల వెడల్పుతో, సిద్ధగణాలు అలంకరించి, గంధర్వులు, కిన్నరులు పాడుతూ, అప్సరసలు, మానవులు నృత్యంతో నిండిపోయి ఉంది.
సర్వాయుధమ్ అసంబాధం విచిత్రరచనోజ్జ్వలమ్ తం రథం దేవరాజస్య పరివార్య సమన్తతః
అన్ని ఆయుధాలతో, విశాలంగా, విచిత్రంగా నిర్మించబడిన ఆ దేవరాజుని రథాన్ని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.
దంశితా లోకపాలాస్తు తస్థుః సగరుడధ్వజాః తతశ్చచాల వసుధా తతో రూక్షో మరుద్వవౌ
లోకపాళకులు గరుత్మంతపు ధ్వజాలతో సిద్ధంగా నిలబడి, భూమి కంపించగా, గాలి గట్టిగా వీయసాగింది.
తతో ఽమ్బుధయ ఉద్భూతాస్ తతో నష్టా రవిప్రభా తతస్తమః సముద్భూతం నాతో ఽదృశ్యన్త తారకాః
అప్పుడే సముద్రాలు ఉప్పొంగాయి, సూర్య కాంతి మాయమైంది, చీకటి వ్యాపించింది, నక్షత్రాలు కనిపించలేదు.
తతో జజ్వలురస్త్రాణి తతో ఽకమ్పత వాహినీ ఏకతస్తారకో దైత్యః సురసంఘస్తు చైకతః
ఆయుధాలు అగ్నిలా మండిపోతూ, సైన్యాలు కంపించాయి; ఒకవైపు తారకుడు దైత్యుడు, మరోవైపు దేవతల గుంపు నిలిచారు.